جنگ و آوارگی بنیان خانوادهها را لرزاند؛ ثبت ۳۵ هزار مورد طلاق در سودان
از زمان آغاز جنگ در سودان، نزدیک به ۳۵ هزار مورد طلاق ثبت شده است؛ آماری که به گفته کارشناسان، نتیجه فشارهای اقتصادی، آوارگی و بحرانهای روانی ناشی از جنگ است.
آيه إبراهيم
سودان- سودان از زمان آغاز درگیری میان ارتش و نیروهای پشتیبانی سریع در آوریل ۲۰۲۳ تاکنون نزدیک به ۳۵ هزار مورد طلاق را ثبت کرده است؛ آماری که بسیاری آن را نشانهای از شکاف عمیق اجتماعی ناشی از جنگ و فشارهای اقتصادی و روانی میدانند؛ فشارهایی که تأثیر مستقیمی بر ثبات خانوادهها گذاشته است.
آمال عبداللطیف، مددکار اجتماعی، میگوید پدیده طلاق در سودان موضوعی قدیمی و ریشهدار است، اما جنگ باعث افزایش چشمگیر آن شده است. به گفته او، مشکلات اقتصادی، بیثباتی، آوارگی و مهاجرت موجب تضعیف انسجام خانوادهها و کاهش همبستگی اجتماعی شده و پیامدهای گستردهای برای جامعه به همراه داشته است.
او معتقد است خانواده گسترده نقش مهمی در حفظ انسجام خانوادگی دارد و حل این بحران نیازمند حمایتهای روانی از سوی خانوادهها و نهادهای دولتی و همچنین مشارکت جامعه در فعالیتهایی است که روابط خانوادگی را تقویت میکند.
عبداللطیف همچنین اشاره میکند که مراکز اسکان آوارگان و جوامع میزبان با افزایش تنشها و درگیریهای روزمره روبهرو شدهاند؛ مسئلهای که به افزایش آمار طلاق دامن زده است. به گفته او، زنان و کودکان بیشترین آسیب را از این وضعیت دیدهاند و زنان علاوه بر مشکلات اقتصادی، با فشارهای روانی ناشی از نگاه منفی جامعه به طلاق نیز مواجه هستند.
فشارهای اجتماعی و آسیبپذیری بیشتر زنان
بر اساس آمارهای جدید سازمان ملل، زنان و دختران بیش از ۵۳ درصد آوارگان داخلی و خارجی سودان را تشکیل میدهند. همچنین گزارشهای صندوق جمعیت سازمان ملل نشان میدهد بیش از ۴.۲ میلیون زن و دختر سودانی به خدمات فوری حمایتی و حفاظتی نیاز دارند؛ نیازی که با فروپاشی خانوادهها و شرایط دشوار زندگی در اردوگاههای آوارگان تشدید شده است.
آمال عبداللطیف بر ضرورت تغییر نگاه جامعه به زنان مطلقه تأکید میکند و میگوید قضاوتهای منفی، رنج آنان را دوچندان کرده و بازگشتشان به زندگی عادی را دشوارتر میکند.
او خواستار تدوین یک راهبرد ملی برای حمایت از خانواده و کودکان شد و تأکید کرد که دولت و جامعه باید با همکاری یکدیگر برای ایجاد ثبات اجتماعی و تقویت بنیان خانواده تلاش کنند.
از درد طلاق تا بازسازی زندگی
سهی الحاج که در کمیسیون حقوق بشر سودان فعالیت میکند، سالها پیش پس از ازدواجی که حاصل آن سه فرزند بود، طلاق گرفت. او این تجربه را سخت و دردناک توصیف میکند، اما معتقد است طلاق پایان زندگی نیست و میتواند آغاز مرحلهای تازه برای کشف تواناییهای فردی باشد.
به گفته او، این تجربه به او کمک کرد اعتمادبهنفس خود را بازسازی کند و تواناییهایش را بهتر بشناسد. سهی الحاج تأکید میکند که زنان باید درد و شکست را به نیرویی برای ادامه مسیر تبدیل کنند و با صبر و امید، زندگی خود را دوباره بسازند.
او میگوید مطالعه، آگاهی و پشتکار به او کمک کرد تا از این مرحله عبور کند و از زنان دیگر نیز میخواهد پس از طلاق، قدرت خود را بازیابند و به زندگی ادامه دهند.
تبدیل رنج به موفقیت
راویه عثمان، روزنامهنگار سودانی، نیز که سالها پیش تجربه طلاق را پشت سر گذاشته، میگوید موفقیتهای امروز او نتیجه حمایت خانواده و دوستانش بوده است.
او توضیح میدهد که پس از جدایی، خانوادهاش مهمترین تکیهگاه او بودند و کمک کردند تحصیلات دانشگاهی خود را با موفقیت به پایان برساند. سپس وارد بازار کار شد و در نهایت توانست کسبوکار شخصی خود را راهاندازی کند.
به گفته راویه عثمان، بسیاری از زنانی که طلاق را انتخاب میکنند، ابتدا مراحل انکار، سرزنش و اندوه را تجربه میکنند، اما در ادامه به پذیرش، آگاهی و بازسازی زندگی میرسند. او زنان را تشویق میکند که در این مسیر منزوی نشوند و در صورت نیاز از حمایتهای روانی بهره بگیرند.
بحرانی فراتر از آمار
در شرایط کنونی، بحران طلاق در سودان تنها یک مسئله آماری نیست؛ بلکه بازتاب فروپاشی بخشی از ساختار اجتماعی کشور است؛ ساختاری که سالها نقش حفاظتی برای خانوادهها در برابر بحرانها ایفا میکرد.
با وجود آنکه زنان بیشترین بار پیامدهای فروپاشی خانواده را بر دوش میکشند، روایتهایی مانند داستان سهی الحاج و راویه عثمان نشان میدهد که بسیاری از زنان سودانی توانستهاند از دل رنج و بحران، مسیر تازهای برای زندگی خود بسازند.
در حالی که سودان همچنان با پیامدهای جنگ دستوپنجه نرم میکند، زنان خواستار ایجاد محیطی امنتر هستند؛ محیطی که بتواند ثبات را به خانوادهها، امنیت را به زنان و تعادل را به جامعه بازگرداند.