روزنامهنگاران زن تونسی: مسائل زنان مقطعی یا وابسته به مناسبت خاصی نیست
روزنامهنگاران زن در تونس تأکید میکنند که رسانهها باید از پرداختهای صرفاً مناسبتی به مسائل زنان فاصله بگیرند و بهصورت مستمر به این موضوعات بپردازند؛ اقدامی که میتواند مشکلات واقعی زنان را آشکار کند و به تقویت مسیر برابری و عدالت اجتماعی کمک نماید.
اخلاص الحمرونی
تونس- هر سال با فرا رسیدن مناسبتهای مرتبط با حقوق زنان در تونس، بحثها درباره وضعیت زنان دوباره داغ میشود؛ بهویژه در هشتم مارس که روز جهانی زن است. با این حال بسیاری از روزنامهنگاران، فعالان و چهرههای رسانهای تأکید میکنند که این مسائل نباید فقط به پوششهای فصلی یا نمادین محدود شود. واقعیت زندگی زنان، چه در شهرها و چه در روستاها، با چالشهای روزمرهای همراه است که نیازمند توجه دائمی رسانهها و طرح آنها در گفتوگوی عمومی است.
هدی الجوینی، روزنامهنگار و مدیر رادیوی جمعیتی «کبسا افام» در استان قفصه، میگوید: «مسائل زنان در تونس بسته به شرایط جغرافیایی و اجتماعی متفاوت است، اما در عین حال نقاط مشترک زیادی میان آنها وجود دارد.»
به گفته او، زنان در مناطق روستایی با مشکلاتی روبهرو هستند که بیشتر به شرایط سخت کار در بخش کشاورزی و آسیبپذیری اقتصادی مربوط میشود. علاوه بر این، دسترسی محدود به خدمات درمانی و دشواری در بهرهمندی از نظام حمایت اجتماعی نیز از دیگر چالشهای آنان است.
تفاوت چالشها در شهر و روستا
او توضیح میدهد که مشکلات زنان در شهرها شکل متفاوتی دارد، اما از اهمیت آنها کم نمیکند. در شهرها مسائلی مانند خشونت علیه زنان، تعرض و بیکاری، بهویژه در مناطق داخلی کشور بیشتر به چشم میخورد. هرچند تونس در مقایسه با بسیاری از کشورهای عربی پیشرفتهای قانونی مهمی در زمینه حمایت از حقوق زنان داشته و قوانین متعددی در این حوزه تصویب کرده است، اما به گفته او مشکل اصلی در اجرای واقعی این قوانین در عمل است.
هدی الجوینی تأکید میکند: «مسائل زنان موضوعی مقطعی یا وابسته به یک مناسبت خاص نیست، بلکه بخشی از واقعیت روزمره زندگی زنان است.»
به همین دلیل او معتقد است رسانهها باید بهطور مداوم از طریق فراهم کردن فرصت برای زنان به این مسائل بپردازند و دیدگاهها و تجربههای آنان را بیان کنند و همچنین مشکلاتی که بر زندگی روزمره آنان تأثیر میگذارد را برجسته کنند.
به باور او، محدود کردن این مسائل به چند مناسبت خاص از اهمیت آنها میکاهد و آنها را به موضوعی نمادین تبدیل میکند، در حالی که اینها مسائل اجتماعی جدی هستند که نیازمند توجه واقعیاند. او همچنین بر ضرورت توجه رسانهها به وضعیت زنان شاغل در بخشهای غیررسمی، بهویژه در کشاورزی، تأکید میکند؛ جایی که شرایط کاری آنان سالهاست تغییر چندانی نکرده است.
از دیگر موضوعاتی که به گفته او باید بیشتر مورد توجه قرار گیرد، شکاف دستمزد میان زنان و مردان، مسائل مربوط به سلامت روان، سلامت جنسی و باروری، و نیز دسترسی زنان به جایگاههای تصمیمگیری است.
به گفته او، این مسائل نباید فقط هنگام وقوع یک حادثه خاص، در زمان انتخابات یا در قالب پوششهای موقتی مطرح شوند؛ بلکه باید بهصورت مستمر مورد بررسی قرار گیرند تا ابعاد واقعی آنها و تأثیرشان بر زندگی زنان و جامعه روشن شود. او تأکید میکند که پوشش روزانه مسائل زنان میتواند تصویر واقعیتر و متنوعتری از وضعیت زنان ارائه دهد و به شکستن کلیشههایی که اغلب زنان در قالب آنها معرفی میشوند کمک کند.
نقش رسانهها در افزایش آگاهی
او همچنین معتقد است پرداخت مداوم رسانهها به مسائل زنان باعث میشود روزنامهنگاران بیشتر با واقعیت زندگی روزمره زنان آشنا شوند و جزئیات زندگی آنها را بهتر درک کنند. علاوه بر این، چنین رویکردی میتواند داستانهای موفقیت زنانی را برجسته کند که اغلب دیده نمیشوند. این داستانها نقش مهم زنان را در حوزههای مختلف، از اقتصاد و فرهنگ گرفته تا زندگی اجتماعی، نشان میدهد و سهم آنان در پیشبرد توسعه جامعه را آشکار میکند.
به گفته هدی الجوینی، مهمترین نتیجه این نوع پوشش رسانهای افزایش آگاهی در جامعه و تقویت اصل برابری واقعی میان زنان و مردان است. این آگاهی میتواند تصمیمگیران را نیز به سمت تدوین سیاستها و قوانین عادلانهتر برای زنان سوق دهد. او همچنین تأکید میکند که مطرح کردن تجربههای زنان میتواند زنان دیگری را که او آنها را «اکثریت خاموش» مینامد، تشویق کند تا برای حقوق خود مطالبهگری کنند و حضور پررنگتری در عرصه عمومی داشته باشند.
خشونت سایبری و چالشهای جدید
از سوی دیگر، تبره شیبانی، روزنامهنگار رادیوی تونس در استان مدنین، معتقد است مسائل زنان در شهر و روستا در اصل مشابهاند، هرچند در برخی جزئیات تفاوت دارند. به گفته او، خشونت علیه زنان در اشکال مختلف همچنان یکی از مهمترین موضوعاتی است که رسانهها باید به آن توجه کنند.
او میگوید: «خشونت دیگر فقط به جنبههای اقتصادی، جسمی یا کلامی محدود نیست، بلکه به فضای دیجیتال هم گسترش یافته است. امروزه خشونت سایبری به پدیدهای رو به افزایش تبدیل شده که زنان را هم در شهرها و هم در روستاها تحت تأثیر قرار میدهد.»
به گفته او مقابله با این پدیده نیازمند همکاری همه نهادها و بازیگران اجتماعی، از جمله رسانهها، است.
او نیز مانند همکارش تأکید میکند که پرداختن رسانهها به مسائل زنان نباید تنها به مناسبتها یا رویدادهای خاص محدود شود، بلکه باید بهصورت پیوسته و منظم انجام گیرد تا واقعیت این مسائل و تحولات آنها بهدرستی منعکس شود. به گفته او رسانهها میتوانند نقش مهمی در کاهش خشونت علیه زنان و طرح مؤثرتر مسائل مرتبط با آنان ایفا کنند.
او همچنین یادآور میشود که بسیاری از کشورها از جمله تونس دارای قوانین نسبتاً پیشرفتهای برای حمایت از حقوق زنان هستند، اما چالش اصلی در اجرای این قوانین است. به باور او پوشش مستمر رسانهای میتواند به اجرای بهتر این قوانین کمک کند و از زنان حمایت بیشتری به عمل آورد.
او همچنین بر ضرورت تشویق زنانی که کمتر در رسانهها حضور دارند تأکید میکند تا آزادانه درباره مسائل و دیدگاههای خود صحبت کنند؛ اقدامی که میتواند مشارکت آنان در امور عمومی و حضور فعالشان در جامعه را تقویت کند.
او در پایان تأکید میکند که زنان نباید در قالب کلیشهها یا در چارچوبهای محدود اجتماعی تعریف شوند، بلکه باید نقش آنان در همه عرصهها، از جمله در جایگاههای تصمیمگیری، به رسمیت شناخته شود.