BAHARİN LEHİB

Bamyan -  Bamyan ilinde kadın girişimcilerin varlığı, kentin ekonomik ve sosyal dokusunda belirgin bir iz bırakıyor. Bölgede yaşayan kadınlar, azim ve mücadeleleri sayesinde yabancı kurumların ilgisini çekerek kendi küçük işletmelerini kurmayı başardı. Bu işletmeler terzilik, nakış ve halı dokumacılığından resim ve hat sanatı atölyelerine kadar çeşitleniyor. Çoğu girişimci, sınırlı sermaye ile kendi kendini eğiterek iş hayatına adım attığını ifade ediyor.

Taliban’ın sürekli baskı ve sorgulamalarına rağmen, Bamyanlı kadınlar çalışmalarını sürdürmekte kararlı. Giyim tarzı üzerinden yapılan müdahaleler ve uygulanan fahiş vergiler kadınların önüne engel koysa da, kadınlar bağımsız ekonomilerini elde ederek toplumda etkin bir rol üstlenmeyi başarıyor.

18 yıldan uzun bir süre önce kadın girişimcilerin öncülüğünde kurulan Sanat Çarşısı, Bamyan’da kadınların azim ve direnişinin somut bir örneği olarak öne çıkıyor. Çarşı, kadınların el emeğini ve özellikle Hazara halkının kültürel mirasını yansıtırken, tüm satıcı ve üreticiler kadınlardan oluşuyor. Ziyaretçiler çarşıya adım attığında, kadınların cesaret ve kararlılığını hissedebiliyor.

Baskılara rağmen var olma iradesi

18 yaşındaki genç girişimci Zahra Mohammadi’nin dükkanına girenler, onu sıcak bir gülümsemeyle karşılıyor ve çoğu, çarşının BM Kadın tarafından desteklendiğini düşünüyor. Oysa Sanat Çarşısı, Afganistanlı kadınların, ataerkil bir toplum ve Taliban baskısına rağmen toplumsal ve ekonomik hayatta var olma iradesini ve cesaretini gözler önüne seriyor.

BM’nin gerçekliği

Sanat Çarşısı’nda her dükkanın arkasında “BM Kadın” yazısı dikkat çekiyor. Bu duruma açıklık getiren Zahra Mohammadi, “Onlar sadece dükkanların elektrik sistemini tamir ettiler ve bunun karşılığında isimlerinin kapıların arkasında yazılması şart koşuldu. BM Kadın Birimi sadece birkaç kadını destekliyor, bu kadınlar da her zaman onlara destek oluyor ve ürünlerini sergilerde gösteriyorlar, ancak ne yazık ki sunacakları pek bir şey yok. Ama unutmayalım ki Afganistanlı kadınlar her şeye rağmen ayağa kalkıp mücadele ettiler, belki zorluklarla karşılaştılar, ama sonunda istediklerini elde ettiler” dedi.

Gelen destekler kadınlara ulaşmıyor

Kadın girişimcilerin tamamına neden yardım edilmediği sorusuna ise Zahra Mohammadi, “Ne yazık ki, destek alabilmek için her yerde tanınmanız gerekiyor. Mevcut durumda, Afganistanlı kadınlar adına yurtdışından desteklenen kurumlardan büyük miktarda para alınıyor, bu paranın tamamı, yirmi yıl önceki gibi, israf ediliyor ve nadiren ihtiyaç sahibi kadınlara, zorluk ve baskı altında çalışan kadınlara ulaşıyor” yanıtını verdi.

Kendi adlarına pazar kuran kadınlar

Zahra Mohammadi, çarşının köklü geçmişine dair şu bilgileri paylaştı: “18 yıl önce annem ve birkaç kadın, Bamyan’daki toprak bir yolda kendi el işlerini ve diğer kadınların el işlerini sergileyip satmaya başladılar. Çok çaba ve savunuculuktan sonra bu pazarın yerini elde etmeyi başardılar. Neyse ki aileleri ve yerel halk tarafından desteklendiler ve çalışmalarına bugüne kadar devam ettiler. Bunlar, Bamyan’da kendi adlarına bir pazar kuran Afgan kadınlarıydı.”