ژوان شریف‌زاده

بوکان- « پارسال قطعی برق بیشتر بر اساس برنامه بود و می‌توانستم به مشتری‌هایم بر همان اساس نوبت بدهم اما امسال دقیقا مشخص نیست چه زمانی برق قطع می‌شود. گاهی برای پنج دقیقه، یا در همان روز نزدیک به نیم ساعت و بعدش دو ساعت برق قطع می‌شود. بعضی روزها قطعی نداریم اما نوسانات زیاد است.

برای ادامه‌ی کارم مجبور شدم از پاور بانک استفاده کنم. تقریبا دو ساعت کار می‌کند اما شروع قطعی برق و بالا رفتن قیمت دلار، باعث شد قیمت معمولی‌ترین جنسش از ۲ میلیون تومان به ۸ میلیون برسد. البته حالا گرانتر هم شده است.»

این‌ها سخنان مژگان.غ، است که در یک سالن زیبایی مشغول به ناخن‌کاری است. مژگان همانند بسیاری از زنانی که در کسب و کار خود نیازمند برق هستند، با چالش‌های زیادی روبه‌رو شده است.

در چند سال اخیر قطعی مکرر برق در ایران، زیان فراوانی برای مشاغل مختلف به دنبال داشته است. اگرچه حاکمیت کماکان به دنبال انکار این مسئله وعدم قبول مسئولیت بوده است اما اکنون شرایط جنگی و حملات آمریکا به زیرساخت‌های انرژی نیز، فشار را بر شبکه‌ی توزیع برق بیشتر کرده است و دولتمردان نیز فشار بر مردم را بیشتر از قبل کرده‌اند.

 

کسری برق و تشدید بحران در ایران

ایران دارای یکی از برگترین شبکه‌های برق خاورمیانه با حدود ۲۰۰ نیروگاه از جمله نیروگاه‌های حرارتی، برق‌آبی، واحدها انرژی تجدید پذیر و نیروگاه اتمی بوشهر است. با وجود گستردگی شبکه تولید و توزیع، ناتوانی در استخراج سوخت، تحریم‌های بین‌المللی، فرسودگی نیروگاه‌ها و شبکه انتقال از سویی و بدهی دولت به نیروگاه‌های برق و صادرات  آن به کشورهایی چون افغانستان، پاکستان، عراق و ارمنستان از سوی دیگر، مشکلات فراوانی ایجاد کرده است بطوری که گفته می‌شود در تابستان سال جاری، بین ۱۰ تا ۱۸ هزار مگاوات کسری تولید برق وجود دارد.

 

جنگ و آسیب به زیرساخت‌های برق

در جنگ جاری که از اسفندماه ۱۴۰۴ شروع شده است، صنعت برق بیشتر دچار خسارت شد. دریا کاظمی(نام مستعار) از کارکنان نیروگاه برق و کارشناس این حوزه می‌گوید: «در روزهای ابتدایی جنگ مردم به خرید نفت، بنزین، چراغ نفتی، چراغ قوه و ... روی آورده بودند و هراس قطعی برق بسیار جدی بود اما آسیب‌ها به شکل دیگری بروز کرده‌اند. اگرچه بخشی از زیرساخت‌های تولیدی مورد حمله قرار گرفته‌اند اما در پی آسیب ناشی از آن بیش از ۷ هزار مگاوات برآورد می‌شوند و فشار بر شبکه که سراسری و پیوسته است، بسیار زیاد و صعودی می‌باشد.»

بر اساس آمارهای رسمی، آسیب به نیروگاه‌های وابسته به صنایع فولاد و پتروشیمی در اصفهان، ماهشهر و عسلویه، حمله به نیروگاه سیکل ترکیبی احمد کاظمی، تخریب بخشی از شبکه توزیع کیش، جاسک، بندرعباس، قشم، ماهشهر و سیرک در کنار از مدار خارج شدن نزدیک به ۲۵ درصد از تولیدات گاز، کمبود برق را تشدید کرده است.

 همچنین به دلیل خسارت پست‌ها و شبکه‌های انتقال در کرج، تهران، سیستان و بلوچستان، بوشهر و هرمزگان، بخشی از ظرفیت انتقال از مدار خارج شده است.

 

مردم در میانه‌ی بحران؛ از آسیب‌ مالی تا خسارات جانی

 قطعی برق برای مردم نه تنها خاموشی که به تعویق و یا به خطر افتادن جریان زندگی است. در اکثر شهرها خاموشی‌ها بدون برنامه و بسیار بیشتر از دو ساعت می‌باشد. شیرین.و، ساکن بوکان قطعی برخی روزها را تا ۴ ساعت هم محتمل می‌داند.

گفته می‌شود خسارت قطعی برق در سال ۱۴۰۴، نزدیک به ۴۰۰ هزار میلیارد تومان بوده است و خطر بیکاری و ورشکستگی در سطح خرد و کلان را افزایش داده است. دلارام.م، صاحب کافه‌ای در تهران، یکی از کسانی است که به دلیل قطعی شش ساعته برق به فکر تعطیلی کسب و کارش افتاده است. او همانند بسیاری مجبور به خرید موتور برق شده است اما قطعی بدون برنامه کار را برایش سخت‌تر کرده است.

علاوه بر گرمای هوا و خاموشی وسایل سرمایشی که سبب می‌شود بسیاری در تاریکی هوا به کوچه و خیابان پناه ببرند، در برخی محلات و ساختمان‌‌ها آب نیز قطع می‌شود. زینب.ک ساکن منطقه "کاودانان" که یکی از مناطق محروم در مهاباد است، در اینباره می‌گوید: «برای آبرسانی از پمپ‌های برقی استفاده می‌شود و با قطعی برق، با کمبود آب هم روبه‌رو هستیم.»

برای عده‌ای دیگر، همانند شهلا.و که ساکن سردشت و از جانبازان شیمیایی است، قطعی برق مسئله‌‌ی مرگ و زندگی در هنگام نیاز به دستگاه اکسیژن است.

این موارد در حالی رخ می‌دهند که قطعی طبقاتی برق نیز همانند سال‌های قبل در حال تکرار است و مناطق مرفه نشین شاهد کمترین میزان قطعی هستند.