زنانه شدن فقر و بیکاری؛ بحران اقتصادی چگونه زنان ایران را به حاشیه بازار کار رانده است؟
آمارهای رسمی و گزارشهای پژوهشی از تشدید نابرابری جنسیتی در بازار کار ایران حکایت دارد؛ روندی که با افزایش بیکاری، گسترش اشتغال غیررسمی و کاهش امنیت شغلی، زنان را بیش از گذشته در معرض فقر اقتصادی قرار داده است.
مرکز خبر- بحران اقتصادی و تورم فزاینده در ایران، بیش از همه زنان را تحت تأثیر قرار داده و روندی را تشدید کرده که کارشناسان از آن با عنوان «زنانه شدن فقر» یاد میکنند. دادههای مرکز آمار ایران نشان میدهد نرخ مشارکت اقتصادی زنان در سالهای اخیر تنها بین ۱۲ تا ۱۵ درصد بوده، در حالی که این شاخص برای مردان به حدود ۶۵ تا ۷۰ درصد میرسد. همچنین نرخ بیکاری زنان در برخی دورهها تا دو برابر مردان گزارش شده است.
بخش عمده زنان شاغل در حوزه خدمات و مشاغل کمثبات فعالیت میکنند؛ بخشهایی که در دورههای رکود اقتصادی و کاهش قدرت خرید، نخستین قربانیان تعدیل نیرو هستند. همزمان، شکاف دستمزد میان زنان و مردان نیز همچنان پابرجاست و برآوردها از اختلاف ۲۰ تا ۳۰ درصدی درآمدها حکایت دارد.
در سالهای اخیر، بسیاری از زنان به دلیل کاهش فرصتهای شغلی رسمی، به مشاغل غیررسمی مانند فروش آنلاین، کسبوکارهای خانگی، دستفروشی و فعالیت در تاکسیهای اینترنتی روی آوردهاند. با این حال، این مشاغل نیز از امنیت شغلی و درآمد پایدار برخوردار نیستند و در برابر نوسانات اقتصادی آسیبپذیرند.
کارشناسان هشدار میدهند زنان سرپرست خانوار از آسیبپذیرترین گروههای جامعه هستند؛ گروهی که همزمان با افزایش هزینههای زندگی، محدودیت دسترسی به اشتغال پایدار و نبود حمایتهای کافی روبهرو است. برآوردها نشان میدهد میلیونها زن سرپرست خانوار در ایران برای تأمین معیشت خود به مشاغل غیررسمی وابستهاند.
مطالعات نهادهای بینالمللی نیز نشان میدهد در شرایط بحران و پس از جنگ، زنان سریعتر از مردان از بازار کار رسمی حذف میشوند و بازگشت آنان به اشتغال پایدار دشوارتر است؛ روندی که به گفته کارشناسان، در ایران نیز طی سالهای اخیر بهوضوح قابل مشاهده است.