Haber Merkezi- İran’da derinleşen ekonomik kriz, üretim alanlarındaki daralma ve son aylarda savaş ile ekonomik istikrarsızlığın yarattığı etkiler, kadın işçilerin durumuna ilişkin kaygıları artırdı. Emek alanında faaliyet yürüten çevreler, özellikle aile geçimini üstlenen kadınların işten çıkarmalarda ilk gözden çıkarılan kesim olduğunu belirtiyor.

İran Resmi Kadın İşçiler Sendikası Başkan Yardımcısı Fatıma Vahdet, ekonomik baskıların işçiler üzerindeki etkisine dikkat çekerek, birçok üretim ve hizmet sektöründe kadın işçilerin erkeklere kıyasla daha fazla işten çıkarılma riskiyle karşı karşıya kaldığını açıkladı.

Fatıma Vahdet, “Kriz dönemlerinde kadın işçiler genellikle ekonomik durgunluk ya da savaş koşullarında ilk işten çıkarılan grup oluyor. Özellikle de aile geçimini sağlayan kadınlar yaşam yükünü tek başına taşımak zorunda kalıyor” dedi.

Ülkenin farklı eyaletlerinden gelen bilgilerin işten çıkarmaların yalnızca belirli bir sektörle sınırlı olmadığını gösterdiğini belirten Fatıma Vahdet, kadınların güvencesiz çalışma koşulları, geçici sözleşmeler ve yetersiz sosyal koruma nedeniyle iş gücü piyasasından daha kolay dışlandığını ifade etti.

Kadınlara yönelik ekonomik baskı derinleşiyor

Fatıma Vahdet, işsizliğin yalnızca gelir kaybı anlamına gelmediğini, aynı zamanda ailelerin psikolojik ve toplumsal yaşamını da ağır biçimde etkilediğini söyledi.

“Ailenin geçimini sağlayan kişi işini kaybettiğinde tüm aile bundan etkileniyor. Ancak kadın aile reislerinin ekonomik ve sosyal destek imkanları daha sınırlı olduğu için üzerlerindeki baskı çok daha ağır oluyor” diyen Fatıma Vahdet, çok sayıda emekçi ailenin artık temel ihtiyaçlarını karşılamakta zorlandığını belirtti.

Fatıma Vahdet, “Bugün insanların ekmek almakta bile zorlandığını görüyoruz. Bunlar küçük işaretler değil. Görmezden gelinirse daha büyük toplumsal krizlere dönüşebilir” ifadelerini kullandı.

Destek ve denetim eksikliği eleştirisi

Kadın İşçiler Sendikası Başkan Yardımcısı, işten çıkarmalar konusunda yeterli denetimin bulunmadığını ve ilgili kurumların etkili adımlar atmadığını da söyledi.

“Yetkililer yaşananları biliyor ancak ciddi bir denetim mekanizması işletilmiyor. Kadın işçilere yönelik etkili bir destek de sağlanmıyor” diyen Fatıma Vahdet, son haftalarda çok sayıda üretim tesisinin kapasite düşürdüğünü ya da faaliyetlerini durdurduğunu hatırlattı.

İran Cumhurbaşkanlığı Kadın ve Aile İşlerinden Sorumlu Başkan Yardımcısı Zehra Behruzazer’in açıkladığı verilere göre, son 50 günde yapılan işsizlik sigortası başvurularının yaklaşık üçte biri kadınlara ait. Uzmanlar, kadınların resmi istihdamdaki oranı daha düşük olmasına rağmen bu düzeyde işsizlik başvurusu yapmasının kadınların kriz dönemlerinde daha kırılgan hale geldiğini gösterdiğini belirtiyor.

Kadınların istihdamdaki payı yüzde 15

Resmi verilere göre kadınlar İran’daki resmi istihdamın yalnızca yaklaşık yüzde 15’ini oluşturuyor. Bu sınırlı istihdamın önemli bölümü ise ekonomik krizlerden en hızlı etkilenen hizmet sektöründe yoğunlaşıyor.

İran İstatistik Merkezi verilerine göre, çalışma çağındaki yaklaşık 65 milyon kişiden yalnızca 24 milyonu istihdam ediliyor. Ülkede çalışma çağındaki nüfusun ancak üçte biri iş sahibi. Erkeklerin toplam istihdamdaki payı yüzde 85 iken kadınların payı yalnızca yüzde 15 seviyesinde bulunuyor.

Öte yandan resmi verilere göre İran’daki hanelerin yaklaşık yüzde 22,5’i kadınlar tarafından geçindiriliyor. Uzmanlar, ekonomik kriz dönemlerinde bu ailelerin yoksulluk ve işsizlikten en fazla etkilenen kesimler arasında yer aldığına dikkat çekiyor.

‘Yoksulluk ve eşitsizlik derinleşebilir’

Çalışma yaşamı alanındaki uzmanlar, işten çıkarmaların sürmesi, sosyal destek mekanizmalarının yetersiz kalması ve kayıt dışı istihdamın yaygınlaşmasının yoksulluğu ve toplumsal eşitsizliği daha da artırabileceği uyarısında bulunuyor.

Özellikle aile geçimini sağlayan kadınların çoğunun geçici, güvencesiz ve düşük ücretli işlerde çalıştığı belirtilirken, kriz dönemlerinde ilk olarak bu kadınların iş güvencesini kaybettiği ifade ediliyor. Uzmanlara göre bu durum yalnızca kadınların yaşamını değil, ailelerinin geleceğini de ciddi biçimde tehdit ediyor.