بهاران لهیب

ننگرهار- در هفته‌های اخیر، موج تازه‌ای از حملات نظامی پاکستان بر برخی مناطق مرزی افغانستان، نگرانی‌های گسترده‌ای را در میان شهروندان برانگیخته است. این حملات که با عنوان مقابله با تهدیدات امنیتی توجیه می‌شوند، بار دیگر مناطق غیرنظامی را در معرض ناامنی، ترس و بی‌ثباتی قرار داده‌اند. مردم محل، به‌ویژه زنان و کودکان، نخستین قربانیان چنین تنش‌هایی‌اند؛ زیرا خانه‌ها، مزارع و زندگی روزمره آنان مستقیماً آسیب می‌بیند.

در گذشته نیز تنش‌های مرزی میان افغانستان و پاکستان بارها به درگیری و تبادل آتش انجامیده است، اما آنچه وضعیت کنونی را نگران‌کننده‌تر می‌سازد، هم‌زمانی آن با شرایط دشوار انسانی و اقتصادی در داخل افغانستان است. مردمی که پیشاپیش با فقر، بیکاری و محدودیت‌های اجتماعی دست‌وپنجه نرم می‌کنند، اکنون با تهدیدات تازه امنیتی نیز روبه‌رو شده‌اند.

        

حملات اخیر نه تنها زیان‌های جانی و مالی برجای گذاشته، بلکه فضای روانی جامعه را نیز متاثر ساخته است. خانواده‌ها شب‌ها را با هراس از صدای انفجار و پرواز هواپیماها به صبح می‌رسانند و کودکان با اضطراب از خواب می‌پرند. این وضعیت بر روند آموزش، کار و حتی دسترسی به خدمات درمانی تاثیر مستقیم گذاشته است.

در چنین شرایطی، نیاز به خدمات صحی فوری بیش از هر زمان دیگری احساس می‌شود. زخمی‌ها و بیماران نیازمند تداوی‌اند، اما کمبود امکانات و محدودیت‌های رفت‌وآمد، دسترسی به مراکز درمانی را دشوار ساخته است. بسیاری از داکتران و کارمندان صحی نیز با چالش‌های جدی در انجام وظیفه مواجه‌اند.

هم‌زمان، محدودیت‌های وضع‌شده بر زنان در افغانستان سبب شده است که ظرفیت نظام صحی کشور بیش از پیش کاهش یابد. زنان داکتر و پرستار که بخش مهمی از خدمات صحی را ارائه می‌کردند، در برخی مناطق با موانع جدی برای کار و سفر روبه‌رو هستند. این مسئله، به‌ویژه در مناطق دوردست، پیامدهای خطرناکی برای بیماران زن و کودک دارد.

در حمله چند روز پیش به ولسوالی بهسود ولایت ننگرهار، ۱۸ عضو یک خانواده زیر آوار جان باختند. در چنین فضایی، شماری از داکتران تلاش کردند برای ارائه خدمات صحی به بهسود بروند، اما با موانع پیش‌بینی‌نشده طالبان روبه‌رو شدند. برخی از آنان به دلیل زن بودن اجازه ورود نیافتند؛ اقدامی که نه‌تنها حقوق حرفه‌ای آنان را نقض می‌کند، بلکه بیماران نیازمند را نیز از دریافت خدمات حیاتی محروم می‌سازد.

        

 داکتر فوزیه نذیر یکی از داکتران زن در شهر جلال‌آباد می‌باشد وی چنین می‌گوید: «زمانی تصمیم گرفتم به بهسود بروم. چون خبر رسید چندین خانواده در نتیجه حملات اخیر نیاز فوری به تداوی دارند. با وجود نگرانی‌ها، تجهیزات ابتدایی را آماده کردم و همراه با تیم کوچکی به سوی منطقه حرکت کردیم. در ذهنم تنها تصویر کودکانی بود که شاید منتظر رسیدن کمک باشند. در مسیر، شاهد خانه‌هایی بودم که دیوارهایشان ترک برداشته و مردمی که با چهره‌های خسته و نگران در کنار جاده ایستاده بودند. وقتی به ایست بازرسی رسیدیم، نیروهای طالبان اسناد ما را بررسی کردند. پس از دقایقی گفتگو، به من گفته شد که به دلیل زن بودنم اجازه ورود به منطقه را ندارم.»

فوزیه ادامه می‌دهد: «تلاش کردم توضیح دهم که زخمیان به خدمات صحی نیاز دارند و حضور یک داکتر زن برای تداوی زنان و کودکان ضروری است. اما پاسخ شان قاطع بود. «دستور است.» مجبور شدیم  که برگردیم. آن لحظه احساس کردم نه‌تنها به عنوان یک زن، بلکه به عنوان یک داکتر نیز نادیده گرفته شده‌ام.»

وی اضافه می‌کند: «با بازگشتم از آن مسیر، برایم دشوارترین بخش ماجرا این بود. می‌دانستم در آن سوی ایست بازرسی، زنانی هستند که شاید به دلیل نبود داکتر زن مراجازه درمان را پیدا نکنند. این محرومیت تنها متوجه من نبود؛ بلکه متوجه تمام مریضان بود که چشم‌انتظار کمک بودند. در کنار تیم من تعداد زیاد از خبرنگاران هم اجازه ورد به محل را پیدا نکردند.»

در اخر فوزیه با چشمان پر از اشک و درد گفت: «آن روز به روشنی دریافتم که در کنار صدای انفجارها، صدای خاموش دیگری نیز وجود دارد: صدای زنان، که فرصت‌ پیدا نمی‌کنند تا هم جنسانش را نجات بدهد، تا زمانی که موانع بر سر راه فعالیت ما زنان به‌ویژه داکتران زن برداشته نشود، بحران انسانی در چنین مناطق آسیب‌پذیری همچنان عمیق‌تر خواهد شد.»