نزیهه بوسعیدی

تونس – نشست ملی «ارتقای محصولات غذایی محلی» از روز چهارشنبه ۲۵ مارس در پایتخت تونس آغاز شده و به مدت سه روز ادامه دارد. هدف آن بررسی راه‌های حمایت از محصولات زنان کشاورزی است که در شش شهر تونس به حفظ میراث غذایی می‌پردازند.

این برنامه در قالب پروژه‌ای با عنوان «ساختارسازی خدمات اقتصادی و زیست‌محیطی برای زنان کشاورز فعال در حوزه فرآوری محصولات کشاورزی» (PSSEETAT) برگزار می‌شود؛ پروژه‌ای که به دنبال افزایش ارزش این محصولات و توسعه زنجیره‌های تولید آن‌هاست.

در این نشست، نمایندگان نهادهای دولتی، سازمان‌های حرفه‌ای، کارشناسان، زنان کشاورز و گروه‌های زنانه فعال در این حوزه از شهرهای جندوبه، باجه، سیلیانه، قیروان، مهدیه و قصرین حضور دارند.

تمرکز اصلی این نشست بر نشان دادن ظرفیت‌های بالای این محصولات به‌عنوان محرکی برای توسعه اقتصادی پایدار است. همچنین به نقش آن‌ها در افزایش توان جوامع روستایی برای سازگاری با تغییرات اقلیمی و حفظ تنوع زیستی پرداخته می‌شود.

در قالب پنل‌های تخصصی، کارگاه‌ها و تبادل تجربه، موضوعاتی مانند دسترسی به بازار، روش‌های نوین بازاریابی محصولات محلی و ارزش‌گذاری دانش‌های سنتی بررسی می‌شود. در همین زمینه، الهام مسعودی، مدیر پروژه، گفت: «این نشست پس از انجام مطالعه‌ای درباره روند ارزش‌گذاری محصولات کشاورزی در پنج نهاد حرفه‌ای در تونس و دو نهاد در الجزایر و مراکش برگزار شده است. این مطالعه به ما کمک کرد تا چالش‌ها، نقاط قوت و زمینه‌های قابل توسعه را شناسایی کنیم.»

 

        

داستان موفقیت

زنان کشاورزی که در این پروژه مشارکت دارند، تجربه‌های موفقی در زمینه فرآوری و ارزش‌افزایی محصولات کشاورزی به دست آورده‌اند. نجوی الفداوی، رئیس شرکت تعاونی خدمات کشاورزی «التحدی» در منطقه منزل مهیری از شهر قیروان، گفت: «این شرکت در سال ۲۰۱۳ تأسیس شد و اکنون ۱۶۴ زن کشاورز خرد از مناطق منزل مهیری و نصرالله عضو آن هستند. هدف ما افزایش ارزش محصولات محلی و ایجاد فرصت‌های درآمدی برای زنان است.»

او افزود: «نام «التحدی» را انتخاب کردیم تا نشان‌دهنده مبارزه با فقر و حاشیه‌نشینی باشد و اراده ما را برای مقابله با مشکلات زنان روستایی نشان دهد.» به گفته او، فعالیت شرکت ابتدا با تولید هریسه از فلفل محلی آغاز شد و سپس به فرآوری گندم و جو برای تهیه ذخایر غذایی و همچنین خشک‌کردن گوجه‌فرنگی گسترش یافت. او گفت: «در حال حاضر نیز زنان را در زمینه روش‌های تهیه و شور کردن سبزیجات آموزش می‌دهیم.»

او تأکید کرد که از اهداف این تعاونی می‌توان به تنوع‌بخشی به محصولات، توانمندسازی مالی زنان، تقویت جایگاه اجتماعی آن‌ها و افزایش آگاهی‌شان نسبت به حقوق و وظایفشان اشاره کرد. همچنین خاطرنشان کرد که بسیاری از زنان روستایی در شرایط سخت، با دستمزد پایین و بدون حمایت‌های اجتماعی یا حمل‌ونقل ایمن کار می‌کنند و همین موضوع آن‌ها را در معرض خطرات و حوادث مکرر قرار می‌دهد.

به گفته او، زنان کشاورز در سراسر کشور تقریباً با مشکلات مشابهی روبه‌رو هستند. او افزود: «از چنین پروژه‌هایی که به افزایش توانمندی زنان، آگاهی از حقوقشان و آموزش درباره تغییرات اقلیمی و برابری جنسیتی کمک می‌کند، بسیار استقبال می‌کنیم. زنان باید بتوانند از فشارها رها شوند و به جایگاهی برسند که خودشان تصمیم‌گیرنده باشند.»

او ادامه داد: «بسیاری از زنان از کارگر ساده به کارآفرین تبدیل شده‌اند؛ محصول اختصاصی دارند، در نمایشگاه‌ها شرکت می‌کنند، تجربه‌ها را به اشتراک می‌گذارند، از روش‌های مناسب بسته‌بندی استفاده می‌کنند و حتی وارد بازارهای بین‌المللی می‌شوند. به همین دلیل، ما تلاش می‌کنیم زنان بیشتری را جذب کنیم تا از آموزش‌ها و برنامه‌های حمایتی بهره‌مند شوند، چرا که این پروژه در چارچوب اقتصاد اجتماعی و همبستگی و با رویکردی زیست‌محیطی و سلامت‌محور اجرا می‌شود.»

 

        

ارزش‌گذاری منابع ژنتیکی

زنان کشاورز نقش مهمی در حفظ منابع ژنتیکی محصولات مختلف دارند. در همین راستا، به گفته هدی شناوی کورده، پژوهشگر بانک ملی ژن‌ها برای حفظ و بهره‌برداری بهتر از این منابع تلاش می‌کند. او گفت: «این بانک با استفاده از روش‌های مختلف، این منابع را حفظ، تقویت و از طریق وارد کردن آن‌ها به زنجیره‌های ارزش، تکثیر می‌کند.»

او افزود که در چارچوب این پروژه، آموزش‌های متعددی به زنان کشاورز، به‌ویژه در زمینه گندم و گیاهان دارویی و معطر ارائه می‌شود؛ محصولاتی که بیشترین استقبال را دارند. هدف این اقدامات، کمک به حفظ این منابع، حمایت از کشاورزی خانوادگی و پشتیبانی از کشاورزان خرد در سراسر کشور است.