AYA İBRAHİM

Sudan - Sudan'da devam eden çatışmalar, toplumun en kırılgan kesimlerini daha ağır sorunlarla karşı karşıya bırakıyor. Bu kesimlerin başında ise engelli kadınlar geliyor. Gedaref Eyaleti'nde faaliyet gösteren Sudan Engelli Kadınlar Ağı yetkilisi Tehani Hüseyin, çatışmalar ve zorunlu göç sürecinde engelli kadınların yaşadığı sorunlara ilişkin ajansımıza konuştu. Tehani Hüseyin, engellilik oranlarında ciddi artış yaşandığını ancak resmi verilerin bulunmadığını, toplumsal dışlanmanın derinleştiğini ve finansman süreçlerindeki bürokratik engellerin kadınların ekonomik olarak güçlenmesini zorlaştırdığını söyledi.

Tehani Hüseyin, çatışmaların engellilik oranlarında büyük bir artışa neden olduğunu belirterek, güvenlik sorunları ve ülkedeki mevcut koşullar nedeniyle engelli bireylerin gerçek sayısının tespit edilemediğini ifade etti. Her engellilik türüne uygun destek ve hizmetlerin sağlanabilmesi için kapsamlı ve güncel bir veri tabanının oluşturulmasının hayati önem taşıdığını vurguladı.

Kesin istatistiklerin bulunmamasının en önemli sorunlardan biri olduğunu dile getiren Tehani Hüseyin, özellikle devam eden göç hareketleri ve Gedaref'e gelen yerinden edilmiş kişilerin sayısındaki artış nedeniyle mevcut verilerin gerçeği yansıtmadığını söyledi. Barınma merkezlerinin engelli kadınların ihtiyaçlarına uygun şekilde düzenlenmemiş olmasının da onların bu merkezlerden yararlanmasını engellediğini kaydetti.

'Engelli kadınlar utanç kaynağı olarak görülüyor'

Tehani Hüseyin, bazı toplum kesimlerinde engelli kadınlara yönelik bakış açısını eleştirerek, onların "utanç kaynağı" olarak görüldüğünü söyledi. Bazı kapalı topluluklarda engelli kadınların özel odalara kapatıldığını ve misafirler geldiğinde ya da sosyal etkinlikler sırasında hareket etmelerini önlemek amacıyla bağlandıklarını anlattı.

Engelli kadınların aile içinde de karar alma süreçlerinden dışlandığını ve geleneksel anlayış nedeniyle özel ihtiyaçlarının göz ardı edildiğini belirten Tehani Hüseyin, ailelerin, toplumun ve devletin, engelli bireylerin ihtiyaçlarını kapsayıcı politikaların ayrılmaz bir parçası olarak görmesi gerektiğini vurguladı.

Engelli kadınların en önemli ihtiyaçlarının, haklarının yasa ve politikalarla güvence altına alınması olduğunu söyleyen Tehani Hüseyin, Sudan'ın Engelli Haklarına İlişkin Birleşmiş Milletler Sözleşmesi'ni imzaladığını ve bu nedenle eğitim, çalışma ve ulaşım gibi temel hakları güvence altına alma yükümlülüğü bulunduğunu hatırlattı.

İlgili kurumlarla iş birliği içinde özellikle kamu binalarının engelli bireylerin kullanımına uygun hale getirilmesini öngören yapı standartlarının uygulanabileceğini de sözlerine ekledi.

'Haklarını bilen birey üretken olur'

Kendi yaşam deneyimini de paylaşan Tehani Hüseyin, ailesi ve çevresinden gördüğü desteğin engelini kabul etmesinde önemli rol oynadığını belirterek, bireyin haklarını bilmesinin pasif konumdan üretken birey konumuna geçmesinin anahtarı olduğunu söyledi.

Toplumda hâlâ acıma, küçümseme ve damgalamanın yaygın olmasından üzüntü duyduğunu ifade eden Tehani Hüseyin, engelli bireylerin zorbalıkla mücadele edebilecek güce sahip olduklarını ve yaşadıkları zorlukları hem kendi yaşamlarını hem de toplumlarını değiştirecek bir güce dönüştürebileceklerini dile getirdi.

Tehani Hüseyin, Engelli Kadınlar Ağı'nın Sosyal Refah ve Kalkınma Bakanlığı, Merkezi İstatistik Kurumu ve Nüfus Konseyi ile iş birliği içinde kapsamlı bir sosyal araştırma yürüttüğünü, bunun amacının engelli bireylerin sayısını belirlemek ve haklara erişimlerini güvence altına almak olduğunu söyledi.

Ekonomik güçlenme konusunda bazı kazanımlar elde edilmesine rağmen finansman başvurularındaki karmaşık prosedürlerin ve mevcut finansman politikalarının önemli engeller oluşturduğunu belirten Tehani Hüseyin, bu nedenle finans kuruluşlarıyla toplantılar düzenleyerek süreçlerin kolaylaştırılması için girişimlerde bulunduklarını ifade etti.

Tehani Hüseyin, sözlerini, engelli kadınların damgalama ve hak ihlalleriyle mücadele edebilmek için psikolojik desteğe, hukuki yardıma ve uluslararası sözleşme hükümlerinin tüm kamu kurumlarında etkin biçimde uygulanmasına duyulan ihtiyacı vurgulayarak tamamladı.