مرکز خبر - کمیساریای عالی پناهندگان سازمان ملل، در جدیدترین گزارش خود اعلام کرد موج بازگشت شهروندان افغانستان از کشورهای همسایه همچنان ادامه دارد؛ روندی که به گفته این نهاد، پیامدهای آن برای زنان افغان نگران‌کننده‌تر از سایر گروه‌هاست.

بر اساس اعلام این سازمان، از ابتدای سال جاری میلادی نزدیک به ۱۵۰ هزار افغان از ایران و پاکستان به کشور بازگشته‌اند. این آمار در ادامه بازگشت‌های گسترده سال‌های اخیر ثبت شده است؛ به‌طوری که از اکتبر ۲۰۲۳ تاکنون در مجموع حدود ۵.۴ میلیون نفر به افغانستان بازگشته‌اند.

کمیساریای عالی پناهندگان سازمان ملل هشدار داده است که افغانستان همچنان با بحران شدید انسانی، محدودیت‌های گسترده حقوق بشری و اقتصاد شکننده روبه‌روست؛ شرایطی که برای زنان به‌مراتب دشوارتر است. در حالی که تنها اندکی بیش از نیمی از بازگشت‌کنندگان موفق به یافتن نوعی شغل غیررسمی شده‌اند، این رقم برای زنان به کمتر از یک‌چهارم کاهش می‌یابد؛ آماری که نشان‌دهنده محدودیت جدی دسترسی آنان به بازار کار است.

همچنین بیش از نیمی از خانواده‌های بازگشتی فاقد مدارک هویتی هستند؛ موضوعی که می‌تواند دسترسی زنان به خدمات اساسی، حمایت‌های اجتماعی و فرصت‌های اقتصادی را بیش از پیش محدود کند. طبق این گزارش، بیش از ۹۰ درصد بازگشت‌کنندگان با کمتر از ۵ دلار در روز زندگی می‌کنند؛ شرایطی که خطر فقر، ازدواج‌های زودهنگام و سایر آسیب‌های اجتماعی برای زنان را افزایش می‌دهد.

این نهاد بین‌المللی با ابراز نگرانی از پایداری روند بازگشت‌ها اعلام کرده است که برخی خانواده‌ها پس از بازگشت نیز ناچار به ترک دوباره کشور شده‌اند؛ تصمیمی که به گفته این سازمان، نه از سر تمایل بلکه به دلیل نبود امکان بازسازی یک زندگی امن و باکرامت اتخاذ می‌شود.

با وجود این چالش‌ها، کمیساریا تأکید کرده است که در صورت فراهم شدن فرصت‌های معیشتی پایدار، زنان می‌توانند نقش مهمی در ثبات خانواده و جامعه ایفا کنند. به گفته این سازمان، تمرکز برنامه‌های سال جاری بر حمایت از ادغام مجدد بازگشت‌کنندگان، به‌ویژه زنان، از طریق ارائه خدمات حمایتی، تأمین مسکن و ایجاد فرصت‌های درآمدزایی است.

کمیساریای عالی پناهندگان سازمان ملل همچنین از دولت‌ها خواسته است دسترسی به پناهندگی را حفظ کنند و از بازگرداندن افراد به ویژه زنان، که ممکن است با خطر نقض حقوق و آزادی‌های اساسی روبه‌رو شوند، خودداری کنند.

این سازمان اعلام کرده است برای اجرای برنامه‌های حمایتی در سال ۲۰۲۶ به ۲۱۶ میلیون دلار بودجه نیاز دارد، در حالی که تاکنون تنها ۸ درصد از این مبلغ تأمین شده است. کمیساریا هشدار داده است بدون حمایت فوری و هدفمند، زنانی که به افغانستان بازگشته‌اند در خط مقدم بحران انسانی افغانستان باقی خواهند ماند.