زنان پیشمرگه: ادغام نیروهای پیشمرگه در ارتش عراق، دستاوردهای اقلیم باشور کوردستان را تهدید میکند
مهاباد شیخ محمدامین، از بنیانگذاران نیروی پیشمرگه زنان، با رد احتمال ادغام پیشمرگه در ارتش عراق، این اقدام را تهدیدی برای جایگاه اقلیم باشور کوردستان و دستاوردهای زنان پیشمرگه دانست و تأکید کرد زنان کورد با چنین تصمیمی مخالفت خواهند کرد.
هیلین احمد
سلیمانی- پیشمرگه تنها یک نیروی نظامی نیست، بلکه یکی از نمادهای خودگردانی و هویت سیاسی اقلیم باشور کوردستان به شمار میرود. از این رو، تلاشهایی که برای ادغام این نیرو در ساختارهای نظامی عراق انجام میشود، از سوی برخی ناظران به عنوان اقدامی در جهت کاهش اختیارات امنیتی اقلیم و تهدیدی برای دستاوردهای تاریخی و اجتماعی آن، بهویژه در زمینه مشارکت زنان، ارزیابی میشود.
نیروی پیشمرگه که یکی از مهمترین نهادهای امنیتی اقلیم باشور کوردستان است، از دید منتقدان ستون اصلی اقتدار داخلی و استقلال تصمیمگیری این منطقه محسوب میشود و هرگونه ادغام آن با ساختار نظامی مرکزی عراق میتواند توازن قدرت میان اقلیم باشور کوردستان و بغداد را بر هم بزند.
همچنین زنان پیشمرگه به عنوان یکی از دستاوردهای مهم مشارکت زنان در عرصههای امنیتی شناخته میشوند. منتقدان هشدار میدهند که در صورت ادغام در یک ساختار متمرکزتر، ممکن است جایگاه و نمایندگی زنان در سطوح فرماندهی و تصمیمگیری کمرنگ شود، مگر آنکه تضمینهای قانونی روشنی برای حفظ این دستاوردها وجود داشته باشد.
در مقابل، برخی معتقدند یکپارچهسازی نهادهای امنیتی میتواند به افزایش هماهنگی نظامی و کاهش موازیکاریها کمک کند، مشروط بر آنکه در چارچوب نظام فدرالی و با تضمین حقوق قانونی اقلیم انجام شود. با این حال، این موضوع همچنان در حد گمانهزنیها و بحثهای سیاسی باقی مانده و یکی از مسائل حساس در روابط آینده میان اقلیم باشور کوردستانو بغداد به شمار میرود.
«زنان پیشمرگه اجازه ادغام نیروی پیشمرگه با نیروهای نظامی عراق را نمیدهند»
مهاباد شیخ محمدامین، عضو شورای عالی انجمن پیشمرگان قدیمی و از اعضای هیئت مؤسس نیروی پیشمرگه زنان، در گفتوگو با ما گفت: «تاریخ زنان ایجاب میکند که همواره در مسیر توسعه و دفاع از سرزمین کوردستان نقش داشته باشند. خوشبختانه امروز دارای نیروی پیشمرگه زنان هستیم که اکنون به یک تیپ مستقل زنان تبدیل شده و مایه افتخار ماست. این نیرو در سطح پیشمرگههای کوردستان نقش مهمی ایفا کرده و جایگاه خود را در سراسر کوردستان تثبیت کرده است.
زنان کوردستان از گذشته تاکنون همواره جایگاه مناسبی داشته و در هر دو مرحله مبارزه و انقلاب نقش مؤثری ایفا کردهاند. ما به عنوان زنان نسل جدید جنبش کوردستان، ادامهدهنده همین مسیر هستیم. از دوران کوهستان توانستیم با ایجاد تشکیلات ویژه زنان، زمینه دفاع از حقوق آنان را فراهم کنیم.
پس از خیزش بزرگ مردم، کوردستان و بهویژه در سال ۱۹۹۰ نیز تلاش شد حضور زنان در عرصه مسلحانه ادامه پیدا کند تا بتوانیم مبارزه برای دفاع از خاک کوردستان را تداوم ببخشیم.»
او افزود که تشکیل نیروی پیشمرگه زنان با حمایت رهبران وقت اتحادیه میهنی کوردستان امکانپذیر شد و گفت: «به کمک این حمایتها توانستیم نیروی زنان را ایجاد و گسترش دهیم. تمامی نیازهای این نیرو تأمین میشد و هر روز بر توان و شمار اعضای آن افزوده میشد. تعداد زیادی از زنان و خانوادههای شهدا به این نیرو پیوستند و امروز این واحد به یکی از تیپهای مهم پیشمرگه تبدیل شده است. زنان پیشمرگه در دفاع از کوردستان و مقابله با تروریسم و مهاجمان نقش مؤثری داشتهاند.»
مهاباد شیخ محمدامین همچنین گفت:«وقتی زنان اراده و توانایی خود را نشان دادند، ثابت شد که باید در عرصه نظامی و مبارزگری نیز حضور داشته باشند. در آن شرایط لازم بود زنان وارد مبارزه مسلحانه شوند تا دشمنان کردستان بدانند زنان نیز در دفاع از سرزمین خود ساکت نخواهند ماند. همین مسئله باعث شد زنان زیادی از همان ابتدا به صفوف پیشمرگه بپیوندند.
اما درباره شایعات مربوط به ادغام نیروی پیشمرگه زنان، باید بگویم چنین موضوعی از سوی ما پذیرفته نیست. اقلیم باشور کوردستان بر اساس قانون اساسی عراق دارای جایگاه ویژهای است و برای حفاظت از منطقه به نیروی پیشمرگه نیاز دارد. زنان نیز بخشی از همین ساختار هستند و جایگاه ویژهای در وزارت پیشمرگه دارند. حتی در سلیمانی مقر مستقلی برای آنان در نظر گرفته شده تا این نیرو بیش از پیش توسعه یابد.»
او اشاره کرد که در روزهای اخیر نشستهایی درباره وضعیت نیروی پیشمرگه برگزار شده و بر لزوم توجه بیشتر به تیپ زنان تأکید شده است. همچنین گفت برخی در پارلمان عراق به دنبال طرحهایی برای سازماندهی سربازی اجباری در سراسر عراق، از جمله اقلیم کردستان، هستند اما این طرحها هنوز وارد مرحله اجرا نشدهاند.
«ادغام، مغایر قانون اساسی است»
مهاباد شیخ حمهامین در پایان تأکید کرد: «در هر شرایطی ادغام این نیروها سودمند نخواهد بود و زیانهای فراوانی به همراه دارد. از نظر ما چنین اقدامی مغایر قانون اساسی است. اگر نیروی پیشمرگه در ساختار دیگری ادغام شود، اهمیت و جایگاه خود را از دست خواهد داد.
تشکیل نیروی پیشمرگه و بهویژه نیروی زنان به آسانی به دست نیامده و یکی از دستاوردهای مهم مردم کوردستان در اقلیم است. به همین دلیل نباید به سادگی و بدون توجه به حقوق مردم کورد و سالها تلاش و فداکاری آنان، این نیرو در ساختار نظامی عراق ادغام شود.
زنان در همه بخشهای کوردستان دیگر اجازه تضییع حقوق خود را نمیدهند و نیروهای نظامی زنان نیز از این حقوق دفاع میکنند. همانگونه که در روژاوای کوردستان نیز زنان در برابر تلاشها برای حذف یا تضعیف نیروهای نظامی مقاومت کردهاند، امروز نیز اجازه اجرای چنین تصمیمهایی را نخواهند داد.
همانطور که در نبرد با داعش در باشور و روژآوای کوردستان شاهد بودیم، زنان در خط مقدم جنگ حضور داشتند و همچنان به مبارزه و تلاش خود ادامه خواهند داد.»