دیرین رحیم

سلیمانی- وضعیت خاورمیانه بیش از پیش پیچیده شده و جنگ و رقابت قدرت‌های بزرگ در این منطقه ادامه دارد. در میان این پیچیدگی‌ها، عبدالله اوجالان، رهبر خلق کورد، هدایت یکی از مهم‌ترین روندهای صلح در خاورمیانه را بر عهده دارد؛ روندی که بر مسئله صلح و ایجاد جامعه‌ای دموکراتیک در باکور کوردستان و ترکیه متمرکز است. توقف جنگ و مطرح شدن قانون چارچوب در پارلمان ترکیه، از نتایج تلاش‌هایی است که عبدالله اوجالان از زندان رهبری می‌کند. در همین زمینه، سارا رضا، فعال سیاسی، با خبرگزاری ما گفت‌وگو کرده است.

 

«دولت ترکیه باید قوانین بیشتری تدوین کند که حقوق مردم کرد در آن به رسمیت شناخته شود»

سارا رضا گفت: قانون چارچوبی که با ۱۲ ماده در پارلمان ترکیه قرائت شد، با انتقادهای بسیاری روبه‌رو بوده است. فعالان جنبش آزادی، شخصیت‌های سیاسی و روشنفکران نیز انتقادهای زیادی نسبت به آن داشته‌اند، زیرا در این ۱۲ ماده هیچ بند مشخصی درباره مردم کورد و حقوق آن‌ها وجود ندارد.

او افزود: برای نخستین بار در پارلمان ترکیه درباره مسئله کورد و حقوق ملت کورد صحبت می‌شود و این موضوع یک تحول مهم در تاریخ ترکیه است؛ زیرا در دوره‌ای، دولت ترکیه حتی موجودیت کوردها را به رسمیت نمی‌شناخت. آنچه امروز برای آن مبارزه می‌شود، یک تحول جدید و گامی مهم در مبارزه سیاسی و حقوقی است.

به گفته او، دولت ترکیه در گذشته مذاکرات را به پارلمان نمی‌آورد و در جریان مذاکرات نیز هیچ‌گاه جنگ را متوقف نمی‌کرد؛ به همین دلیل، روند کنونی متفاوت است.

سارا رضا گفت قانون چارچوب از چهار کمیسیون تشکیل شده است: «کمیسیون پایان فعالیت مسلحانه و راهبرد، کمیسیون حقوق و عدالت، کمیسیون چندجانبه اجتماعی و کمیسیون شناخت و ادغام». با این حال، این کمیسیون‌ها هنوز به شکل عملی فعالیت خود را آغاز نکرده‌اند.

او تأکید کرد: اگر قرار است مشکلات از طریق این قانون حل شود و قانون جدیدی به پارلمان ترکیه ارائه شود، باید توجه داشت که قانون فعلی نمی‌تواند تمام مسائل کوردها را حل کند. بنابراین دولت ترکیه باید قوانین دیگری تدوین کند که حقوق ملت کورد در آن به رسمیت شناخته شود.

سارا رضا همچنین گفت: در این قانون تنها موضوع زمین گذاشتن سلاح‌ها مطرح شده است، اما این پرسش وجود دارد که چه تضمین و چه حقوقی برای افرادی که سلاح‌های خود را زمین می‌گذارند، در نظر گرفته شده است. باید قوانین دیگری تدوین شود که حقوق اساسی مردم، آزادی عبدالله اوجالان و آزادی زندانیان سیاسی را تضمین کند.

او افزود: این قانون باید در پارلمان به رأی گذاشته شود. نمی‌توان با فردی وارد مذاکره شد و در عین حال او در زندان باشد؛ اگر قرار است با او گفت‌وگو و مذاکره شود، باید در میز مذاکره حضور داشته باشد. بنابراین عبدالله اوجالان باید آزاد شود و حقوق قانونی، اساسی و حقوقی مردم در پارلمان ترکیه به رسمیت شناخته شود.

 

«آزادی اوجالان نقطه اصلی و مهم‌ترین گام این روند است»

سارا رضا با تأکید بر اینکه مشکلات با قانون چارچوب حل نخواهد شد، گفت: زمانی که دولت‌باغچلی خارج از چارچوب قانون از ضرورت اعطای حقوق و آزادی به عبدالله اوجالان سخن می‌گوید، باید این موضوع در عمل نیز اثبات شود.

او افزود: آزادی عبدالله اوجالان نقطه اصلی این روند و مهم‌ترین گام آن است. این روند با فراخوان تاریخی اوجالان آغاز شد و با آزادی او می‌تواند به صلح برسد. آزادی اوجالان خواسته بخش بزرگی از مردم کرد است و باید این موضوع از حالت انزوا خارج شده، وارد چارچوب قانونی شود و در پارلمان درباره آن رأی‌گیری شود.

به گفته او، قانون فعلی مشکلات را حل نمی‌کند و باید قانون جدیدی به پارلمان ارائه و روی مجموعه‌ای از قوانین دیگر کار شود.

 

«نقش زنان و جامعه در این روند باید پررنگ باشد»

سارا رضا گفت جامعه، زنان و جوانان باید از این روند حمایت کنند. او افزود: اکنون در مرحله مذاکره هستیم؛ اگر قرار است بخشی از حقوق داده شود، باید در مقابل، حقوق متناسبی نیز به دست آید. به همین دلیل، لازم است قوانین دیگری وجود داشته باشد و این حقوق در قانون اساسی و قوانین کشور تثبیت شود تا امکان اجرای آن‌ها فراهم باشد.

او تأکید کرد: در اینجا نقش زنان و جامعه در پیشبرد روند صلح اهمیت زیادی دارد، زیرا این روند باید با مشارکت همه طرف‌ها پیش برود و نباید تنها بر دوش دولت ترکیه باشد. باید بر دولت ترکیه فشار وارد شود تا گام‌های مؤثرتری بردارد و اقدامات قانونی در این روند گنجانده شود.

سارا رضا افزود: جامعه، زنان و جوانان باید یک مبارزه مدنی را پیش ببرند و برای ادامه روند صلح بر دولت ترکیه فشار وارد کنند. ما زنان کورد برای صلح مبارزه کرده‌ایم و امروز نیز اکثریت ملت کورد، از جمله زنان، از روند صلح حمایت می‌کنند. ما می‌خواهیم جایگاه عبدالله اوجالان و میز گفت‌وگو تقویت شود.

او از زنان ترکیه نیز خواست از نگاه‌های نژادپرستانه فاصله بگیرند و با رویکردی مدنی مبارزه کنند.

به گفته سارا رضا، زنان کورد در روژاوای کوردستان، باکور کوردستان و دیگر بخش‌های کوردستان سال‌هاست مبارزه و فعالیت می‌کنند و به نمونه‌ای برای زنان در سراسر جهان تبدیل شده‌اند.

او با اشاره به دیدگاه‌های عبدالله اوجالان درباره زنان گفت: او همواره بر این باور بوده که زنان خاورمیانه باید صاحب مبارزه و مقاومت خود باشند و اکنون نیز در حال تدوین مانیفستی درباره زنان است. به گفته سارا، او از معدود رهبرانی است که به‌طور مداوم درباره حقوق و مقاومت زنان سخن گفته است.

سارا رضا با اشاره به یکی از گفته‌های اوجالان درباره زنان اظهار کرد: «آن چاقویی که در پشت جامعه فرو رفته، زن است و زن باید آن چاقو را از پشت جامعه بیرون بکشد.» به گفته او، زنان با این رویکرد می‌توانند از حقوق، مبارزه و هویت خود دفاع کنند.

او تأکید کرد زنان ترکیه نیز باید با همین رویکرد برای افزایش فشار بر دولت ترکیه، تقویت میز گفت‌وگو و پیشبرد روند صلح تلاش کنند.

    

«حقوق مردم کرد باید در عمل در قانون تضمین شود»

سارا رضا در پایان گفت: عبدالله اوجالان نخستین مخاطب این روند است و تا زمانی که او آزاد نشود، این قانون نمی‌تواند به هدف خود برسد. این موضوع به معنای پایان روند نیست، اما می‌تواند آن را به تأخیر بیندازد.

او افزود: باید بندهای دیگری به قانون چارچوب اضافه شود و قانون جدیدی در پارلمان مطرح شود. حقوق ملت کورد باید در عمل در قانون تضمین شود؛ از نظر عدالت، زبان و فرهنگ باید حقوق کردها به رسمیت شناخته شود.

به گفته سارا رضا، تنها در چنین شرایطی می‌توان گفت که قانون، حقوق جامعه کورد و دیگر جوامع و ملت‌های ساکن ترکیه را تضمین کرده است.