تونس؛ تلاش رسانه‌ها و نهادهای مدنی برای مقابله با خشونت دیجیتال علیه زنان

در تونس، خبرنگاران و فعالان حقوق زنان بر ضرورت پوشش مسئولانه خشونت‌های آنلاین تأکید کردند؛ هم‌زمان، یک انجمن برای حمایت حقوقی و روانی از قربانیان، پلتفرمی دیجیتال راه‌اندازی کرده است.

زهور المشرقی

تونس- شرکت‌کنندگان در یک نشست تعاملی در تونس بر ضرورت همکاری میان نهادهای سازمان ملل، سازمان‌های محلی و رسانه‌ها برای بهبود شیوه پوشش خبری خشونت علیه زنان و دختران، به‌ویژه خشونت‌های تسهیل‌شده با فناوری، تأکید کردند. آنان خواستار اتخاذ رویکردی حقوق‌محور و استفاده از واژگان دقیق برای جلوگیری از توجیه یا عادی‌سازی خشونت شدند.

این نشست روز جمعه ۲۰ نوامبر، با مشارکت خبرنگاران و فعالان رسانه‌ای و با همکاری صندوق جمعیت سازمان ملل متحد (UNFPA)، نهاد زنان سازمان ملل و مرکز آموزش و پژوهش زنان عرب «کوثر» در تونس برگزار شد. این برنامه در آستانه آغاز کارزار ۱۶ روزه مبارزه با خشونت علیه زنان برگزار شد و هدف آن تقویت نقش رسانه‌ها در مقابله با کلیشه‌های جنسیتی و حمایت از قربانیان بود.

نقش محوری رسانه‌ها در آگاهی‌بخشی

لبنی نجار، از مرکز آموزش و پژوهش زنان عرب «کوثر»، گفت این نشست با باور به نقش رسانه‌ها در شکل‌دهی به نگرش‌های عمومی و گسترش گفت‌وگو درباره مسائل مهم مرتبط با حقوق زنان و دختران برگزار شده است؛ به‌ویژه در شرایطی که اصطلاحات تازه و شکل‌های جدیدی از خشونت، فراتر از الگوهای سنتی، در حال ظهور هستند.

او افزود رسانه‌ها نقشی محوری در آگاهی‌بخشی و به چالش کشیدن باورها و تصورات نادرست دارند. ازاین‌رو، باید ابزارهای لازم برای پرداختن به موضوع خشونت با رویکردی حقوق‌محور و استفاده از اصطلاحات دقیق و صحیح را در اختیار داشته باشند تا بتوانند شکل‌ها و سازوکارهای مختلف این خشونت را آشکار کنند.

نجار با اشاره به اینکه این نشست، با وجود نیم‌روزه بودن و محدودیت زمانی، فرصتی برای اندیشیدن جمعی درباره راهکارهای مقابله با خشونت تسهیل‌شده با فناوری و آگاهی‌بخشی درباره آن فراهم کرد، ابراز امیدواری کرد نتایج آن در عملکرد رسانه‌ها و محتوای تولیدشده از سوی خبرنگاران بازتاب یابد.

او همچنین بر هم‌سویی اهداف جامعه مدنی، نهادهای سازمان ملل و رسانه‌ها و امکان همکاری آن‌ها در زمینه‌های مختلف برای تقویت حقوق زنان و شناساندن اشکال گوناگون خشونت علیه زنان و دختران تأکید کرد.

ضرورت افزایش آگاهی خبرنگاران

مریم اولاد الشایب، تحلیلگر ارتباطات در صندوق جمعیت سازمان ملل، نیز گفت این نشست با حضور شماری از خبرنگاران به بررسی نحوه پوشش رسانه‌ای خشونت علیه زنان و دختران اختصاص داشت و به‌طور ویژه بر خشونت تسهیل‌شده با فناوری، به‌عنوان پدیده‌ای نوظهور، تمرکز کرد؛ پدیده‌ای که بررسی و بازنگری در رفتارهای حرفه‌ای و شخصی را ضروری می‌سازد.

او با اشاره به اینکه خبرنگاران نیز مانند دیگر افراد ممکن است مرتکب اشتباه شوند، تأکید کرد اصلاح این خطاها از طریق بازنگری و اصلاح خودخواسته شیوه‌های رسانه‌ای، مسئولیتی مشترک میان جامعه مدنی، خبرنگاران و فعالان حوزه رسانه است.

به گفته او، این نشست چند روز پیش از آغاز کارزار بین‌المللی ۱۶ روزه برگزار شد تا خبرنگاران دانش و اطلاعات لازم را برای پوشش برنامه‌ها و موضوعات این کارزار به دست آورند.

اولاد الشایب همچنین شعار ملی این کارزار در تونس، «ما فماش علاش» به معنای «هیچ توجیهی ندارد» را یادآور شد؛ شعاری که عادی‌سازی خشونت یا کم‌اهمیت جلوه دادن خطر آن را در همه اشکال، از جمله خشونت تسهیل‌شده با فناوری، رد می‌کند.

او افزود شعار منطقه‌ای صندوق جمعیت سازمان ملل با عنوان «نامش را بگذار» (Name It) نیز با هدف شناسایی و نام‌گذاری درست این رفتارها به‌عنوان خشونت آشکار و غیرقابل‌توجیه انتخاب شده است.

وی بر ضرورت باور کردن روایت قربانیان، اعلام همبستگی با آنان و بسیج همه ظرفیت‌ها، از جمله رسانه‌ها، برای مقابله با خشونت تأکید کرد و دستیابی به هدف پایان دادن به خشونت علیه زنان و دختران و خشونت مبتنی بر جنسیت را خواستار شد.

تبدیل مراکز مشاوره به خدمات دیجیتال

فریال جرادی شرف‌الدین، رئیس انجمن «کلام»، نیز اعلام کرد این انجمن از دو هفته پیش پلتفرمی راه‌اندازی کرده است که خدمات مرکز شنیدن و راهنمایی زنان قربانی خشونت را به‌صورت دیجیتال و مجازی ارائه می‌دهد. به این ترتیب، زنان می‌توانند بدون نیاز به مراجعه حضوری و تحمل فشارهای روانی ناشی از رفت‌وآمد، مستقیماً از خدمات این مرکز استفاده کنند.

او توضیح داد این پلتفرم بر سه محور اصلی استوار است. محور نخست، ابزاری مبتنی بر هوش مصنوعی با رویکردی تا حد امکان زن‌محور است که به قربانیان درباره حقوق قانونی‌شان آگاهی می‌دهد، به روایت آن‌ها گوش می‌سپارد و با ارائه حمایت همدلانه، تأکید می‌کند که هیچ خشونتی قابل توجیه نیست.

در محور دوم، قربانیان در صورت تمایل می‌توانند موارد خشونت را گزارش کنند و شواهدی مانند تصاویر صفحه و پیوندها را برای پیگیری در اختیار پلتفرم قرار دهند تا در صورت نیاز با شرکت‌ها و شبکه‌هایی مانند «متا» و «تیک‌تاک» برای محدود کردن خشونت ارتباط برقرار شود.

محور سوم نیز امکان ارتباط مستقیم قربانی با وکیل یا متخصص روان‌شناسی را فراهم می‌کند. زنانی که تصمیم به مراجعه قضایی و ثبت شکایت دارند، می‌توانند زمان مناسب خود را برای دریافت مشاوره و پیگیری پرونده تعیین کنند. هزینه وکیل نیز بر عهده انجمن خواهد بود.

شرف‌الدین در پایان گفت استفاده از فناوری در این پلتفرم، بار مسئولیت را هم از دوش سازمان‌های جامعه مدنی و هم از دوش قربانیان کاهش می‌دهد و روند دریافت حمایت و پیگیری حقوقی را آسان‌تر و روان‌تر می‌کند.