اخلاص الحمرونی

تونس ـ در مزارع سیدی بوزید تونس، آفتاب چون شعله بر سر زنان کارگر می‌تابد و جعبه‌های هندوانه و خربزه بیش از مردان، کمر زنان را خم می‌کند. سمر حاجی یکی از این زنان است و از واقعیت تلخی می‌گوید که هزاران دختر و زن کشاورز هر روز با آن روبه‌رو می‌شوند. آنان در گرمای ۴۷ درجه کار می‌کنند، بیش از ۲۰ لیتر سم را بر پشت می‌کشند و زمستان‌ها سرما و باران را تاب می‌آورند. آخر روز هم با زخم‌هایی به خانه برمی‌گردند که کسی نمی‌بیندشان.

رنج زنان کشاورز تونس به خستگی تن و استثمار اقتصادی ختم نمی‌شود. زخمی عمیق‌تر و بی‌رحمانه‌تر هم هست که آزار جنسی نام دارد و همچنان بزرگ‌ترین مانع بر سر راه کرامت این زنان است.

 

دستمزد ناچیز، تن فرسوده

سمر حاجی در منطقه‌ی الرقاب در استان سیدی بوزید روی زمین کار می‌کند. به گفته‌ی او، کار کشاورزی به‌ویژه در تابستان از همان ساعت اول طاقت‌فرساست. چیدن گوجه‌فرنگی و فلفل در قیاس با کار در مزارع هندوانه و خربزه سبک‌تر است، چون در این مزارع بار سنگینی بر دوش زنان است.

زن و مرد یک کار را انجام می‌دهند، اما دستمزد روزانه‌ی زن ۱۵ تا ۲۰ دینار یعنی حدود ۵ تا ٧ دلار است و مرد ۴۰ دینار می‌گیرد. مردها اغلب در سایه می‌ایستند و کار سخت به دوش زنان می‌افتد. بسیاری از زنان به دلیل تماس دائمی با سموم و شرایط سخت کار بیمار می‌شوند. هزینه‌ی دارو و درمان را هم باید از همین دستمزد ناچیز بپردازند. نه بیمه‌ی درمانی دارند و نه غرامتی می‌گیرند.

 

آزار جنسی، چهره‌ی پنهان کشاورزی

از نگاه سمر حاجی، آزار جنسی دردناک‌ترین مشکل دختران و زنان در روستاها و مناطق دورافتاده‌ی تونس است. او می‌گوید برخی صاحبان مزرعه زن کارگر را فقط کالایی اضافه می‌بینند که «همراه محصول خریده می‌شود».

ماجرا فقط به صاحبان مزرعه ختم نمی‌شود. بازرگانان و کارگرانی هم که دستمزد بیشتری می‌گیرند، در این آزار دست دارند. زنی که آزار را نپذیرد، اخراج می‌شود یا دستمزدش را نمی‌گیرد. اما زنی که به این مزاحمت‌ها روی خوش نشان دهد، رفتار دیگری می‌بیند.

سمر حاجی از دختری ۱۳ یا ۱۴ ساله یاد می‌کند که به خواسته‌ی یکی از سرکارگرها تن نداد و بی‌رحمانه اخراج شد. به گفته‌ی او، برخی مادران هم بر این رفتارها چشم می‌بندند و دختران کم‌سن‌وسال در برابر این بهره‌کشی تنها می‌مانند.

آزارگران فقط یک دسته نیستند. از کسی که کارگران را به مزرعه می‌برد تا بازرگان و حتی خود صاحب مزرعه، زنان را آزار می‌دهند. البته صاحب مزرعه کمتر از بقیه دست به این کار می‌زند. این کارگر کشاورز می‌گوید: «راستش نمی‌دانم با چه کلمه‌ای وصفشان کنم. با زنان کشاورز بدرفتاری می‌کنند.»

 

ضرورت یافتن راه‌حل

سمر حاجی در پایان، با امیدی آمیخته به تلخی، می‌گوید: «امیدواریم راهی پیدا شود. دولت باید مسئولیتش را در قبال زنان کارگر کشاورزی بپذیرد.» او یادآوری می‌کند که کشاورزی تنها بخشی بود که در دوران کرونا از کار نیفتاد. هرچند زنان این بخش تابستان و زمستان، زیر آفتاب و باران کار می‌کنند، اما هنوز از ابتدایی‌ترین حقوق خود، یعنی سلامت، امنیت و کرامت، محروم‌اند.

سمر حاجی فقط از خودش نمی‌گوید. او صدای هزاران زن در سیدی بوزید و دیگر مناطق دورافتاده‌ی تونس است. این زنان خواستار کار شایسته، امنیت در برابر آزار جنسی و بیمه‌ی درمانی‌اند. تلاش آنان که در دل زمین برکت می‌کارد و به هر خانه زندگی می‌بخشد، باید به رسمیت شناخته شود.