Haber Merkezi - Kürt tarihinde adı yeterince öne çıkarılmayan Mir Xanzad, yaklaşık 400 yıl önce Soran Mirliği’ni yöneten önemli kadın hükümdarlardan biri olarak biliniyor. Mir Xanzad yalnızca bir hükümdar değil; aynı zamanda komutan, stratejist ve devlet yöneticisi olarak da biliniyor.

17’nci yüzyılın başlarında Soran Mirliği, günümüzde Hewlêr çevresinde bulunan önemli Kürt mirliklerinden biriydi. Mirliğin hükümdarı ve Mir Xanzad’ın ağabeyi Mir Süleyman’ın öldürülmesinin ardından yönetim büyük bir krizle karşı karşıya kaldı.

Bu süreçte Mir Xanzad öne çıktı. Kaynaklara göre mirliğin önde gelen isimleri, onun siyasi yeteneklerine duydukları güven nedeniyle yönetimi kendisine bıraktı. Böylece Mir Xanzad, Soran Mirliği’ni yöneten az sayıdaki kadın hükümdardan biri oldu.

Ağabeyinin intikamını aldı

Kürt sözlü geleneğinde Mir Xanzad hakkında anlatılan en dikkat çekici hikayelerden biri, Leşkerî (Leşkirî/Lashkari) adlı bir askeri komutanla ilgilidir. Anlatıya göre Leşkerî, Mir Xanzad’ın ağabeyinin ölümünden sorumluydu. Mir Xanzad, evlilik teklifinde bulunarak onun güvenini kazandı. Herîr’de gerçekleşen buluşmada Leşkerî ve beraberindeki adamları öldürüldü.

Ancak bu anlatının ayrıntıları tarihsel gelenekte önemli bir yer tutsa da olayın bütün unsurları mevcut belgelerle kesin biçimde doğrulanmış değil.

Sadece savaşmadı, savunma yapıları da kurdu

Mir Xanzad’ın başarısı yalnızca askeri alandaki faaliyetleriyle sınırlı değildi. Hükümdarlığı döneminde Herîr bölgesinin güçlendirildiği, yolların ve savunma yapılarının inşa edildiği aktarılıyor.

Bugün de ayakta olan Xanzad Kalesi onun adını taşıyor. Mirliğin idari yapısının da onun döneminde yeniden düzenlendiği belirtilirken, Mir Xanzad’ın siyasi ve toplumsal yaşamda da önemli bir rol üstlendiği ifade ediliyor.

Evliya Çelebi de söz etti

17’nci yüzyılın ünlü seyyahı Evliya Çelebi de Mir Xanzad’dan hayranlıkla söz eden isimlerden biri. Evliya Çelebi’nin aktardığına göre Mir Xanzad, cesur bir hükümdar olarak yüzünü bir peçeyle örterek savaş alanına çıkıyor ve ordusuna bizzat komuta ediyordu.

Mir Xanzad, Kürt tarihinde yalnızca kadın bir hükümdar olmasıyla değil, aynı zamanda bir devlet yöneticisi olarak üstlendiği rolle de dikkat çekiyor. Yaklaşık 400 yıl önce bir mirliği yöneten, diplomatik ilişkiler yürüten ve askeri kararlar alan Mir Xanzad, ardında bugün dahi adını taşıyan yapılar bıraktı.

Yaygın görüşe göre Xanzad Kalesi, 16’ncı yüzyılın sonlarında onun emriyle inşa edildi. Kale, Hewlêr’in kuzeydoğusunda, Herîr yakınlarında ve Şaklava yolu üzerinde bulunuyor.