BAHARİN LEHİB

Bamyan - Afganistan’ın Bamyan kentinde halı dokumacılığı, yüzyıllardır süregelen köklü bir el sanatı olarak hem kültürel kimliğin hem de ekonomik yaşamın önemli bir parçası olmaya devam ediyor. Türkmen, Özbek, Beluç ve bazı Peştun topluluklarının katkılarıyla gelişen bu sanat, doğal boyalar ve koyun yünüyle üretilen özgün desenleri sayesinde dünya genelinde tanınıyor. Geçmişte çoğunlukla evlerde yapılan üretimde kadınlar başat rol oynarken, bu gelenek nesilden nesile aktarılarak günümüze kadar korundu.

Savaşlar ve ekonomik zorluklar zaman zaman üretimi sekteye uğratsa da Afganistan halkı halı dokumacılığını yaşatmayı sürdürdü. Son yıllarda uluslararası pazarlarda yeniden ilgi gören Afgan halıları, ülke ekonomisinde önemli bir yer edinirken, özellikle Taliban yönetimi altında artan işsizlik nedeniyle halı üretimi birçok aile için temel geçim kaynaklarından biri haline geldi ve bu süreçte kadın emeği sektörün en belirleyici unsurlarından biri olmayı sürdürüyor.

Bamyan eyaletinde yaşayan Masoumeh Hosseini, üniversite mezunu olmasına rağmen eşiyle birlikte beş çocuğunun sorumluluğunu üstleniyor. Afganistan’ın en soğuk bölgelerinden biri olan Bamyan, aynı zamanda hayvancılığın yaygın olduğu yerlerden biri olarak biliniyor. Okuryazar kadın oranı bazı illere göre daha yüksek olsa da, uzun yıllardır süren politikalar nedeniyle halk temel imkanlara erişimde zorluk yaşıyor.

Küçük bir atölyeden başladı

Evini ziyaret ettiğimiz Masoumeh Hosseini, hazırlık için kısa bir süre isterken, bu sırada 10 yaşındaki en büyük kızı ise, halı ve kilimlerin dokunduğu odayı bize gösteriyor. Bir şirket aracılığıyla halı dokumanın yanı sıra çalışanları için yemek hazırladığını da belirten Masoumeh Hosseini, “Şirkette iki yıldır çalışıyorum ve halı dokumakla meşgulüm. Gördüğünüz bu halı üzerinde yaklaşık bir aydır çalışıyorum. Şirket, halı ipliğine dönüştürülecek yünü bize veriyor. Sonra onu boyuyorlar ve dokumamız için bize veriyorlar" diye belirtiyor.

Masoumeh Hosseini, daha önce farklı bir şirkette çırak olarak çalıştığını belirterek, “Daha sonra evimde küçük bir atölye kurdum ve bağımsız olarak halı dokumaya başladım. Halı üretiminde çok sayıda kadın aktif rol alıyor ve bu iş aile ekonomimize büyük katkı sağlıyor. Bu şirketle de aile tanıdıklarım aracılığıyla tanıştım. Kadınlar sadece halı dokumakla kalmıyor, aynı zamanda yün eğirme işini de üstleniyor” ifadelerinde bulunuyor.