رفیف اسلیم

غزه- با توجه به دشواری دسترسی به بیمارستان‌ها و مراکز درمانی در نوار غزه و افزایش روزافزون نیاز بیماران به خدمات پزشکی، مؤسسه «هیوسم» تصمیم گرفت طرح ایجاد کلینیک‌های پزشکی را در نقاط مختلف مرکز و جنوب نوار غزه اجرا کند. تمرکز اصلی این طرح بر ارائه خدمات درمانی در منزل بیمارانی است که توانایی جابه‌جایی و ترک محل زندگی خود را ندارند.

دکتر فهیمه الجعبری می‌گوید این طرح هم‌زمان با آغاز جنگ در اکتبر ۲۰۲۳ شکل گرفت؛ زمانی که ساکنان شهر غزه آواره شدند و شمار زیادی از آن‌ها به مناطق مرکزی و جنوبی نوار غزه پناه بردند. او به همراه شماری از اعضای کادر پزشکی تصمیم گرفتند یک مرکز درمانی برای کمک به آوارگان راه‌اندازی کنند. سرانجام نخستین مرکز پزشکی در ماه مه ۲۰۲۵ در شهر رفح افتتاح شد، اما تنها دو هفته بعد، در پی ورود نیروهای اسرائیلی به شهر و آوارگی دوباره ساکنان، فعالیت آن متوقف شد.

فهیمه الجعبری توضیح می‌دهد که اعضای تیم پزشکی بخشی از زمان خود را در مراکز درمانی برای پذیرش بیماران و مجروحان می‌گذرانند و در مواقع لازم نیز برای ارائه خدمات درمانی به منزل بیماران اعزام می‌شوند. این خدمات بیشتر برای سالمندان، مجروحان و بیمارانی است که توانایی حرکت ندارند و نمی‌توانند چادر یا محل اقامت خود را ترک کنند.

به گفته او، زمانی که نیاز به مراجعه به منزل بیمار باشد، ابتدا از طریق مراجعه حضوری یا تماس تلفنی با مرکز پزشکی ارتباط برقرار می‌شود و وضعیت بیمار توضیح داده می‌شود. سپس پزشک به همراه گروهی از پرستاران به محل اعزام می‌شوند تا اقدامات درمانی لازم را انجام دهند.

 

خدمات متنوع پزشکی

فهیمه الجعبری می‌گوید برای پاسخ‌گویی بهتر به نیاز بیماران، تعداد پزشکان و پرستاران تیم افزایش یافته است تا کادر درمانی متناسب با نوع بیماری و شرایط هر بیمار اعزام شود. خدمات ارائه‌شده نیز متنوع است و شامل فیزیوتراپی، تعویض پانسمان و رسیدگی به زخم‌ها، به‌ویژه پس از عمل‌های جراحی پیچیده، و همچنین معاینه کامل بیمار می‌شود.

او اضافه می‌کند که در برخی موارد، بیمار یا خانواده او تشخیص دقیقی از بیماری ندارند؛ بنابراین پزشک ابتدا وضعیت بیمار را به‌طور کامل بررسی می‌کند تا نیازهای درمانی او مشخص شود.

در حال حاضر، به گفته فهیمه الجعبری، این تیم پزشکی چهار مرکز درمانی در اختیار دارد: یکی در دیرالبلح، دیگری در نصیرات، یک مرکز در خان‌یونس و مرکز چهارم در شهر غزه.

هر مرکز از هشت نفر تشکیل شده است؛ از جمله پزشک، پزشک زن، پرستاران، مسئول ثبت و ورود اطلاعات و نیروی خدماتی. به گفته الجعبری، این ترکیب به گونه‌ای است که بتوان خدماتی کامل و هماهنگ به بیماران ارائه کرد.

او می‌گوید روزانه حدود ۴۰۰ بیمار در مراکز درمانی این گروه در سراسر نوار غزه پذیرش می‌شوند و در مجموع، طی یک ماه به بیش از ۱۰ هزار بیمار خدمات ارائه می‌شود.

بخش عمده این خدمات مربوط به مراقبت‌های عمومی و بهداشتی است، اما برخی مراکز تمرکز بیشتری بر سلامت زنان و بهداشت باروری دارند و در این زمینه از پزشک متخصص زنان استفاده می‌کنند.

فهیمه الجعبری می‌گوید آمار دقیقی از بیمارانی که خدمات درمانی در منزل دریافت می‌کنند در دست نیست، اما برآورد می‌شود که هر هفته دست‌کم سه تا چهار بیمار از این خدمات بهره‌مند شوند.

 

بیماران مزمن؛ بیشترین دریافت‌کنندگان خدمات خانگی

به گفته فهیمه الجعبری، بیشتر بیمارانی که از خدمات درمانی در منزل استفاده می‌کنند، سالمندان مبتلا به بیماری‌های مزمن هستند. تیم پزشکی برای پیگیری وضعیت این بیماران به منزلشان مراجعه می‌کند، به‌ویژه در مواقعی که یک بیماری ویروسی یا عفونی در منطقه شیوع پیدا می‌کند.

او تأکید می‌کند که بیماری‌های مزمن در صورت نبود مراقبت و پیگیری منظم می‌توانند عوارض بسیار خطرناکی داشته باشند. برای نمونه، دیابت در صورت کنترل نشدن می‌تواند در نهایت به قطع عضو منجر شود. فشار خون بالا و بیماری‌های قلبی نیز از دیگر بیماری‌هایی هستند که نیاز به مراقبت و پیگیری مستمر دارند.

فهیمه الجعبری یکی از مهم‌ترین مشکلات تیم پزشکی را کمبود دارو و تجهیزات پزشکی عنوان می‌کند. به گفته او، شرایط زمانی دشوارتر می‌شود که آب و مواد بهداشتی نیز کمیاب باشند؛ اتفاقی که تابستان گذشته رخ داد و باعث افزایش بیماری‌های پوستی شد.

او همچنین به وخیم‌تر شدن شرایط امنیتی اشاره می‌کند که گاهی تیم پزشکی را مجبور می‌کند مراکز درمانی را به مکان دیگری منتقل کند یا ارائه خدمات در برخی مناطق را موقتاً متوقف سازد.

با وجود همه این مشکلات، فهیمه الجعبری تأکید می‌کند که تلاش آن‌ها ادامه خواهد داشت و قصد دارند خدمات درمانی را توسعه دهند، مناطق بیشتری را تحت پوشش قرار دهند و تجهیزات و امکانات پزشکی خود را نیز افزایش دهند.