تشدید موج سرکوب در ایران؛ زنان زندانی زیر فشار احکام سنگین، ناپدیدسازی و وثیقههای میلیاردی
گزارشها طی سه روز گذشته از تشدید بازداشت، انتقال مخفیانه زندانیان و فشار بر زنان، خانوادههای دادخواه و معترضان در شهرهای مختلف ایران حکایت دارد؛ روندی که همزمان با فضای امنیتی پساجنگی و سکوت جامعه جهانی شدت گرفته است.
مرکز خبر – همزمان با تداوم فضای امنیتی ناشی از جنگ و آتشبس شکننده در ایران، گزارشهای منتشرشده از شهرهای مختلف ایران از تشدید کمسابقه بازداشتهای گسترده، ناپدیدسازی قهری، مصادره اموال، فشار بر خانوادههای دادخواه و افزایش احکام سنگین علیه زنان و معترضان حکایت دارد. نهادهای حقوق بشری هشدار دادهاند که حکومت ایران در سایه فضای پساجنگی، محدودیت گسترده اینترنت و کاهش توجه جامعه جهانی، روند سرکوب داخلی را شدت بخشیده و همزمان با افزایش اعدامهای سیاسی، موج تازهای از برخوردهای امنیتی و قضایی را در سراسر کشور آغاز کرده است.
در سه روز گذشته(از شنبه تا صبح سهشنبه هفتهی جاری)، گزارشهایی از بازداشت، انتقال مخفیانه زندانیان، یورش به منازل شهروندان، صدور وثیقههای سنگین، اجرای احکام شلاق، تشدید فشار بر زنان زندانی و کشتهشدن شهروندان بلوچ در شهرهای مشهد، سبزوار، زاهدان، ایرانشهر، ساوه، تهران، ساری، شیراز، سمنان، ارومیه، قم، کرج، یاسوج، اسلامشهر، نیکشهر، لار، مهاباد، میاندوآب، بندرعباس، قزلحصار کرج، دهدشت، کازرون و... منتشر شده است.
شدت گرفتن سرکوب در هفتههای اخیر نشان میدهد جمهوری اسلامی تلاش میکند در فضای ناشی از پساجنگ و بحرانهای منطقهای، هرگونه صدای اعتراضی را با استفاده از بازداشت، تهدید، پروندهسازی امنیتی و احکام سنگین خاموش کند؛ روندی که بیش از همه زنان، خانوادههای دادخواه، زندانیان سیاسی و اقلیتهای مذهبی و قومی را هدف قرار داده است.
بسیاری از اعدامها بهصورت مخفیانه و بدون اطلاعرسانی عمومی انجام میشود و خانوادهها اغلب تحت فشار قرار میگیرند تا درباره روند پرونده یا محل دفن قربانیان سکوت کنند.
در تازهترین مورد، حکم اعدام یک دانشجوی کارشناسی ارشد مهندسی هوافضا به اتهام «همکاری اطلاعاتی با موساد و سیا» اجرا شد؛ پروندهای که فعالان حقوق بشر آن را فاقد استانداردهای دادرسی عادلانه میدانند و معتقدند اعترافات متهم تحت فشار و بازجوییهای امنیتی اخذ شده است.
همزمان نگرانیها درباره احتمال صدور احکام اعدام برای شماری از زندانیان سیاسی، بهویژه بازداشتشدگان اعتراضات دیماه، افزایش یافته است. منابع حقوق بشری میگویند اتهامهایی مانند «محاربه»، «جاسوسی» و «همکاری با اسرائیل» در ماههای اخیر به ابزاری برای صدور احکام سنگین و ایجاد فضای رعب تبدیل شده است.
همچنین قوه قضاییه جمهوری اسلامی اعلام کرد زندانی بلوچ متهم به عضویت در گروه «انصارالفرقان» و مشارکت در حملات مسلحانه به مقرهای انتظامی، اعدام شده است. طبق ادعای قوه قضاییه حکم او بر اساس «اقاریر» و مدارک امنیتی صادر شده، اما نهادهای حقوق بشری بارها نسبت به روند پروندههای امنیتی، اعترافات اجباری و نبود دادرسی عادلانه در احکام اعدام، بهویژه علیه شهروندان بلوچ، هشدار دادهاند.
زنان زندانی در محاصره فشارهای امنیتی و وثیقههای سنگین
یکی از مهمترین گزارشهای سه روز اخیر مربوط به وضعیت زنان زندانی در بند امنیتی زندان وکیلآباد مشهد است؛ بندی که زندانیان آن را «بند سرکوب» مینامند و گزارشها از نگهداری دستکم ۳۰ زن بازداشتشده اعتراضات در آن حکایت دارد.
بخش زیادی از این زنان ماههاست در بازداشت موقت نگهداری میشوند و با وجود صدور قرار وثیقه، خانوادههایشان به دلیل رقمهای چندمیلیاردی تعیینشده امکان آزادی آنان را ندارند. فعالان حقوق بشر این شیوه را «گروگانگیری قضایی» توصیف کردهاند؛ روشی که به گفته آنان با هدف فرسایش روانی زندانیان و خانوادهها به کار گرفته میشود.
در میان زنان بازداشتشده، نام سیما انبائی فریمانی، شاعر و بازیگر تئاتر اهل فریمان، دیده میشود که با اتهامهایی چون «لیدری اعتراضات» و «اقدام علیه امنیت ملی» مواجه است. منابع مطلع میگویند او پیش از بازداشت، بیش از دو ماه زندگی مخفیانه داشته و در نهایت توسط نیروهای امنیتی بازداشت شده است.
بیبی زهرا موسوی، زن ۲۱ ساله اهل فریمان، از دیگر زندانیانی است که چهار ماه را در سلول انفرادی گذرانده است. نزدیکان او میگویند وی نانآور خانواده بوده و بازداشتش خانواده را در وضعیت دشوار اقتصادی قرار داده است.
زینب موسوی، معروف به «آبان»، نیز همراه برادرش با اتهام «محاربه» روبهرو شده و نگرانیها درباره احتمال صدور حکم اعدام برای او افزایش یافته است. فعالان حقوق بشر میگویند استفاده از اتهام محاربه علیه معترضان بهشدت افزایش یافته و بسیاری از این پروندهها بر اساس اعترافات اجباری تشکیل شدهاند.
در همین بند، مهسا بهادری تنها به دلیل روشنکردن شمع بر مزار جانباختگان اعتراضات بازداشت شده و آذر یاهو ترقبه نیز با اتهام «همکاری با اسرائیل» در زندان نگهداری میشود.
آسیه نعیمی و عادله نعیمی، دو خواهر بازداشتشده، صرفاً به دلیل تماس تلفنی با یک شبکه ماهوارهای بازداشت شدهاند. بنا بر گزارشها، آسیه نعیمی پس از بازداشت دچار مشکلات شدید عصبی شده و عادله نعیمی که سابقه ابتلا به سرطان پستان دارد، در وضعیت جسمی نامناسبی بهسر میبرد.
مرضیه مشهدی نیز در دوران بازداشت دچار افسردگی شدید شده است. منابع نزدیک به خانواده او میگویند فشارهای بازجویی و بلاتکلیفی طولانیمدت، وضعیت روحی او را بهشدت وخیم کرده است.
مهدیه که همراه همسرش بازداشت شده، با وثیقه هشت میلیارد تومانی روبهرو شده و خانوادهاش توان تأمین آن را ندارند. ملیکا دختر ۱۸ سالهای که حدود چهار ماه است در بازداشت موقت بهسر میبرد، نیز با اتهام «اسیدپاشی» مواجه شده؛ اتهامی که خانوادهاش آن را ساختگی میدانند.
آزاده، نیز علاوه بر بازداشت، به دلیل داشتن تتوی عبری روی گردنش تحت فشار شدید بازجویان قرار گرفته است. فاطمه (سمیرا) رضوانیفر نیز همچنان به دلیل ناتوانی خانواده در تأمین وثیقههای سنگین در زندان باقی ماندهاند.
نجمه امینی، دانشجوی ۲۳ ساله رشته حسابداری، از دیگر زنان زندانی این پروندههاست که پس از ضربوشتم شدید در بازار فردوسی مشهد بازداشت شد و اکنون با اتهامهایی چون «محاربه»، «همکاری با اسرائیل» و «سبالنبی» روبهرو است. منابع حقوق بشری هشدار دادهاند که این اتهامات میتواند زمینهساز صدور حکم اعدام علیه او باشد.
ادامه فشار بر خانوادههای دادخواه
در سبزوار، نیروهای امنیتی با یورش به مراسم تولد ابوالفضل پایدار، از جانباختگان اعتراضات دیماه، مانع برگزاری مراسم شدند و چندین نفر از اعضای خانواده او را بازداشت کردند.
در میان بازداشتشدگان نام فرزانه پروانه، الهام پروانه و دیگر اعضای خانواده این جانباخته دیده میشود. گزارشها حاکی است بازداشت این افراد با خشونت همراه بوده و آنان پس از انتقال به زندان تربتحیدریه از حق دسترسی به وکیل و تماس آزاد با خانواده محروم ماندهاند.
فعالان حقوق بشر میگویند فشار بر خانوادههای دادخواه در ماههای اخیر شدت گرفته و حکومت تلاش میکند با بازداشت و تهدید، مانع برگزاری مراسم یادبود جانباختگان اعتراضات شود.
از یورش شبانه تا تیر خلاص
در زاهدان، نیروهای امنیتی طی هفتههای اخیر بارها به مناطق شیرآباد، کریمآباد و بعثت یورش بردهاند. ساکنان این مناطق میگویند خودروهای نظامی شبانه وارد محلهها میشوند، خانهها را بدون حکم قضایی تفتیش میکنند و جوانان بلوچ را بازداشت یا تهدید میکنند.
در جریان این یورشها، تجهیزات اینترنت ماهوارهای استارلینک نیز ضبط شده و چندین شهروند تنها به دلیل استفاده از اینترنت آزاد بازداشت شدهاند. خانوادههای بازداشتشدگان میگویند هیچ اطلاعی از محل نگهداری آنان ندارند.
همزمان در ایرانشهر، چهار شهروند بلوچ با تیراندازی مستقیم نیروهای امنیتی کشته شدند. منابع محلی میگویند مأموران پس از متوقفکردن خودرو، برای اطمینان از مرگ سرنشینان، آنان را از فاصله نزدیک هدف گلوله قرار دادهاند. گزارشها حاکی است خودرو پس از تیراندازی آتش گرفته و نیروهای امنیتی اجازه نزدیکشدن مردم به محل را ندادهاند.
فعالان بلوچ این اقدام را نمونهای آشکار از «قتل فراقضایی» دانسته و میگویند در بسیاری از موارد، خانواده قربانیان تحت فشار قرار میگیرند تا درباره جزئیات حادثه اطلاعرسانی نکنند.
انتقال مخفیانه زندانیان و افزایش ناپدیدسازی قهری
گزارشهای متعددی نیز از انتقال زندانیان بدون اطلاع خانوادهها منتشر شده است؛ اقدامی که نهادهای حقوق بشری آن را مصداق ناپدیدسازی قهری میدانند.
اکرم دانشورکار و اعظم دانشورکار، خواهران یک زندانی سیاسی اعدامشده، از زندان قرچک ورامین به مکانی نامعلوم منتقل شدهاند و از زمان انتقال تاکنون هیچ تماس یا اطلاعی از وضعیت آنان منتشر نشده است.
در اورمیه نیز یک زندانی سیاسی پس از هفتهها بازداشت از زندان به بازداشتگاه امنیتی منتقل شده و سرنوشت او همچنان نامشخص است. در قزلحصار کرج نیز حدود ۱۰۰ زندانی بازداشتشده اعتراضات به بند ۳۷ منتقل شدهاند؛ بندی که گزارشها از تراکم شدید جمعیت، محدودیت تماس با خانواده و وضعیت نامناسب نگهداری در آن حکایت دارد.
فشار بر زنان بهایی و فعالان مدنی
در ساری، رومینا گلی، شهروند بهایی، پس از بازداشت و تفتیش منزلش با قرار بازداشت موقت به زندان منتقل شد. مأموران امنیتی هنگام بازداشت، کتابهای مذهبی و وسایل دیجیتال او را ضبط کردند.
در سمنان نیز انیسا فنائیان برای ادامه اجرای حکم هشت سال زندان بازداشت شد. فعالان حقوق بشر میگویند فشار بر شهروندان بهایی در ماههای اخیر افزایش یافته و بسیاری از آنان با محرومیت از حقوق اولیه، احکام سنگین و مصادره اموال روبهرو هستند.
در شیراز و کازرون، مریم دریسی با احکام تازه حبس و شلاق مواجه شده است. او پیشتر نیز بارها بازداشت شده بود و فعالان مدنی میگویند صدور پروندههای پیاپی علیه او بخشی از سیاست فرسایش قضایی علیه زنان معترض است.
سهیلا حجاب نیز همچنان در زندان کچویی کرج در بلاتکلیفی بهسر میبرد. گزارشها حاکی است او از دسترسی به وکیل محروم شده و همچنان آثار جسمی و روانی ناشی از بازداشتهای قبلی را تحمل میکند.
سرکوب در سایه سکوت جامعه جهانی
فعالان حقوق بشر هشدار میدهند که همزمان با مذاکرات سیاسی و تحولات منطقهای، موضوع سرکوب داخلی در ایران عملاً به حاشیه رانده شده است. به گفته آنان، جمهوری اسلامی از فضای جنگی، قطع گسترده اینترنت و کاهش توجه رسانههای جهانی برای تشدید اعدامها، بازداشتهای گسترده و خاموشکردن مخالفان استفاده میکند.
به باور این نهادها، ادامه سکوت جامعه جهانی میتواند زمینهساز افزایش بیشتر اعدامهای سیاسی، گسترش ناپدیدسازی قهری و تشدید فشار بر زنان زندانی، خانوادههای دادخواه و اقلیتهای قومی و مذهبی در ایران شود.