حنان حارت 

مراکش- در ماه‌های اخیر، چندین روستای مراکشی شاهد اعتراضاتی بوده‌اند که شامل زنان و مردان بوده و خواسته‌هایی را مطرح کرده‌اند که در ظاهر ساده به نظر می‌رسند اما در واقع پیامدهای اساسی دارند. این خواسته‌ها شامل جاده‌های قابل استفاده، آب آشامیدنی، دسترسی به خدمات بهداشتی و آموزشی در نزدیکی و زیرساخت‌های اساسی است که حداقل استاندارد زندگی را تضمین می‌کند. تکرار این اعتراضات در مناطق مختلف نه تنها نشان‌دهنده عدم تعادل‌های موقت است، بلکه سوالات عمیقی را در مورد اثربخشی سیاست‌های توسعه و توانایی آنها در کاهش نابرابری‌های مکانی مطرح می‌کند.

   

اعتراضات مداوم در شرق مراکش

در همین راستا، واحه فکیک در شرق مراکش بیش از دو سال است که شاهد اعتراضات مداوم علیه خصوصی‌سازی مدیریت آب است. این یکی از طولانی‌ترین جنبش‌های اعتراضی مسالمت‌آمیز در مراکش است و زنان نقش مهمی در این اعتراضات ایفا کرده‌اند. آنها نه تنها به صورت نمادین شرکت کرده‌اند، بلکه در صف اول راهپیمایی‌ها و تحصن‌ها بوده‌اند و از حق آب به عنوان یک حق جمعی و حیاتی دفاع کرده‌اند.

ثریا تنانی، فعال حقوق بشر و عضو انجمن ابتکارات حمایت از حقوق زنان در منطقه خنیفره، معتقد است که مشارکت زنان در این اعتراضات یک اتفاق خودجوش نیست، بلکه اوج تاریخ طولانی به حاشیه رانده شدن و خشونت ناگفته‌ای است که زنان در مناطق کوهستانی متحمل می‌شوند.

او اظهار داشت که زنان با توجه به فقدان زیرساخت‌های اساسی که روزانه بر آنها سنگینی می‌کند، از تهیه آب گرفته تا مراقبت از خانواده‌هایشان و مواجهه با مشکلات دسترسی به آموزش و مراقبت‌های بهداشتی، بیش از هر چیز «برای دفاع از کرامت» به خیابان‌ها آمدند.

او توضیح داد که مشارکت زنان در اعتراضات منطقه خنیفره ناشی از آگاهی تدریجی است که طی سال‌ها رنج روزانه، در حالی که زنان بار اصلی فقدان خدمات اولیه را بر دوش می‌کشند، پرورش یافته است. او گفت: «آنچه زنان را به اعتراض وامی‌دارد، لحظه‌ای زودگذر از خشم نیست، بلکه احساس عمیق به حاشیه رانده شدن و بی‌عدالتی اجتماعی است.»

او خاطرنشان کرد که بسیاری از زنان و دختران مجبورند مسافت‌های طولانی را برای رسیدن به مدارس یا مراکز درمانی، اغلب در شرایط سخت آب و هوایی، طی کنند و این امر آنها را در معرض خطرات متعددی، به ویژه در دوره‌های خشکسالی یا زایمان، قرار می‌دهد. او افزود: «نبود این خدمات گاهی اوقات منجر به عوارض جدی سلامتی می‌شود که در صورت وجود امکانات بهداشتی کافی و در دسترس، قابل اجتناب بود.»

 

تجلی آگاهی زنان

به گفته ثریا تنانی، اگرچه زنان، تحصیلات سیاسی یا حقوقی به معنای آکادمیک ندارند، اما آگاهی‌ای دارند که ریشه در تجربه روزانه دارد، آگاهی‌ای که ناشی از احساس مسئولیت نسبت به خانواده و زندگی در جامعه‌ای است که هنوز بار آوردن آب، بزرگ کردن فرزندان و مواجهه با واقعیت‌های سخت زندگی در مناطق روستایی را بر دوش زنان می‌گذارد.

او معتقد است که این واقعیت نادیده، آگاهی اعتراضی منحصر به فردی را در میان زنان ایجاد می‌کند و آنها را به خیابان‌ها می‌کشاند تا از کرامت خود دفاع کنند، نه در پاسخ به هیچ برنامه سیاسی یا سازمانی. او تأکید می‌کند که اعتراض زنان اساساً یک عمل انسانی است و منعکس کننده رد سکوت تحمیلی است.

ثریا تنانی در پایان خاطر نشان کرد: که آگاهی زنان امروز نه به عنوان یک آگاهی نظری یا ایدئولوژیک، بلکه به عنوان آگاهی ناشی از حس کرامت و تمایل به زندگی انسانی در وطن در حال تبلور است و خاطرنشان کرد که بیرون رفتن زنان برای اعتراض، بیان مشروع حق آنها برای داشتن یک زندگی شایسته و رد به حاشیه رانده شدن مداوم است. «صدای این زنان شایسته شنیده شدن است و خواسته‌های آنها باید به سیاست‌های عمومی عادلانه و منصفانه تبدیل شود.»