روژبین دنیز  

مرکز خبر- روژاوا بر شانه‌های تلاش و مبارزه‌ی زنان شکل گرفت. زنان در همه‌ی عرصه‌های جامعه، دفاع و سیاست حضور یافتند و در برابر ذهنیت مردسالار ایستادند. این ذهنیت جنگ‌هایش را با فرهنگ تجاوز پیش می‌برد و می‌کوشید با گروه‌های مزدوری مانند داعش، جبهه‌ی النصره و القاعده پا بگیرد. این جنگ بیش از هر جا در رقه، کوبانی و شنگال دیده شد. زنان در نبرد با مزدوران داعش پیروز شدند و داعش در رقه، که آن را آخرین سنگر خود می‌دانست، شکستی سنگین خورد.

این پیروزی بخشی از مبارزه‌ی هزاران‌ساله‌ی زنان و یکی از آشکارترین نشانه‌های خشم و ایستادگی آنان در برابر فرهنگ تجاوز بود. هیچ نظامی در تاریخ به اندازه‌ی مدرنیته‌ی سرمایه‌داری بر کار زنان بنا نشده و فرهنگ تجاوز هم ساخته‌ی همین نظام است. مبارزه‌ی زنان روژاوا شورشی بزرگ علیه این فرهنگ و جنگی تمام‌عیار با آن بود. زنان در این جنگ نه‌تنها از جانشان، بلکه از اندیشه و جهان‌بینی‌شان هم دفاع می‌کردند.

 

تلاش برای گسترش فرهنگ تجاوز در سوریه

در خاورمیانه و به‌ویژه در سوریه، دین‌گرایی به ابزاری برای مشروع جلوه دادن فرهنگ تجاوز بدل شده است. این فرهنگ در سوریه بر دو پایه‌ی ناسیونالیسم عربی و تبعیض جنسیتی ایستاده است. تبعیض جنسیتی همان شکل امروزی ذهنیت مردسالار است. ذهنیتی که امروز در سوریه قدرت را در دست گرفته، بر این منطق استوار است که قوی حق دارد ضعیف را له کند. این ذهنیت پیش از همه زنان را هدف می‌گیرد.

ردپای این رویکرد را تقریباً در همه‌جای سوریه می‌توان دید. زنان ایزدی و علوی ربوده شدند، در بازارها فروخته شدند و خشونت جنسی دیدند. صدها زن کورد، دروزی، علوی و عرب هم ربوده و شکنجه شدند و آزار جنسی دیدند. این‌ها از تلخ‌ترین واقعیت‌های روزگار ماست. عاملان این جنایت‌ها همان کسانی‌اند که می‌خواهند فرهنگ تجاوز را در جامعه نهادینه کنند.

رفتار حاکمان امروز سوریه و قدرت‌های خارجی که در این کشور دست دارند را هم باید در همین چارچوب دید. امروز فرهنگ تجاوز در ساختارهای سیاسی ائتلاف مزدوران هیئت تحریر شام جای پا پیدا کرده است. حاکمان تازه دولت‌ملت را از نو و بر پایه‌ی گروه‌های مزدور می‌سازند و همین ذهنیت پشت این کار است. فرهنگ زن‌ستیز تجاوز بیش از هر جا در گروه‌های مزدور ریشه دارد و رویدادهای سوریه را هم باید از همین زاویه دید.

حاکمان تازه‌ی سوریه می‌خواهند نظمی برقرار کنند که ذهنیت خودشان را به جامعه تحمیل می‌کند. هدف این نظم آن است که جامعه را به پذیرش فرهنگ تجاوز وادارد. آنان این نظم را با زور، خشونت، توحش و هر شکلی از سرکوب برپا می‌کنند. حمله‌ها به حما، حمص، دمشق، سویدا و مناطق کوردنشین روشن‌ترین نمونه‌های همین سیاست‌اند. گروه‌های مسلح مزدوری که با بقایای داعش، جبهه‌ی النصره و القاعده پیوند دارند، اکنون لباس رسمی نیروهای دولتی را به تن کرده‌اند. ذهنیت مردسالار با همین گروه‌ها سازمان می‌گیرد و حاکمان دمشق می‌کوشند آن را در جامعه بگسترانند. هر جا حمله‌ای رخ داده، ردپای این فرهنگ پیداست.

 

خشم از زنان کورد

مزدوران در حسکه دسته‌جمعی به پوستری حمله کردند که گیس بافته‌ی زنان را با شعار «ژن، ژیان، آزادی» پیوند می‌داد. این حمله رویدادی عادی نیست و ریشه در فرهنگ تجاوز دارد. رویدادهای حسکه و دیگر نقاط سوریه آشکارا نشان می‌دهد که حاکمان امروز این کشور از فرهنگ تجاوز تغذیه می‌کنند. زنان این را می‌دانند و در برابر این حمله‌ها سکوت نمی‌کنند.

زنان در جنگ با داعش به پیشاهنگی زنان کورد پیروز شدند و همین پیروزی اکنون یکی از بزرگ‌ترین دلیل‌های خشم این ذهنیت از آنان است. مزدوران این خشم را با کشتن مبارزان زن، بی‌حرمتی به جنازه‌هایشان، بریدن گیس‌هایشان، پرتاب آنان از بالای ساختمان‌ها و ربودن زنان نشان دادند. این ذهنیت به همین هم بسنده نکرد و با ترفندهای سیاسی گوناگون کوشید اراده‌ی سیاسی زنان را نادیده بگیرد.

در روند ادغام روژاوا و دمشق هم همین رفتار با زنان آشکارا دیده شد. دمشق در این روند کوشید زنان را از تصمیم‌گیری و زندگی اجتماعی کنار بگذارد. آنان را آماج فرهنگ تجاوز کرد و حمله به ارزش‌هایشان را ادامه داد. همان چند زنی هم که سرانجام در روند ادغام پذیرفته شدند، جایگاهشان را با پافشاری و مبارزه‌ی زنان به دست آوردند.

خشم از زنان به همین‌جا ختم نشد. مزدوران در حسکه بار دیگر به ارزش‌های زنان حمله کردند، پوسترهای شهیدان انقلاب زن را پایین کشیدند و به آن‌ها بی‌حرمتی کردند. این صحنه‌ها در حافظه‌ی زنان حک شده و از وحشیانه‌ترین رفتارهای روزگار ماست. دولت تازه‌ی سوریه دیگر فرقی با گروه‌های مزدور ندارد و این تصاویر نشان می‌دهد چنین دولتی چگونه می‌کوشد فرهنگ تجاوز را در جامعه رواج دهد.

 

حمله‌ی وحشیانه به ارزش‌های خلق کورد و زنان در حسکه

این رویدادها خشم زنان و جوانان شهر را برانگیخت. این حمله‌ها نشان می‌دهد حاکمان دمشق چه سوریه‌ای می‌خواهند بسازند و فرهنگ تجاوز در این سوریه‌ی جدید چگونه سازمان می‌یابد.

همه‌ی این حمله‌ها حافظه و ارزش‌های زنان و خلق کورد و اراده‌ی آنان برای تعیین سرنوشتشان را نشانه گرفته است. حکومتی که خود را دولت موقت سوریه می‌نامد، نماینده‌ی مستقیم همین فرهنگ است. این حکومت می‌خواهد جامعه باور کند که هر زنی از هنجارهای مردسالار سرپیچی کند، «سزاوار» تجاوز است. برای رواج این باور هم به ناسیونالیسم عربی تکیه می‌کند. ریشه‌ی حمله به زنان و ارزش‌هایشان در حسکه همین است.

 

فرهنگ تجاوز در دمشق نهادینه می‌شود

حکومت دمشق با این شیوه می‌خواهد دستاوردهای خلق کورد، اراده‌ی زنان و حقوقی را که به دست آورده‌اند، به سود خود مصادره کند. پیداست که قدرت‌های خارجی و ترکیه هم تمام‌قد از این رویکرد پشتیبانی می‌کنند. یکی از پروژه‌های شاخص این دوران، ساختن دولت‌ملت‌های تازه است. این دولت‌ها در شرایط جنگ و بحران به ناسیونالیسم، تبعیض جنسیتی و دین‌گرایی دامن می‌زنند و بر فرهنگ تجاوز تکیه دارند.

داعش را در سرزمین خلق کورد پدید آوردند تا جامعه‌های پایبند به فرهنگ مادرمحور را از میان ببرند. ابزارشان هم جنگ، اشغال و توحش بود، یعنی همان ابزارهای فرهنگ تجاوز. به بیان دیگر، در جنگ‌های امروز، گروه‌های مزدور و دولت‌هایی که مثل مزدوران فکر می‌کنند، فرهنگ تجاوز را به ابزار جنگ بدل کرده‌اند. حمله به حسکه هم از همین حساب و ذهنیت برمی‌خیزد. این حمله‌ها پیش از هر چیز زنان و دستاوردها و ارزش‌های خلق کورد را هدف گرفته‌اند.

زنان در مبارزه با داعش تجربه‌ای بزرگ به دست آوردند. فرهنگ مقاومت به زنان اراده و توان داد و همین اراده و توان، درستی مبارزه‌شان را در روزگار ما ثابت کرد. چهره‌ی این مبارزه بیش از همه زنان کورد بودند. با انقلاب، زنان آگاه شدند، سازمان یافتند و به نیرویی اثرگذار بدل شدند و این‌گونه یکی از سخت‌ترین ضربه‌ها را به فرهنگ تجاوز زدند.

مبارزه‌ی زنان روژاوا امروز هم زنده است و آن‌قدر سازمان‌یافته است که به فرهنگ تجاوز راه نخواهد داد. خشم و مقاومت متشکل زنان یکی از بزرگ‌ترین سنگرهای ایستادگی در برابر سوریه‌ای خواهد بود که حاکمان دمشق می‌خواهند بسازند. ما می‌دانیم تا فرهنگ تجاوز ریشه‌کن نشود، راه آزادی جامعه و آزادی زن باز نمی‌شود. مهم‌تر از همه، بدون این کار نه ادغام دموکراتیک ممکن است و نه ساختن سوریه‌ای دموکراتیک. جامعه زمانی به آزادی واقعی می‌رسد که اراده‌ی زنان را به رسمیت بشناسد، از دستاوردهایشان پاسداری کند و ذهنیت مردسالار را پشت سر بگذارد.