Haber Merkezi- İran’da ekonomik krizi nedeniyle başlayan protestolarda bir haftaya ulaştı. Kirmanşah’ta protestoların başlamasından yaklaşık bir hafta sonra, önce esnaf ve tüccarların greviyle başlayan ardından sokak gösterilerine dönüşen eylemler devam ediyor. Halk hala hükümete karşı direniyor ve sokaklar halk ile devlet güçleri arasında çatışma alanına dönmüş durumda.

İkinci günden itibaren, protestoların farklı bölgelere yayılması ve daha fazla esnafın greve katılmasıyla birlikte, Kirmanşah’ın birçok noktasında internet ya tamamen kesildi ya da bant genişliği ciddi şekilde azaltıldı. Başlangıçta protestolar şehir merkezine sınırlıydı, ancak ikinci günden sonra İslamabad, Sarpol Zehab, Sahne, Harsin, Chahardeh, Mahidasht ve diğer ilçeler de göstericilerin safına katıldı.

İnternet kesintisi nedeniyle yaralı ve yaşamını yitirenlerin sayısına dair bilgiler sınırlı. Buna rağmen, halk kaynakları ve insan hakları örgütleri, protestocular ve halk yanlısı medya aktivistlerinin geniş çapta gözaltına alındığını ve yaralıların durumunun endişe verici olduğunu bildiriyor. Bazı kaynaklar, Kirmanşah’ta sekizden fazla kişinin yaşamını yitirdiğini ifade ediyor.

Göstericilere doğrudan ateş açılıyor

Görgü tanıkları, baskı güçlerinin protestocuları dağıtmak için sadece cop kullanmadığını doğrudan ateş ettiklerini belirtiyor. Noubahar’da da göz yaşartıcı gazın ardından güvenlik güçlerinin doğrudan ateş açtığı rapor edildi. Bazı tanıklar, kurşun isabet eden ve yaralanan kişilerin güvenlik güçleri tarafından cop ve tüfek dipçiği ile darp edilip bilinmeyen yerlere götürüldüğünü aktardı.

Protestolar yayılıyor

Bu protestolara yanıt olarak, Hamaney baskıyı meşrulaştırarak devlet güçlerinin şiddeti daha geniş kapsamda kullanmasının önünü açtı. Ancak güvenlik baskısı ve yoğun zorluklara rağmen, greve ve protestolara katılanların sayısı her gün artıyor; protestolar şehir merkezinden ilçelere yayılıyor. Özellikle Harsin ilçesi önemli bir nokta. Çünkü nüfusun büyük kısmı askerlerden oluşuyor. Buna rağmen, halk daha sert bir baskı olasılığına rağmen sokaklara çıkarak protesto sloganları attı. Bu, nüfusun büyük çoğunluğu asker olan şehirlerde bile hükümete karşı direnişin arttığını gösteriyor.

İşbirliği teklifi

Bilginin serbest dolaşımının ciddi şekilde kısıtlandığı koşullarda, protestolar her geçen gün genişliyor ve halkın baskıya direnişi hükümeti endişelendiriyor. Raporlara göre, hükümet erkek liselerinde öğrencileri askerlik süresinin kısaltılması veya not yükseltme gibi vaatlerle güvenlik güçlerine işbirliği yapmaya zorlamaya çalıştı; ancak birçok aile bu uygulamaya şiddetle karşı çıktı. Bu çaba, hükümetin öğrencileri güvenlik güçleri için insan kalkanı olarak kullanmayı amaçladığını gösteriyor.

Gözlemlere göre, özel birlikler sadece ana yollar ve merkezi meydanlarda özel araçlarla konuşlandırılıyor; böylece gerektiğinde geri çekilme ve kendi güvenliklerini sağlama imkanına sahip oluyorlar. Buna karşılık, öğrenci birlikleri sivil kıyafetle ve yaya olarak çeşitli bölgelerde sürekli hazır bulunduruluyor. Ancak bu model tüm bölgelerde aynı değil. Protestoculara doğrudan ateş eden ana güçler esas olarak ordu birliklerinden oluşuyor.

Çok sayıda kadın gözaltında

Öte yandan ülkede gözaltına alınanların sayısında ciddi bir artış söz konusu. 26 yaşındaki Yasuc sakini Zahra İzdi Nia, gözaltına alındı ve geçici tutuklama kararıyla cezaevine gönderildi. Aynı zamanda, son protestolarda çok sayıda kadının ve kız çocuğunun da gözaltına alındığı bildiriliyor. Zahra İzdi Nia, dün Yasuc’taki sokak protestoları sırasında güvenlik güçleri tarafından gözaltına alındı ve bir aylık geçici tutuklama kararı çıkarıldıktan sonra cezaevine sevk edildi. Henüz hakkında hangi suçlamaların yöneltildiğine dair bilgi paylaşılmadı. Gözaltına alınanların büyük çoğunluğunun kadınlardan oluştuğu belirtiliyor.

Futbol takımından destek

İlam Gaz Arıtma Kadın Futbol Takımı oyuncusu Ghazal Morshidi, dijital medyada paylaştığı bir fotoğrafla, “Sonrakisi olabilirim, ama sonuncu olmayı isterim” yazdı. Bu mesaj, özellikle İlam’ın Malekşahi ilçesinde yaşanan yaygın şiddet ve ölümlere tepki olarak yayıldı ve dijital medyada büyük ilgi gördü; spor camiasının halkla dayanışmasının bir sembolü haline geldi.

Khatoon Bam Kadın Futbol Takımı oyuncusu Rojin Tamrian, Malekşahi ilçesinde vatandaşların yaşamını yitirdiği ve yaralandığı haberlerini paylaşarak, medyada yeterince yer bulmayan bölgelerdeki kriz durumuna dikkat çekti.  Futsal oyuncusu ve Esteghlal takım üyesi Nastaran Moghimi ise, baskı güçlerine karşı tek başına duran bir göstericinin fotoğrafını paylaşarak, “Acı, örnek alınacak bir cesaret yaratır” yorumunu yaptı.

Yaşamını yitirenlerin kimlikleri tespit edildi

İran’da ekonomik krizi nedeniyle başlayan protestolarda bir haftada yaşamını yitiren 17 kişinin kimliği tespit edildi.

Hengaw İnsan Hakları Örgütü’ne göre protestoların ilk haftasında yaşamını yitiren 17 kişinin kimliği açıklandı. Hengaw raporunda hayatını kaybedenlerin, Malekshahi, Hamedan, Harsin, Nurabad (Delfan), Kuhdasht, Azna, Lordegan, Fuladshahr ve Marvdasht'ta, Kermanshah (Kermashan), Loristan, Hamedan, Fars, Ilam, Chaharmahal ve Bakhtiari ile Isfahan illerinde olduğu kaydedildi.  Ayrıca kimlikleri henüz doğrulanmamış en az 6 kişinin daha yaşamının kaybettiği ve örgüt tarafından incelendiği belirtildi. Raporda İran medyasının bir 17 yaşında olan iki kişinin katledildiğini açıkladığını ve Hengaw tarafından söz konusu iki ismin de kimliklerinin hala araştırıldığını belirtti.