خبرنگاران زن در خط مقدم جنگ لبنان؛ میان گلوله، تبعیض و بیپناهی
در بحبوحه حملات به لبنان، خبرنگاران زن نهتنها با خطرات میدان جنگ، بلکه با تبعیض جنسیتی، نبود حمایت و فشارهای مضاعف روبهرو هستند؛ وضعیتی که روایتگری آنها از جنگ را به تجربهای پرهزینهتر و پیچیدهتر تبدیل کرده است.
فادیا جمعه
لبنان- در پی حملات مداوم به لبنان، چالشها تنها به خطوط درگیری محدود نمیشود، بلکه شرایط کار خبرنگاری را نیز دربر میگیرد؛ جایی که خبرنگاران زن با خطرات دوگانه روبهرو هستند: خطرات میدانی از یکسو و فشارهای اجتماعی و حرفهای از سوی دیگر که توانایی آنها را برای انجام کارشان با آزادی و امنیت تضعیف میکند.
با وجود حضور پررنگتر زنان در پوششهای میدانی، خبرنگاران زن لبنانی همچنان با موانع متعددی مواجهاند؛ از جمله نبود حمایت و آموزش کافی، تبعیض جنسیتی و تردید نسبت به تواناییهایشان، که تجربه آنها در پوشش جنگ را پیچیدهتر و سختتر میکند.
تبعیض جنسیتی و نبود حمایت
فاطمه البسام، خبرنگار مستقل که از حومه جنوبی بیروت آواره شده، میگوید چالشهایی که خبرنگاران زن در پوشش جنگ با آن روبهرو هستند، موضوع تازهای نیست و در حملات قبلی نیز وجود داشته، اما همچنان تکرار میشود.
او میافزاید یکی از مهمترین این چالشها، تبعیض جنسیتی است؛ بهطوریکه اغلب با آنها بهعنوان افرادی کمتجربهتر و کمتوانتر برخورد میشود و بارها از آنها پرسیده میشود: «چرا تو بهعنوان یک زن در میدان هستی، نه یک مرد؟»؛ سؤالی که او در جنوب لبنان و بیروت بارها با آن مواجه شده است.
او همچنین اشاره میکند که گاهی مجبور میشدند برای حفاظت در میدان، با یک مرد همراه شوند. از سوی دیگر، نبود هماهنگی رسمی با نهادهای مسئول باعث شده خبرنگاران زن بیشتر به روابط و آشنایان خود در مناطق مختلف تکیه کنند، بهویژه در شرایطی که مردم نیز دچار ترس و بیاعتمادی هستند.
به گفته او، در برخی مناطق حتی با موجی از تحریک و بدبینی علیه خود مواجه شدهاند و با اتهامهایی مانند «همکاری با دشمن» روبهرو شدهاند؛ حتی زمانی که فقط دوربین در دست داشتهاند. این وضعیت آنها را در معرض تردید و فشار مداوم قرار میدهد.
فاطمه البسام همچنین تأکید میکند که فعالان این حوزه از آموزشهای لازم برای پوشش جنگ برخوردار نیستند و تجهیزات اولیه ایمنی مانند کلاه و جلیقه ضدگلوله ندارند و ناچارند آنها را از همکاران یا نهادها قرض بگیرند.
روایت یک خبرنگار از دل آتش
در سوی دیگر، رنا جونی، خبرنگاری که در منطقه نبطیه زندگی میکند، تجربه شخصی خود را روایت میکند. او یکی از معدود خبرنگاران زنی است که در منطقه خود باقی مانده است.
او میگوید: «همیشه از من میپرسند چطور هنوز ایستادهای؟ و پاسخ من این است: من دختر این سرزمینم و در زمانی که هدف یک حمله ویرانگر قرار گرفته، آن را ترک نمیکنم.»
او میافزاید که بارها از او پرسیدهاند چگونه بهعنوان یک زن، بهتنهایی کار تصویربرداری، مستندسازی و نوشتن را انجام میدهد. اما او این را نقطه قوت خود میداند، زیرا در سختترین شرایط، کار یک تیم کامل را انجام میدهد.
رنا جونی یکی از بزرگترین چالشها را جابهجایی در مناطق جنگی میداند و میگوید: «حرکت در این مناطق مثل راه رفتن در میدان مین است، آن هم در حالی که حملات لحظهای متوقف نمیشود.» او همچنین به قطع مکرر اینترنت اشاره میکند که در مواقع اضطراری خطر را بیشتر میکند.
او میگوید: «فرزندی کمتر از سه سال را از دست دادم، با وجود درد این دوری، همین موضوع به من انگیزه میدهد تا پیامم را منتقل کنم؛ اینکه زنانی در جنوب لبنان هستند که با دوربین و قلم، در خط مقدم میایستند و حقیقت را ثبت میکنند.»
او تأکید میکند که هیچ حمایت واقعی از آنها وجود ندارد و میگوید: «کلاه ایمنی، جلیقه و حتی عنوان خبرنگار هم دیگر از ما محافظت نمیکند، بهویژه حالا که قوانین بینالمللی که باید از ما حمایت میکردند، عملاً بیاثر شدهاند.»
روایتهای خبرنگاران زن لبنانی تصویری از واقعیتی پیچیده ارائه میدهد؛ جایی که خطرات امنیتی با چالشهای اجتماعی و حرفهای درهم تنیده شدهاند. این وضعیت نشاندهنده نیاز فوری به حمایت واقعی و آموزش تخصصی برای این خبرنگاران است تا بتوانند بدون پرداخت هزینهای دوچندان، هم بهعنوان خبرنگار و هم بهعنوان زن، نقش خود را در روایت حقیقت ایفا کنند.