RONÎDA HACÎ

Hesekê – Demokratik Suriye Güçleri (QSD) ile geçici Şam yönetimi arasında 29 Ocak 2026'da imzalanan anlaşma, iki taraf arasındaki entegrasyon sürecinin temelini oluşturdu. Sürecin, devlet kurum ve kuruluşlarının birleştirilmesi, istikrarın güçlendirilmesi ve siyasi ile hukuki sorunların diyalog ve katılım yoluyla, vatandaşlık ve eşit haklar temelinde çözülmesinin önünü açması hedefleniyor.  Suriye'nin farklı kentlerinde birçok bileşen bir arada yaşarken, yıllardır süren bu ortak yaşam ülkenin çok kültürlü, çok dilli ve çok kimlikli yapısını ortaya koyuyor.

Hesekê’de Süryani Kadınlar Birliği üyeleri, avukat Rîma Merşo ve Hesekê Meclisi Yardımcısı Xatûn Îsa, entegrasyon sürecine ilişkin ajansımıza değerlendirmelerde bulundu.

Avukat Rîma Merşo, Hesekê halkının genel olarak entegrasyona olumlu baktığını ve bu sürecin bölge için güvenli ve istikrarlı bir geleceğin başlangıcı olmasını umduğunu belirtti. Suriye geçici yönetimine bağlı nüfus kayıtları, pasaport ve göç, mahkemeler ve avukatlar sendikası gibi kurum ve kuruluşların açılmasının önemine dikkat çeken Rîma Merşo, bu kurumların entegrasyonunun kısa sürede tamamlanması gerektiğini söyledi.

‘Suriye geçici yönetim sorunları çözmeli’

Ekonomik sorunlar ve günlük yaşamla ilgili değerlendirmelerde bulunan Rîma Merşo, yakıt sıkıntısı, elektrik kesintileri ve fiyat artışlarının halkın yaşamını olumsuz etkilediğini belirterek, Suriye geçici yönetimin bu sorunları ciddi ve düzenli bir şekilde çözmesi gerektiğini kaydetti. Rîma Merşo, “Hasekê petrol, buğday ve pamuk açısından zengin bölgelerden biridir ve bunlar bölgenin kaynaklarıdır. Bölgenin mazot ve yakıt sıkıntısıyla karşı karşıya kalması doğru değil” dedi.

Rîma Merşo, konuşmasının devamında tüm bileşenlerin dil ve kültürel haklarının korunmasına dikkat çekerek, entegrasyonun tüm halkların kültür ve dillerine saygı temelinde kurulması gerektiğini söyledi.

Rîma Merşo, “Bir kültür başka bir kültürü yok etmemeli, sürecin temeli kültürlerin ortaklığı ve birlik kültürü olmalı” ifadelerinde bulundu.

Geçici yönetimin devlet ve özel okullarda farklı dillerin öğrenilmesi hakkını tanıması gerektiğini aktaran Rîma Merşo, kitap ve eğitim programlarının da Kürtçe ve Süryaniceye çevrilebileceğini dile getirdi.

Rîma Merşo, sözlerini şöyle tamamladı:

“Suriye'nin yeni anayasasının hazırlanması kapsamlı bir süreç olmalı ve her madde dikkatlice okunup tartışılmalı. Anayasa Suriye halkına sunulmalı ve son aşamada halk, içeriği konusunda oy kullanabilmeli. Her Suriyeli vatandaşın, her madde hakkında görüşünü ifade etme hakkı var. Özellikle de o madde onun haklarını güvence altına almıyorsa.”

‘Entegrasyonda toplumsal barışın korunması önemli’

Hesekê Meclisi Yardımcısı Xatûn Îsa da, QSD ile Suriye geçici yönetimi arasındaki entegrasyonun toplumsal barışın korunmasında önemli bir rol oynayabileceğini belirterek, “Entegrasyon, tüm bileşenlerin birlikte katılacağı ve haklarının korunacağı yeni bir Suriye'nin inşasının başlangıcı olabilir. Hiçbir bileşen süreçten dışlanmamalı” dedi. Sözlerinin devamında karşılıklı güvenin önemine dikkat çeken Xatûn Îsa, farklı taraflar arasındaki güvensizliğin entegrasyon sürecinin engellerle karşı karşıya kalmasına neden olabileceğini söyledi.

Özerk Yönetim ve devlet kurumlarında çalışanların haklarının korunmasını ve görevlendirmelerin uzmanlık, deneyim ve çalışma kriterlerine göre yapılmasını isteyen Xatûn Îsa, hiçbir bileşenin haklarından mahrum bırakılmaması gerektiğinin altını çizdi. Xatûn Îsa, entegrasyonun yalnızca kurumlar arasındaki iş birliğiyle sınırlı kalmaması gerektiğini belirterek, sürdürülebilir ve karşılıklı güvene dayalı bir sürecin inşa edilmesi için siyasi, toplumsal ve hukuki adımların atılması gerektiğini kaydetti.