نزیهه بوسعیدی

تونس –  اظهارات یکی از نمایندگان پارلمان تونس شوک بزرگی در جامعه ایجاد کرد. او در سخنانی که توهین‌آمیز، نژادپرستانه و مشوق خشونت جنسی توصیف شده، موجی از خشم را در شبکه‌های اجتماعی به راه انداخت. همین موضوع باعث شد نهادهای حقوق بشری و زنان، خواستار لغو مصونیت پارلمانی و محاکمه او بر اساس قانون شوند.

در نهادی که باید از قانون اساسی و حقوق و آزادی‌ها صیانت به عمل آید، این نماینده جملاتی بر زبان آورد که بسیاری از تونسی‌ها آن را تکان‌دهنده و هولناک دانستند. او به زبان محاوره گفت: «تجاوز به یک زن مهاجر آفریقایی منطقی نیست، چون زنان تونسی زیبا هستند و هیچ کمبودی ندارند.»

این حرف‌ها که به‌نوعی تجاوز را توجیه می‌کند و زنان را صرفاً به بدنشان تقلیل می‌دهد، خشم گسترده‌ای برانگیخت؛ به‌ویژه اینکه برخی نمایندگان دیگر که پشت سر او نشسته بودند، لبخند می‌زدند، موضوعی که به‌عنوان عادی‌سازی یک گفتمان خطرناک تلقی شد؛ گفتمانی که کرامت زنان و مهاجران را هم‌زمان زیر سؤال می‌برد.

 

گفتمانی نژادپرستانه که تجاوز را توجیه می‌کند

انجمن «تقاطع برای حقوق و آزادی‌ها» این اظهارات را به‌شدت محکوم کرد و آن را نقض آشکار کرامت انسانی و نمونه‌ای روشن از نفرت‌پراکنی علیه زنان دانست؛ گفتمانی که بدن زنان را مباح جلوه می‌دهد. این انجمن تأکید کرد که چنین سخنانی نشان‌دهنده ذهنیتی مردسالار و نژادپرستانه است که جرم تجاوز را از یک جنایت جدی به نوعی «حق» مبتنی بر زیبایی تبدیل می‌کند؛ توجیهی صریح برای خشونت جنسی.

این نهاد همچنین تأکید کرد که این یک حادثه منحصر به فرد نیست، بلکه در چارچوب افزایش گفتمان‌های تحریک‌آمیز علیه مهاجران رخ می‌دهد؛ از جمله درخواست‌هایی مانند اخراج اجباری یا حتی عقیم‌سازی اجباری، که انسانیت این افراد را نادیده می‌گیرد.

از سوی دیگر، «اتحادیه تونسی دفاع از حقوق بشر» اعلام کرد که این اظهارات نه قابل توجیه است و نه یک اشتباه ساده، بلکه بازتاب یک ذهنیت عقب‌مانده است که به نژادپرستی دامن می‌زند. این اتحادیه تأکید کرد که این سخنان نقض آشکار قوانین مربوط به مبارزه با خشونت علیه زنان و مقابله با تبعیض نژادی است.

این نهاد خواستار عذرخواهی رسمی نماینده و اقدام فوری پارلمان شد تا از مصون ماندن او از مجازات جلوگیری شود. همچنین بر اجرای جدی قوانین و برخورد قاطع با هرگونه تحریک به خشونت یا تبعیض تأکید کرد.

انجمن‌های «زنان دموکرات»، «صدای زنان» و «بیتی» نیز اعلام کردند که آنچه رخ داده صرفاً یک نظر نیست، بلکه عملی مجرمانه است؛ چراکه به خشونت دامن می‌زند و ساختارهای مردسالارانه و نژادپرستانه را بازتولید می‌کند. آن‌ها خواستار آغاز یک تحقیق جدی و فعال شدن سازوکارهای پاسخگویی شدند.

کمپین «علیه جرم‌انگاری فعالیت مدنی» نیز حمایت کامل خود را از زن مهاجر اهل آفریقای جنوب صحرا اعلام کرد؛ زنی که در سخنان این نماینده به شکلی توهین‌آمیز و شوکه‌کننده به او اشاره شده بود. در این سخنان، از موضوع حساسی مانند تجاوز، خارج از هر چارچوب انسانی و حقوقی استفاده شده بود.

این کمپین تأکید کرد که چنین گفتمانی، به‌ویژه وقتی از سوی یک نهاد قانون‌گذار صادر می‌شود، نشانه‌ای خطرناک از سقوط سطح گفتار عمومی است؛ نهادی که باید مدافع حقوق و آزادی‌ها باشد، نه بستری برای تحقیر و تضعیف دستاوردهای زنان.

 

 

گفتمانی که سال‌ها تلاش برای مقابله با خشونت را تضعیف می‌کند

رحمه سلیمان، پژوهشگر جامعه‌شناسی، هشدار داد که چنین اظهاراتی می‌تواند سال‌ها تلاش برای مقابله با خشونت جنسی را از بین ببرد، زیرا بر ذهن‌های آسیب‌پذیر اثر می‌گذارد و به مجرمان بهانه می‌دهد.

او گفت: «این نوع سخنان غیرمسئولانه می‌تواند تمام تلاش‌های جامعه مدنی و برنامه‌های نهادهای دولتی برای مقابله با آزار جنسی و تجاوز را تضعیف کند؛ در حالی که هنوز بسیاری از زنان قربانی، با پیامدهای روانی و اجتماعی این جرایم دست‌وپنجه نرم می‌کنند.»

او همچنین تأکید کرد که چنین گفتمانی می‌تواند خشونت را عادی جلوه دهد: «این نوع اظهارات می‌تواند راه را برای توجیه انواع خشونت، تجاوز و نژادپرستی باز کند و حتی باعث گسترش سخنان نسنجیده در فضای مجازی و واقعی شود. بسیاری از جرایم در نتیجه چنین گفتمان‌هایی رخ می‌دهد که ذهن‌های مستعد را هدف قرار می‌دهد و به آن‌ها توجیه لازم برای اقدام می‌دهد.»

 

 

«کرامت زنان خط قرمز است»

ایناس میعادی، فعال سازمان «مساوات»، نیز گفت خطر این اظهارات در این است که از سوی یک نماینده قانون‌گذار مطرح شده و نشان‌دهنده ذهنیتی است که زن را به‌عنوان یک کالا می‌بیند و مردسالاری را بازتولید می‌کند.

او خواستار لغو مصونیت این نماینده و محاکمه او شد تا گفتمان نفرت جایگاهی پیدا نکند: «این نماینده به‌جای انجام وظیفه قانون‌گذاری، با ادبیاتی توهین‌آمیز درباره مسائل اجتماعی صحبت کرده است. باید مصونیت او لغو و با او برخورد شود تا کسی احساس نکند می‌تواند بدون مجازات چنین سخنانی بگوید. باید با این پدیده‌ها مقابله کرد، چون کرامت زنان خط قرمز است.»