Haber Merkezi- Uluslararası Af Örgütü, yayımladığı yeni açıklamada İran'da protestocular ve siyasi tutsaklar açısından idam riskinin ciddi şekilde arttığına dikkat çekti. Örgüt, ABD ve İsrail ile İran arasında 28 Şubat 2026'da başlayan savaşın ardından en az 36 kişinin siyasi suçlamalarla idam edildiğini bildirdi.

Af Örgütü, söz konusu idam kararlarının uluslararası adil yargılanma standartlarına uyulmayan, "adaletsiz" yargı süreçlerinin ardından verildiğini ve infaz edildiğini belirtti.

En az 78 kişi idam tehlikesiyle karşı karşıya

Rapora göre, şu anda protestocular, siyasi muhalifler ve muhalif gruplarla bağlantılı olduğu öne sürülen en az 78 kişi idam cezasının uygulanma riski altında bulunuyor. Bu kişilerden 41'inin, İran'ın çeşitli kentlerinde düzenlenen ve geniş çaplı gözaltılar ile güvenlik operasyonlarının yaşandığı Ocak ve Şubat 2026 protestoları sırasında tutuklandığı ifade edildi.

Çocuk yaşta suçlanan mahkumlar konusunda endişe

Açıklamada, idama mahkum edilen en az beş kişinin suçlamalara konu olayların gerçekleştiği dönemde 18 yaşın altında olduğu vurgulandı. Uluslararası Af Örgütü, bunun İran'ın çocuk haklarına ilişkin uluslararası yükümlülüklerinin açık bir ihlali olduğunu belirterek, bu kişilere yönelik infaz süreçlerinin derhal durdurulması çağrısında bulundu.

Örgüt ayrıca birçok sanığın bağımsız avukatlara erişim, açık yargılama ve etkili savunma hakkından mahrum bırakıldığını kaydetti. Bazı davaların ise zorla alınan itiraflar veya güvenlik kurumlarının raporları temel alınarak oluşturulduğu öne sürüldü.

‘Gerçek sayı daha yüksek olabilir’

Uluslararası Af Örgütü, ülkedeki baskı ortamı, bilgi akışına yönelik kısıtlamalar ve siyasi tutsakların ailelerine yönelik baskılar nedeniyle idamla karşı karşıya olan kişilerin gerçek sayısının açıklanan rakamların üzerinde olabileceğini belirtti.

Açıklamada, çok sayıda tutuklunun dış dünyayla iletişiminin kesildiği ve bilgi paylaşımının engellendiği, bu nedenle insan hakları kuruluşlarının baskı dalgasının gerçek boyutlarını tespit etmekte zorlandığı ifade edildi.

Örgüt, İran makamlarına idam cezalarının infazını derhal durdurma, adil olmayan yargı süreçleri sonucunda verilen tüm kararları iptal etme ve tutukluların bağımsız avukatlar ile adil yargılanma hakkına erişimini sağlama çağrısında bulundu.

Bölgesel gerilim sonrası güvenlik baskısı arttı

Uluslararası Af Örgütü'nün son uyarısı, son aylarda İran'da sivil toplum aktivistleri, protestocular, Kürt ve Beluc vatandaşlar ile siyasi eleştirmenlere yönelik gözaltıların arttığına ilişkin çok sayıda raporun yayımlandığı bir dönemde geldi.

İnsan hakları kuruluşları, bölgesel çatışmaların başlamasının ardından güvenlik politikalarının sertleştiğini, bunun da iç baskıların yoğunlaşmasına ve muhaliflere yönelik ağır cezaların artmasına yol açtığını savunuyor.

İnsan hakları savunucuları ise protestocular ve siyasi muhaliflere karşı idam cezasının yaygın şekilde kullanılmasının, İran'da toplumsal alanı kontrol altında tutmaya yönelik bir sindirme politikası olduğunu ifade ediyor. Aktivistlere göre bu süreç, medya üzerindeki kısıtlamaların artması ve ülkenin daha güvenlik odaklı bir yönetime yönelmesiyle birlikte daha da hız kazanmış durumda.