یلدا احمد: زنان افغانستان پنج سال پس از ۱۵ آگوست برای فردایی بهتر ایستادگی کردهاند
پنج سال پس از بازگشت طالبان به قدرت، زنان افغانستان با وجود محدودیتها و سرکوب اعتراضها، همچنان برای حفظ حقوق و ساختن آیندهای آزادتر ایستادگی کردهاند.
بهاران لهیب
افغانستان- صبح ۱۵ آگوست ۲۰۲۱، افغانستان وارد یکی از پرآشوبترین روزهای تاریخ معاصر خود شد. در حالی که جنگ میان طالبان و نیروهای دولتی در بخشهایی از کشور ادامه داشت و شهرهای بزرگ نیز با حملات انتحاری و ناامنی روبهرو بودند، اشرف غنی، رئیسجمهوری وقت افغانستان، همراه با خانوادهاش کشور را ترک کرد و طالبان وارد کابل شدند.
از آن روز تا اول سپتامبر، فرودگاه کابل به صحنه هراس، ازدحام و تلاش هزاران نفر برای خروج از افغانستان تبدیل شد. کودکان از خانوادههایشان جدا شدند، شماری از مردم در ازدحام جان باختند و حمله انتحاری در نزدیکی فرودگاه دهها کشته و زخمی بر جای گذاشت. در این میان، شش جوان نیز هنگام تلاش برای چسبیدن به هواپیمای نظامی آمریکا سقوط کردند و جان باختند. حمله پهپادی آمریکا به خانهای در نزدیکی فرودگاه نیز ۱۲ نفر، از جمله کودکان و زنان، را کشت.
همزمان، بسیاری از خانوادهها برای ترک کشور اموالشان را میفروختند و کسانی که امنیت خود را در خطر میدیدند، ناچار به مهاجرت شدند. در میان این فضای وحشت و سردرگمی، زنان با برگزاری تجمعهای اعتراضی تلاش کردند صدای خود را بلند کنند و از حقوقشان دفاع کنند؛ اعتراضهایی که با گسترش آن، با سرکوب طالبان مواجه شد.
به همین دلیل، ما با یلدا احمد، روانشناس و فعال حقوق بشر، مصاحبه کردیم که نامبرده میگوید: «مدت پنج سال است که، بدبختانه، مردم افغانستان و بهخصوص زنان زیر چکمههای خونآشام طالبان خرد و خمیر میشوند. در این مدت پنج سال، زنان افغانستان سیاهترین روزهای عمرشان را تجربه کردند. در کنار اینکه دروازههای دانشگاه و مکاتب بسته است، در افغانستان میدانیم فقر و تنگدستی بیداد میکند. اکثریت زنان نانآور خانوادههای خود بودند، اما حالا اجازه رفتن به دفاتر، کار و شغل را ندارند.»
یلدا ادامه میدهد: «طالبان در این مدت با صادر نمودن فرامین گوناگونی که اکثراً به آن صبغه دینی و شرعی دادند، عرصه را به زنان تنگتر نمودند. زنان بدون اجازه آنان و داشتن یک محرم شرعی از خانه بیرون شده نمیتوانند. چندهمسری و ازدواج کودکان، نظر به این فرامینشان، به یک امر عادی تبدیل شد و هر روز بیشتر از پیش، متاسفانه، کودکان و زنان خشونتهای خانوادگی را تجربه میکنند. و هیچ درخواست و بازپرسی از مرتکبین این جنایات وجود ندارد.»
یلدا احمد در مورد حجاب اجباری میگوید: «حجاب اجباری یکی از قوانینی است که طالبان این را وضع کردند و زنان افغانستان مجبور هستند که آن را رعایت کنند.»
یلدا احمد از مبارزه زنان افغانستان یادآوری میکند و از قربانیهایی که آنان متقبل شدهاند میگوید: «اما از طرف دیگر، با وجود این همه ظلم، ستم و مظالم، زنان افغانستان خوشبختانه خاموش ننشستند. به اشکال مختلف و به هر شکلی که توان داشتند و قدرت داشتند، ایستادگی کردند، مبارزه کردند، به جادهها آمدند و تظاهرات نمودند. اما بدبختانه با وحشیانهترین شکل ممکن از طرف طالبان سرکوب شدند. زندانی شدند و غیرانسانیترین شکنجهها را در زندانهای طالبان تحمل کردند. مورد آزار و اذیت قرار گرفتند و یا تجاوز جنسی شدند و یا اینکه به قتل رسیدند.»
یلدا ادامه میدهد: «در این اواخر، ما شاهد به گلوله بستن تعداد زیادی از زنان در جادههای هرات، کابل و بعضی از ولایتهای دیگر بودیم که به جرم بدحجابی روی سرک برآمدند و جانهای شیرین خود را از دست دادند. و این لکههای ننگ بر روی آن، زنانی است که قبل از روی کار آمدن طالبان داد میزدند، فریاد میزدند و گلو پاره میکردند که طالبان تغییر کردهاند و مانند طالبان دور اول نیستند. اما این واضح است که تغییر طالبان این باشد که جنایتشان، بربریتشان و زنستیزیشان بیشتر شده؛ ولی من یقین دارم که زنان افغانستان تغییر کردند، زنان افغانستان آگاه شدند و زنان افغانستان دریافتند که چگونه از حقوق خود دفاع کنند.»
یلدا اضافه میکند: «با وجود سدها و دیوارهای زیادی که در مقابلشان وجود دارد، با اینکه به قیمت جانشان تمام شده، اما باز هم در این مدت ایستادگی کردند، مبارزه کردند و هیچگاهی غافل نشدند و اینان با شکوهمندی و سربلندی، فردای بهتری را برای مردم خود و زنان دیگر رقم زدند.»
یلدا به عنوان آخرین سخنان خود میگوید: «من به این باور و عقیده هستم که هیچگاهی، هیچ نیروی بیرونی غیر از خود مردم نمیتواند باعث فروپاشی یا از همپاشی یک رژیم مستبد و حاکم و ددمنش شود و باورمند به این هستم که نیرو و قدرت مردم و بهخصوص زنان، روزی ستونها و پایههای استبداد، ظلم و ستم طالبان را فرومیریزند. زنان افغانستان و مردم افغانستان روی خوشبختی و آزادی را خواهند دید. به امید چنین روزی!»