زنان ایزدی؛ از قربانیان فَرمان نسلکشی تا پیشگامان مقاومت و بازسازی
همزمان با سالگرد نسلکشی ایزدیان در سوم آگوست ۲۰۱۴، دو فعال حقوق بشر و سیاسی بر ضرورت حفظ هویت و سرزمین ایزدیان، تقویت جایگاه سیاسی این جامعه و نقش زنان در مقاومت و بازسازی تأکید کردند و گفتند نباید اجازه داد فَرمان نسلکشی بار دیگر تکرار شود.
شنگال- نسلکشی ۳ آگوست ۲۰۱۴، هزاران ایزدی را با کشتار و ویرانیهای داعش روبهرو کرد. در گرمای طاقتفرسای مرداد، تشنگی، گرسنگی و بیپناهی جامعه ایزدی وجدان بسیاری را به درد آورد و موجی از تلاشها برای کمکرسانی شکل گرفت. در کنار این تلاشها، روایتها و خاطرات بسیاری از فَرمان نسلکشی، ابعاد این فاجعه را با جزئیات برای جهانیان بازگو کردند. هر سال، یادبود فَرمان نسلکشی فرصتی است برای بازگشت به آن لحظههای دردناک.
پاریز عمر، فعال حقوق بشر در هولیر، و زینب مراد، ریاست مشترک کنگره ملی کوردستان (ک.ن.ک)، درباره فَرمان نسلکشی ۳ آگوست ۲۰۱۴ سخن گفتند. آنان تأکید کردند که برای جلوگیری از تکرار نسلکشی و حفاظت از دستاوردهای جامعه ایزدی، بیش از هر چیز به همبستگی درونی، برخورداری از جایگاه سیاسی و تقویت اراده زنان نیاز است.
«زندگی من از روز بعد از فَرمان نسلکشی نسلکشی تغییر کرد»
پاریز عمر، فعال حقوق بشر در هولیر، میگوید ۳ آگوست پس از فَرمان نسلکشی ۲۰۱۴، برای او روزی بسیار دردناک است. او در اینباره میگوید: «آن فاجعه دردناک در شب ۳ آگوست رخ داد. برای کمک به مردم شنگال، تلاش میکردیم کمکهایی را که به دستمان میرسید به دهوک برسانیم، اما در مسیر، بخشی از این کمکها به دست تروریستهای داعش افتاد. در میان کمکها، وسایلی برای کودکان هم وجود داشت. این اتفاق تأثیر بزرگی بر زندگی من گذاشت. مسئله شنگال، مسئلهای بزرگ بود؛ این فقط مسئله زنان نبود، بلکه مسئله کل جامعه ایزدی و بهویژه زنان ایزدی بود. به همین دلیل، زندگی من بهطور کامل تغییر کرد و تمام توانم را برای این موضوع گذاشتم.»
«رسانهها آنگونه که باید نقش خود را ایفا نکردند»
پاریز به نقش رسانهها در جریان وقایع ۳ آگوست اشاره میکند و معتقد است رسانهها بیش از آنکه در دفاع از مردمی که در شرایط دشوار قرار گرفته بودند نقش داشته باشند، به ابزار تبلیغاتی تبدیل شدند.
او درباره آن روزها میگوید: «تلویزیونهای آن زمان نقشی را که از آنها انتظار میرفت ایفا نکردند. آنها زنان را همواره تنها بهعنوان قربانی و افرادی نشان میدادند که باید خود را نجات دهند. به همین دلیل، ما از دولت عراق انتقاد کردیم و خواستار محدود شدن پخش برخی مطالب شدیم تا هر چیزی به صفحه تلویزیون راه پیدا نکند. برخی از گزارشهایی که منتشر میشد، باعث ایجاد آشفتگی میشد، زیرا با سنتها و حساسیتهای جامعه سازگار نبود.»
«دختران ایزدی مایه افتخار و سربلندی ما هستند»
پاریز عمر با اشاره به اینکه کوردها پیش از این نیز با نسلکشی روبهرو شدهاند، به دوران حکومت بعث و زنانی اشاره میکند که در آن دوره بازداشت و شکنجه شدند.
او میگوید: «پس از آن دوره، برای زندانیان سیاسی قوانینی تصویب شد که حقوق و امتیازاتی برای آنان در نظر میگرفت. بر اساس این قوانین، کسانی که در زندانهای سیاسی بازداشت شده بودند، میتوانستند با افتخار بگویند که مبارزه و پرونده آنها سیاسی بوده است. ما میخواهیم همین حقوق و همین احساس افتخار برای دختران ایزدی ما نیز فراهم شود. دختران ایزدی مایه افتخار و سربلندی ما هستند. ما میتوانیم از طریق دادگاهها این مسئله را بیان و آن را به رسمیت بشناسانیم.»
«مردم ما هنوز رویای مهاجرت به خارج از کشور را دارند»
این فعال حقوق بشر در ادامه با اشاره به وضعیت زنان و جامعه ایزدی میگوید: «ما نتوانستهایم بهطور کامل از خواست خود برای خودمختاری دفاع کنیم. مردم ما هنوز رویای رفتن به خارج از کشور را در سر دارند. ترک سرزمین و دور شدن از آن، در واقع به معنای کمک به کسانی است که این نسلکشی را علیه جامعه ما رقم زدند. هدف نسلکشی نیز همین است؛ اینکه این سرزمین را از ایزدیان بگیرند. وقتی ایزدیان سرزمین خود را ترک میکنند، در واقع هدف نسلکشی محقق میشود.
در جامعه ایزدی گفته میشود که «فَرمان نسلکشی سفید» بر سر ما آمده است. من شخصاً با این تعبیر موافق نیستم. فَرمان نسلکشی هرگز سفید نیست؛ فَرمان نسلکشی بسیار کثیف و سیاه است. فَرمان نسلکشی یعنی کشتن، ربودن، آواره کردن و دور راندن.»
«هرگز اجازه نخواهیم داد فَرمان نسلکشی دوباره تکرار شود»
پاریز عمر در پایان سخنانش تأکید کرد که حقوق را نباید درخواست کرد، بلکه باید آنها را به دست آورد و گفت: «در این کنفرانس درباره مطالبه حقوق صحبت شد، اما حقوق درخواست نمیشوند؛ بلکه به دست میآیند. ما صاحب یک آرمان و یک پرونده هستیم و میخواهیم این مسئله به رسمیت شناخته و حل شود. به جای رؤیای ترک کشور، باید رؤیای مقاومت را در خود زنده نگه داریم. پارلمان عراق آنچه را بر سر ایزدیان آمده، نسلکشی به رسمیت شناخته است و باید قوانین لازم برای رسیدگی به پیامدهای نسلکشی درباره این جامعه اجرا شود. باید این مسئله را جدی دنبال کنیم؛ نه فقط در شنگال، بلکه در هولیر، بغداد و هر جایی که درباره سرنوشت ما تصمیمگیری میشود، باید حضور و صدای قدرتمندی داشته باشیم. باید به همه، بهویژه زنان و دختران ایزدی، بگوییم که شما تاج سر ما هستید و هرگز اجازه نخواهیم داد فَرمان نسلکشی دوباره تکرار شود.»
«مردم ایزدی ارادهای بزرگ دارند»
زینب مراد، ریاست مشترک کنگره ملی کردستان (ک.ن.ک)، نیز در گفتوگو با ما درباره فَرمان نسلکشی سوم آگوست ۲۰۱۴ گفت زنان و مردم ایزدی، با وجود نسلکشی و کشتارهایی که از سر گذراندهاند، مقاومت کرده و ایستادهاند.
او با اشاره به سالگرد فَرمان نسلکشی گفت این رویداد تلخ، هر سال همچون زخمی عمیق در دل مردم ایزدی و بشریت زنده میشود. زینب مراد افزود که سوم آگوست همچون صفحهای سیاه در تاریخ جهان ثبت شده است و ادامه داد: «با وجود آنکه مردم ما فَرمان نسلکشیی چنین سنگین و دشوار را پشت سر گذاشتند، بار دیگر سر بلند کردند، بیعدالتی و بردگی را نپذیرفتند و دوباره روی پای خود ایستادند. آنها جامعه خود را بازسازی کردند و زندگی تازهای را آغاز کردند. هر سال شاهد تغییرات تازهای در شنگال هستیم و این نشان میدهد که این مردم از ارادهای بزرگ برخوردارند.»
«با اتحاد داخلی، موانع پیش روی مردممان را از میان برمیداریم»
زینب مراد در ادامه سخنانش تأکید کرد که مردم شنگال برای حفظ هویت اصیل خود در برابر سیاستهای همسانسازی تلاشهای بسیاری کردهاند و گفت: «مردم شنگال برای حفظ هویت، موجودیت و سرزمین خود تلاش میکنند و این اقدامی بسیار ارزشمند است. به همین دلیل میگوییم در دوازدهمین سالگرد نسلکشی علیه مردم ایزدی، با اتحاد داخلی موانع پیش روی مردممان را از میان خواهیم برداشت تا بتوانیم در سرزمین خود و در آیندهای آزاد، از حق تعیین سرنوشت و خودگردانی برخوردار باشیم.»
زینب مراد با محکوم کردن کشتارها و خواستار پایان دادن به نسلکشیها گفت: «دیگر بس است؛ بس است نسلکشی و کشتار. با اتحاد و همبستگی، همچنین با حمایت ملتها و جوامع مختلف جهان، از این مرحله حساس و دشوار عبور خواهیم کرد. من خودم خوشبین هستم؛ مردمی که چنین ارادهای دارند، میتوانند کارهای بزرگی انجام دهند.»
«با تعیین جایگاه سیاسی مردم ایزدی میتوانیم اتحاد داخلی ایجاد کنیم»
زینب مراد با تأکید بر ضرورت اتحاد داخلی میان مردم ایزدی گفت: «با ایجاد اتحاد داخلی میان مردم ایزدی که میتواند پایهای مستحکم باشد، میتوانیم از این مرحله حساس عبور کنیم. برای دستیابی به دستاوردهای بزرگ، باید با تمام توان از این روند حمایت کنیم و به یک توافق اساسی با دولت عراق برسیم. مردم ایزدی در همه زمینهها از یک خواست مشترک برخوردارند. امروز تعیین جایگاه سیاسی مردم ایزدی اهمیت بسیاری دارد. ما میتوانیم از طریق توافق و اتحاد داخلی به این جایگاه دست پیدا کنیم و اجازه ندهیم نسلهای آینده در سرزمین خود بدون حقوق و جایگاه مشخص باقی بمانند.»
«زنان تواناییهای خود را از مسیر مبارزه به دست آوردهاند»
زینب مراد همچنین بر نقش زنان تأکید کرد و سخنانش را اینگونه به پایان رساند: «بهویژه برای زنان ایزدی در همه زمینهها احترام و درود میفرستم. امروز مرحلهای که زنان شنگال به آن رسیدهاند، صدای آنان را در سراسر جهان طنینانداز کرده است. پیشتر زنان بهعنوان قربانی دیده میشدند، اما امروز زنان ایزدی بهعنوان پیشگام شناخته میشوند و این بسیار مهم است. ما قدرت و انگیزه خود را از زنان و دختران ایزدی میگیریم؛ بهویژه زنانی که در عرصههای دیپلماسی، رسانه، سیاست، فعالیتهای اجتماعی و دفاعی حضور دارند. همه اینها دستاوردهایی ارزشمند و مقدس هستند و باید از آنها محافظت کنیم.»