ZÎLAN ETMANÎ

Urmiye - İran'da 2025-2026 eğitim yılı, ülke genelinde yaşanan protestolar, son dönemdeki saldırılar ve internet kesintilerinin etkisiyle öğrenciler açısından son yılların en zorlu eğitim dönemlerinden biri oldu. Öğrenciler, yaşanan gelişmelerin eğitim sürecini ciddi biçimde aksattığını ifade ediyor.

İran üniversitelerindeki öğrenciler, internet kesintileri, saldırılar ve protestoların aynı döneme denk gelmesinin eğitim kalitesini önemli ölçüde düşürdüğünü belirtiyor. Uygulamalı derslerin yapılamaması, yerel çevrim içi eğitim platformlarının yetersizliği, yabancı akademik veri tabanlarına erişilememesi, bağlantı sorunları ve güvenlik koşullarına rağmen yüksek lisans ile doktora öğrencileri için yüz yüze sınav zorunluluğu getirilmesi, bu akademik yılı en zorlu dönemlerden biri haline getirdi.

Bir aydan uzun süren protestoların ardından yaşanan geniş çaplı internet kesintileri eğitim faaliyetlerini doğrudan etkiledi. Hukuk öğrencisi Medya K., protestolar ve son saldırılar sırasında derslerin ve sınavların çevrim içi yapılmasının üniversitelerin dijital altyapısındaki yetersizlikleri ortaya çıkardığını söyledi. Bağlantı sorunları, eğitim platformlarının sık sık çökmesi ve üniversitenin iç sistemlerinde yaşanan arızalar nedeniyle bazı derslerin tamamen iptal edildiğini belirten Medya K., birçok öğrencinin ve öğretim görevlisinin çevrim içi derslere defalarca bağlanamadığını ifade etti. İnternet hızının düşüklüğü ve ses kesintilerinin öğrencilerin dikkatini dağıttığını ve dersleri anlamalarını güçleştirdiğini dile getirdi.

Araştırma kaynaklarına erişim engeli

Yüksek lisans öğrencisi Tania M., internet kesintilerinin tez çalışmalarının önündeki en büyük engel olduğunu söyledi. Araştırmaların uluslararası veri tabanları ve yabancı kaynaklara dayandığını belirten Tania M., internet kesintileri ve iç kaynakların da kısıtlanması nedeniyle tez çalışmalarında ilerleme sağlayamadıklarını ifade etti. İnternet bağlantısındaki sorunların hâlen birçok yabancı internet sitesine erişimi engellediğini kaydetti.

‘Kimse sorumluluk almadı’

Savaş ve protestolar sırasında üniversitelerde yaşanan düzensizlikler, öğrencilerin ders seçimi gibi işlemlerde de sorun yaşamasına neden oldu. Yüksek lisans öğrencisi Cino Ş., uzmanlık alanı seçimi döneminin her yıl aynı tarihlerde yapıldığını, ancak saldırılar nedeniyle başka şehre gidemedikleri için üniversiteye ulaşamadığını söyledi. Defalarca yetkililerle iletişime geçmesine rağmen hiçbir yanıt alamadığını belirten Cino Ş., sorun çözüldükten sonra bile öğretim üyesinin çevrim içi derse katılamamasını mazeretsiz devamsızlık olarak değerlendirdiğini ifade etti.

Cino Ş. ayrıca öğrenim ücretlerinin sürekli artırıldığını, saldırılar nedeniyle gerçekleştirilemeyen uygulamalı dersler için de ücret alındığını belirtti.

Yüz yüze sınavlara tepki

Öğrencilerin yaşadığı sorunlar ders seçimiyle sınırlı kalmadı. Sınavların uygulanma biçimi de en önemli tartışma başlıklarından biri haline geldi. Savaş koşullarında yüz yüze sınav yapılmasının öğrenciler açısından ciddi güvenlik riski oluşturduğu ifade edildi.

İran'da yaklaşık 3.4 milyon üniversite öğrencisi bulunurken, bunların bir milyondan fazlasını yüksek lisans ve doktora öğrencileri oluşturuyor. Bu öğrenciler mevcut dönemde sınavlara yüz yüze katılmak zorunda bırakıldı. Lisans öğrencilerinin ise bazı şehirlerde yalnızca belirli derslerin sınavlarına öğretim üyelerinin kararı doğrultusunda kampüslerde girdiği belirtildi.

Sınavların, ABD'nin yeniden yoğunlaştırdığı saldırılarla aynı döneme denk gelmesi ve öğrencilerin yurtlarda bulunması çeşitli üniversitelerde protestolara yol açtı. Ancak öğrencilerin taleplerine yetkililerden herhangi bir yanıt gelmedi.

Ahvaz'daki Cundişapur Tıp Bilimleri Üniversitesi kız öğrenci yurdu da son günlerde askeri bir noktanın yakınında düzenlenen saldırılardan etkilenen yerlerden biri oldu. Saldırının ardından yurt tahliye edilirken, sınavlar iptal edildi.

Öğrenciler, sınav merkezlerinin bir şehirden başka bir şehre taşınmasının güvenliği artırmadığını belirtiyor. Ayrıca sınavlarda yapay zeka uygulamaları ve hesap makinelerinin kullanımına ilişkin getirilen uygulamaların da ne sınav güvenliğine ne de eğitim kalitesine katkı sağladığını ifade ediyor.

Öte yandan, 600 binden fazla adayın katıldığı yüksek lisans giriş sınavının da ABD saldırılarının devam ettiği günlerde gerçekleştirildiği bildirildi.