Rakka- Esad rejiminin devrilmesi ve geçici hükümetin kurulmasının ardından Rakka, son derece önemli ve tarihi bir sürece tanıklık etti. Bu siyasi ve toplumsal gelişmeler kadınları da doğrudan etkilerken, Suriye genelinde kadınların büyük çoğunluğu hala şiddet, ayrımcılık, yerinden edilme ve temel haklardan mahrum bırakılma gibi ciddi sorunlarla karşı karşıya kalmaktadır.

2025 yılı boyunca Kuzey ve Doğu Suriye Bölgesinde kadın hareketleri ve kadın kurumları belirli ilerlemeler kaydetmiş olsa da, ülkenin içinde bulunduğu siyasi ve askeri koşullar nedeniyle kadınlar kendilerini çatışmaların merkezinde bulmuş ve bu sürecin en ağır bedelini ödemiştir. Bu durum, kadınların hem güvenliğini hem de haklarını doğrudan olumsuz etkilemektedir.

Kadınlara yönelik ağır ihlaller

Hayat Tahrir el-Şam cihatçılarının kontrolündeki bölgelerde, karar alma mekanizmalarında kadınların son derece sınırlı temsil edilmesi, kadınların Suriye’nin geleceğinde eşit bir ortak olarak kabul edilmemesi gibi sorunlar öne çıkmaktadır. Ayrıca katliam, kaçırma ve zorla yerinden edilme dahil olmak üzere kadınlara yönelik çok sayıda ağır ihlal yaşanmaktadır.

Kuzey ve Doğu Suriye’de ise kadın siyasetçiler ve aktivistler, Demokratik Ulus Projesini hedef alan aşırılıkçı gruplar tarafından yürütülen ve kadınların toplumsal rolünü hedef alan söylemlerle kışkırtılarak ciddi baskılara maruz bırakılmıştır. Bununla birlikte, Suriye’nin kıyı bölgelerinde ve Süveyda’da kadınlara yönelik ağır ihlaller yaşanmış, bu durum kadınlar arasında korunmasızlık ve güvensizlik duygusunu daha da derinleştirmiştir.

‘Kadınlar aktif roller üstleniyor

Zenûbiya Kadınlar Topluluğu yöneticilerinden Bushra Ismail Al-Muhammad, Zenûbiya’nın 2025 yılı boyunca yürüttüğü çalışmalar ve karşılaştığı zorluklara ilişkin ajansımıza değerlendirmelerde bulundu. Özerk Yönetim’in kurulmasından bu yana Kuzey ve Doğu Suriye bölgelerinde kadınların karar alma mekanizmalarında aktif rol üstlendiğini belirten Bushra Ismail Al-Muhammad, kadınların hem siyasi hem de sosyal alanlarda güçlü bir şekilde yer aldığını ifade etti. Kadın özgürlüğünün toplumun özgürlüğü olduğuna dair inançla hareket edildiğini vurgulayan Bushra Al-Muhammad, bu anlayış doğrultusunda kadınların güçlenmesi için geniş imkanlar yaratıldığını dile getirdi. Ancak bu modelin aynı zamanda hedef haline geldiğine dikkat çeken Bushra Ismail Al-Muhammad, “Bu durum, kadınların kazanımlarını sınırlandırmayı ve iradelerini kırmayı amaçlayan saldırılara ve ataerkil zihniyetin yeniden üretilmesine yönelik girişimlere zemin hazırladı. Şiddetin artması, kadınlara yönelik istismar ve katliamlar, uyuşturucu kullanımının yaygınlaşması, intihar vakalarındaki artış ve günümüzde giderek yaygınlaşan dijital şantaj gibi uygulamalar bunun somut örnekleridir” ifadelerinde bulundu.

‘Çalışmalar kararlılıkla devam ediyor’

Söz konusu uygulamaları, kadınlara baskı kurmak ve ilerlemelerini engellemek amacıyla kullanılan araçlar olarak değerlendiren Bushra Ismail Al-Muhammad, baskı politikalarıyla Kuzey ve Doğu Suriye’deki kadınların meşru hak taleplerinden vazgeçmelerinin hedeflendiğini ifade etti. Bushra Ismail Al-Muhammad, ancak tüm bu zorluklara rağmen kadınların özgürlüğü ve toplumsal yaşama geniş katılımını sağlamak için çalışmaların kararlılıkla sürdürüldüğünü vurguladı. Hazırlanan Toplumsal Sözleşme aracılığıyla somut adımlar atılmaya devam edildiğini belirten Bushra Ismail Al-Muhammad, bu deneyimin ilerleyen süreçte tüm Suriye için bir model oluşturacağını dile getirdi.

Kadınlar için kampanyalar

Zenûbiya Kadın Topluluğu’nun 2025 yılı boyunca Tebqa, Rakka ve Dêrazor kentlerinde çeşitli kampanyalar yürüttüğünü aktaran Bushra Ismail Al-Muhammad, bunlardan birinin 10 Eylül’de başlatılan ve bir ay süren “Kadın örgütlenmesiyle toplum birleşir” sloganlı kampanya olduğunu söyledi. Rakka kentinde gerçekleştirilen bu çalışmaya hem kırsal hem de kentsel alanlardan kadınların katıldığını belirten Bushra Ismail Al-Muhammad, kampanya kapsamında kadınlarla 177 birebir görüşme yapıldığını kaydetti.

İkinci kampanyanın Tebqa bölgesinde gerçekleştirildiğini ve bir ay sürdüğünü belirten Bushra Ismail Al-Muhammad, kampanya kapsamında 29 toplantı yapıldığını ifade etti. Tebqa’da ayrıca “Kadın örgütlenmesi için birleşik bir topluma doğru” sloganıyla ayrı bir kampanya başlatıldığını aktaran Bushra Ismail Al-Muhammad, bu çalışma kapsamında 373 toplantı düzenlendiğini ve toplantılara 4 bin 660 kadının katıldığını söyledi. 2025 yılı boyunca yürüttükleri çalışmaların kayda değer bir toplumsal karşılık bulduğunu vurgulayan Bushra Ismail Al-Muhammad, özellikle Suriye’nin kıyı bölgeleri ve Süveyda’daki kadınlarla dayanışma amacıyla başlatılan kampanyalara kadınların yoğun ilgi gösterdiğini belirtti. Bushra Ismail Al-Muhammad, bu kapsamda kadınların çeşitli mesajlar, videolar ve açıklamalarla dayanışmalarını ifade ettiklerini dile getirdi.

Bushra Ismail Al-Muhammad, değerlendirmelerine şu sözlerle devam etti:

“Kuzey ve Doğu Suriye’deki kadın hareketlerinin geleceğe yönelik vizyonlarını ortaklaştırmak ve kadınların gelecekteki Suriye’ye dair beklenti ve özlemlerini görünür kılmak amacıyla Kongra Star ile eşgüdüm içinde bir konferans düzenlendi. Ayrıca Zenûbiya Kadınlar Topluluğu olarak, 25 Kasım Kadına Yönelik Şiddete Karşı Uluslararası Mücadele Günü kapsamında çeşitli etkinlikler gerçekleştirdik. ‘Birlikte şiddeti sona erdirmek için demokratik bir toplumsal toplum inşa ediyoruz’ sloganıyla kadınlara yönelik şiddete karşı bir kampanya başlattık. Bu kampanya kapsamında toplam 241 toplantı düzenlendi. Kadınlara yönelik şiddetin farklı biçimlerini tartışmak ve bu toplumsal sorunun azaltılmasına katkı sunmak amacıyla erkeklere yönelik özel kurslar da organize edildi. Bu çerçevede Tebqa bölgesinde 3 kurs gerçekleştirildi. Ayrıca şiddet türlerine ilişkin bilgilendirici broşürler dağıtıldı ve erkeklere özel iki yürüyüş düzenlendi. Kampanya sürecinin sonunda ise çalışmalar, Zenûbiya Kadınlar Topluluğu tarafından kapsamlı bir şekilde değerlendirildi.”

Yaşanan baskı ve şiddet görünür kılındı

Zenûbiya Kadınlar Topluluğu’nun yıl boyunca çok sayıda etkinlik gerçekleştirdiğini belirten Bushra Ismail Al-Muhammad, çalışmaların yalnızca bölgeyle sınırlı kalmadığını vurguladı. Bushra Al-Muhammad, “İran’da katledilen Jina Mahsa Emini’den Suriye’nin kıyı bölgelerine ve Süveyda’daki kadınlara kadar, kadınlar farklı coğrafyalarda sistematik baskılara maruz kalıyor. Kadınların karşı karşıya kaldığı bu baskıları görünür kılmak amacıyla çeşitli seminerler düzenledik” dedi.

Zenûbiya Kadınlar Topluluğu’nun Tebqa, Rakka ve Dêrazor kentlerinde aktif olarak faaliyet yürüttüğünü aktaran Bushra Al-Muhammad, bu yıl ayrıca başkent Şam’da “Zenûbya Kalkınma” adıyla yeni bir şube açtıklarının bilgisini paylaştı. Şubenin, Muadhamiya bölgesinde bir grup kadınla küçük ölçekli toplantılar gerçekleştirdiğini anlatan Bushra Al-Muhammad, buna ek olarak topluluk bünyesindeki heyetlerin çeşitli Avrupa ülkelerine ziyaretler gerçekleştirdiğini de sözlerine ekledi.

Kadınlar için ekonomik güçlendirme çalışmaları

Bushra Ismail Al-Muhammad, Ekonomi Komitesi’nin yürüttüğü kampanyaların yanı sıra, kadınların ekonomik olarak güçlendirilmesine yönelik projelerin hayata geçirilmesi ve meslek edindirme kurslarının açılması için yoğun çaba sarf ettiklerini belirtti. Bushra Ismail Al-Muhammad, bu çalışmalarla, kadınlara yönelik planlanan projelerin somut sonuçlara ulaştırılmasının hedeflendiğini ifade etti. Yıl boyunca yürütülen faaliyetlerin çeşitli tarım ürünlerinin yetiştirilmesi, dikiş atölyelerinin kurulması, konserve fabrikasının açılması ve fırıncılık gibi üretim odaklı projelere yoğunlaştıklarını aktaran Bushra Ismail Al-Muhammad, topluluğun bu projeler kapsamında gerekli hammadde teminini üstlendiğini kaydetti. Öte yandan Kadınlar Evi Komitesinin, Aile Hukuku üzerine çalışmalar yürüttüğünü ve bu kapsamda birçok sorunun çözümüne katkı sunarak kadınlara destek sağladığını belirten Bushra Ismail Al-Muhammad, önümüzdeki yıl söz konusu yasanın uygulanmasına yönelik hazırlık ve planlamaların da devam ettiğini sözlerine ekledi.

Eğitim Komitesinin, kadınları eğitmek ve örgütlemek amacıyla çeşitli eğitim kursları açmaya yönelik bir programı bulunduğunu belirten Bushra Ismail Al-Muhammad, Diplomatik İlişkiler Komitesinin ise 2025 yılı boyunca meclisi ve bölgeyi ziyaret eden heyetlerle koordinasyonu sağladığını ifade etti. Bu kapsamda birçok heyetin, Kuzey ve Doğu Suriye’deki kadınların deneyimlerini yerinde incelemek ve bilgi almak amacıyla bölgeyi ziyaret ettiğini aktardı.

Yeni eylem planı

Bushra Ismail Al-Muhammad, örgütsel faaliyetlerin düzeyini iki katına çıkarmak, gelecekteki etkinlik ve programların kapsamını genişletmek ve meclisin operasyonel kapasitesini güçlendirmek amacıyla yeni bir eylem planı hazırlandığını da belirtti. Bushra Ismail Al-Muhammad, söz konusu planın, kadınların farklı alanlardaki rolünü güçlendirecek yeni mekanizmaların benimsenmesini, katılımın genişletilmesini ve ortak çalışmaların daha etkili hale getirilmesini hedeflediğini dile getirdi. Bushra Ismail Al-Muhammad, bu doğrultuda, iç konseyler ve komitelerin daha etkili ve organize bir yapıya kavuşturulması için yeniden yapılandırma sürecinin başlatıldığını sözlerine ekledi.

‘Kadınları güçlendirmeyi hedefliyoruz’

Bushra Ismail Al-Muhammad, sözlerinin sonunda şu ifadelerde bulundu:

“Zenûbiya Kadınlar Topluluğu olarak 2026 yılına dair kapsamlı planlarımız bulunuyor. Suriye’nin içinden geçtiği bu kritik süreçte, kadın mücadelesinin temposunu yükseltmeyi ve kadınları her alanda daha güçlü kılmayı hedefliyoruz. Bu doğrultuda siyasi ve idari güçlendirmeye, kadınların liderlik süreçlerine katılımını artırmaya, yasal ve sosyal korumayı geliştirmeye ve şiddetle mücadeleye odaklanmalıyız.

Aile Hukuku’nun aktif hale getirilmesi, farkındalık seminerlerinin düzenlenmesi, kadın komünlerinin canlandırılması, bilinçlendirme ve entelektüel kampanyaların yürütülmesi, saha çalışmalarını genişleterek kadınların en geniş kesimine ulaşılması, Rakka’da bir kadın akademisi kurulması, yeni ekonomik projelerin açılması ve mevcut projelerin büyütülmesi ile kadınların iş gücü piyasasındaki fırsatlarını artırmaya yönelik meslek kurslarının hayata geçirilmesi önceliklerimiz arasında yer alıyor. Kampanyalar ve etkinlikler düzenleyerek, kadın sorunlarını yakından takip ederek ve kadınları ilgilendiren tüm toplumsal meseleleri ele alarak şiddetle mücadele etmeyi ve kadınları şiddetten korumayı amaçlıyoruz.

Öte yandan 2025 yılında Zenûbiya Kadınlar Topluluğu’ndan dört arkadaşımız Tişrîn Barajı direnişi sırasında Türk devleti ve ona bağlı grupların hedefi haline geldi. Yıl boyunca birçok üyemiz benzer şekilde hedef alındı. Bu saldırılar halen devam ediyor ancak bizler, elde ettiğimiz kazanımları korumak ve kadın mücadelesini büyütmek için kararlılıkla yolumuza devam ediyoruz.”