Haber Merkezi – Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM), Kürt siyasetçi Ayla Akat Ata’nın 2016 yılında siyasi faaliyetleri gerekçe gösterilerek tutuklanmasının hukuka aykırı olduğuna karar verdi. Mahkeme, tutuklama için gerekli “makul şüphe” koşulunun oluşmadığını belirterek Türkiye’nin hem kişi özgürlüğünü hem de ifade özgürlüğünü ihlal ettiğine hükmetti.

Siyasi faaliyetler suç delili sayıldı

AİHM kararında, Ayla Akat Ata’ya yöneltilen suçlamaların büyük ölçüde Demokratik Toplum Kongresi (DTK) kapsamındaki siyasi faaliyetlerine dayandığı belirtildi. Katıldığı toplantılar, yaptığı konuşmalar ve dijital medya paylaşımlarının suç unsuru olarak gösterildiğine dikkat çeken Mahkeme, şiddet çağrısı içermeyen bu faaliyetlerin “örgüt yöneticiliği” iddiasına dayanak yapılamayacağını vurguladı.

‘Makul şüphe yok’

Mahkeme, Ayla Akat Ata’nın tutuklanmasını gerektirecek somut delillerin ortaya konulamadığını belirtti. Yerel mahkemelerin, söz konusu suçlamalar ile Ata’nın beyanları arasında açık bir bağ kuramadığı ifade edilerek Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin (AİHS) 5/1 maddesinin ihlal edildiği sonucuna varıldı.

Tutukluluğun devamı da gerekçesiz bulundu

AİHM, yaklaşık altı ay süren tutukluluğun devamına ilişkin kararların da yeterli gerekçeler içermediğini belirtti. Kaçma veya delilleri karartma riskinin ortaya konulmadığına dikkat çeken Mahkeme, daha hafif tedbirlerin neden uygulanmadığının da açıklanmadığını kaydetti. Bu nedenle AİHS’in 5/3 maddesinin de ihlal edildiğine hükmedildi.

İfade özgürlüğü ihlali

Mahkeme, tutuklamanın siyasi konuşmalar ve açıklamalar nedeniyle gerçekleştiğine işaret ederek bunun ifade özgürlüğüne müdahale oluşturduğunu belirtti. Hukuka aykırı bir tutuklamanın meşru bir sınırlama olarak değerlendirilemeyeceğini vurgulayan AİHM, AİHS’in 10’uncu maddesinin ihlal edildiğine karar verdi.

9 bin Euro tazminat

AİHM, Türkiye’nin Ayla Akat Ata’ya 8 bin Euro manevi tazminat ve bin Euro yargılama gideri olmak üzere toplam 9 bin Euro ödeme yapmasına hükmetti.

Kararın anlamı

Karar, siyasetçilerin konuşmaları, toplantılara katılımı ve dijital medya paylaşımlarının, somut bir şiddet bağlantısı kurulmadan “örgüt” iddialarına dayanak yapılamayacağını bir kez daha ortaya koydu. Mahkeme, Ayla Akat Ata’nın tutuklanmasının demokratik siyaset faaliyetleri nedeniyle gerçekleştiğini tespit etti.

Ne olmuştu?

HDP eski Êlih Milletvekili Ayla Akat Ata, 26 Ekim 2016’da Amed Büyükşehir Belediyesi önünde yapılan bir basın açıklaması sırasında gözaltına alındı. Diyarbakır Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından “örgüt kurma veya yönetme” iddiasıyla hakkında soruşturma başlatıldı.

Soruşturma kapsamında DTK faaliyetleri, katıldığı toplantılar, yaptığı konuşmalar ve dijital medya paylaşımları suçlama konusu yapıldı. Ayrıca kapatılan Kongera Jinên Azad (KJA) yöneticisi olduğu ve “örgüt propagandası” yaptığı iddia edildi.

30 Ekim 2016’da tutuklanan Ayla Akat Ata, yaklaşık altı ay cezaevinde kaldıktan sonra 4 Mayıs 2017’de tahliye edildi. Ayla Akat Ata, tutuklanmasının hukuka aykırı olduğu gerekçesiyle AİHM’e başvurdu. Mahkeme, 12 Mayıs 2026 tarihli kararında hak ihlali olduğuna hükmetti.