Haber Merkezi - Fransızca adı “Les Intrépides” (Cesur Kadınlar) olan “El-Wairat: İmkansızı Tanımayan Kahramanların Hikayeleri” kitabı, basit görünen ancak önemli bir sorudan yola çıkıyor: Faslı çocuklar kimi kahraman ve rol model olarak görüyor?

Çocukların dünyasında kahramanlar çoğunlukla masal kitaplarının sayfalarından çıkar; prensesler, savaşçılar ve imkansızlıklara meydan okuyan süper kahramanlar öne çıkar. Ancak Faslı kadınlardan oluşan bir ekip, gerçek hayatın da çocuklara ilham verecek kahramanlarla dolu olduğuna dikkat çekiyor. Fas’ta bilim, sanat, spor, girişimcilik, sivil toplum ve kültür alanlarında önemli başarılara imza atan çok sayıda kadın bulunmasına rağmen, bu kadınların yaşam öyküleri çocukların hayal dünyasında yeterince yer bulmuyor.

El-Wairat fikri de bu ihtiyaçtan doğdu. Proje, 2016 yılında kurulan ve kadınların mesleki olarak güçlenmesini; mentorluk, eğitim, ilham ve dayanışma ağları yoluyla desteklemeyi amaçlayan Mentor Elles Derneği tarafından hayata geçirildi. Ancak proje, bu kez yalnızca iş hayatındaki kadınlara ulaşmakla sınırlı kalmayarak daha erken bir aşamaya, çocukların hayallerinin ve gelecek tasavvurlarının şekillendiği döneme ulaşmayı hedefledi.

Hikayeler çocuklar için yeniden kaleme alındı

El-Wairat’ın amacı, kadınların yaşam öykülerini ayrıntılarıyla aktaran akademik bir kitap ya da Faslı başarılı kadınların isimlerini bir araya getiren bir ansiklopedi hazırlamak değildi. Projenin temelinde hikaye anlatımı vardı. Proje ekibi, Faslı kadınların gerçek yaşamlarından ve kariyerlerinden yola çıkarak bu hikayeleri çocukların ve gençlerin anlayabileceği bir dille yeniden kaleme aldı. Böylece bilim insanı, mühendis, sanatçı, sporcu, girişimci ve aktivist kadınlar, çocukların kendilerini yakın hissedebileceği karakterlere dönüştürüldü. Bu yönüyle kitap; biyografi, hikaye, eğitim materyali ve kültürel belgeleme arasında bir yerde duruyor. Gerçek kişiler ve olaylardan hareket ediyor, ancak bunları kuru ve akademik bir anlatımla değil, kolay okunup hatırlanabilecek hikâyeler aracılığıyla aktarıyor.

El-Wairat’ın ilk bölümü, 8 Mart 2023 Dünya Kadınlar Günü’nde yayımlandı. Kitapta farklı alanlardan 10 Faslı kadının hikayesine yer verildi. Bu isimler arasında fotoğrafçı ve aktivist Leila Alaoui, dağcı Bouchra Baibanou, açık su yüzücüsü Nadia Benbahtan, fizikçi ve araştırmacı Rajaâ Cherkaoui El Moursli, kadın hakları savunucusu Aïcha Ech-Chenna ve sporcu ve spor yöneticisi Nawal El Moutawakel yer aldı. Kitapta ayrıca Emily Keene, Asma Lamrabet, Fatima Mernissi ve Chaïbia Talal’ın hikayeleri de yer aldı. Farklı alanlarda faaliyet gösteren bu kadınların ortak noktası ise kadınlar açısından her zaman kolay veya erişilebilir olmayan alanlarda kendilerine yer açmaları oldu.

Fas’ın hafızası aktarılıyor

Bu hikayelerin hazırlanmasının arkasında kapsamlı bir araştırma süreci yürütüldü. Bilgilerin toplanması ve doğrulanmasının yanı sıra kadınlarla veya yakınlarıyla iletişime geçildi; tarihçiler ve kültür insanlarından da destek alındı. Ardından elde edilen bilgiler, hedef kitlenin yaşına uygun, sade ve hikaye biçiminde yeniden kaleme alındı. Böylece El-Wairat, yalnızca tanınmış kadınların isimlerini bir araya getiren bir çalışma olmaktan çıkarak Fas’ın kadın hafızasını çocukların evde, okulda ve ellerindeki resimli kitap aracılığıyla ulaşabileceği bir anlatıya dönüştürmeyi amaçladı.

İlk bölümün yayımlanmasından iki yıl sonra El-Wairat, Mart 2025’te ikinci ciltle geri döndü. Bu kez kadınların yaşamlarından 15 hikaye ve farklı kariyer yolculuklarına yer verildi. Bu genişleme, projenin geçici bir girişim olmadığını ve süreklilik kazanan bir seriye dönüştüğünü gösterdi. İkinci ciltte kadınların temsil edildiği alanlar daha da çeşitleniyor. Amina Iraqi Slaoui, engelli bireylerin hakları ve yaşam koşulları için yürüttüğü çalışmalarla öne çıkarken, Chmicha Chafai Fas mutfağı dünyasından; sanatçı ve şarkıcı Oum El Ghait Benessahraoui ise müzik alanından kitaba dahil oluyor.

Kitap, yönetmen Izza Genini aracılığıyla sinema ve kültür mirasına, Ilham Kadri ile bilim ve girişimciliğe, Hakima Haimach ile tıp ve sivil toplum çalışmalarına, Fadila El Gadi ile moda dünyasına uzanıyor. Spor alanında zihinsel sporlarla Majda Brabij, uluslararası futbol hakemliğiyle Bouchra Karboube yer alırken, Maryam Belkheir macera dünyasını temsil ediyor. Bilim alanı ise fizikçi ve araştırmacı Kawtar Hafidi ile yeniden öne çıkıyor. Girişimcilik Rahma El Mouden, mimarlık Aziza Chaouni, dernek ve kooperatif çalışmaları Kenza Oulghadi, robotik teknolojileri ise kız kardeşler Leila ve Imane Barchan üzerinden anlatılıyor.

İlk ciltte proje, Faslı kadın sanatçıların hazırladığı çizim ve portrelerden yararlandı. Bu görsel anlatım, kitabın temasını güçlendirirken okuyucunun isimleri, faaliyet alanlarını ve hikayeleri birbiriyle ilişkilendirmesine yardımcı oldu. Proje ayrıca kitabı hem Arapça hem de Fransızca yayımlamayı tercih etti. Bu tercih, Fas toplumunun dilsel çeşitliliği ve farklı okur gruplarına ulaşma hedefiyle örtüşüyor.