ترکیه در آستانه میزبانی اجلاس ناتو؛ افزایش تدابیر امنیتی و انتقادها از محدودیت بر مخالفان
ترکیه در آستانه میزبانی اجلاس سران ناتو با افزایش تدابیر امنیتی و محدودیت بر تجمعات روبهرو شده است؛ اقدامی که انتقاد گروههای مخالف و فعالان ضدجنگ را برانگیخته است.
الیف آکگل
استانبول- ترکیه در حال آمادهسازی برای میزبانی نشست سران کشورهای عضو ناتو در روزهای ۷ و ۸ ژوئیه در آنکارا است؛ نشستی که رهبران ۳۲ کشور عضو این پیمان را گرد هم خواهد آورد. این اجلاس در مجتمع ریاستجمهوری بشتپه برگزار میشود و از این جهت اهمیت دارد که ترکیه پس از نشست استانبول در سال ۲۰۰۴، برای دومین بار میزبان اجلاس سران ناتو خواهد بود. انتظار میرود تقویت توان دفاعی و بازدارندگی ناتو، تأثیرات جنگ روسیه و اوکراین بر امنیت اروپا، بودجههای دفاعی، ساختار امنیتی فراآتلانتیک و تحولات خاورمیانه از محورهای اصلی این نشست باشد. همزمان با نزدیک شدن به زمان برگزاری اجلاس، تدابیر امنیتی در آنکارا تشدید شده و نهادهای دولتی نشستهای هماهنگی خود را به پایان رساندهاند.
این اجلاس به میزبانی رجب طیب اردوغان، رئیسجمهور ترکیه، برگزار خواهد شد و قرار است مارک روته، دبیرکل ناتو، و همچنین رهبران کشورهای عضو در آن حضور داشته باشند. اعلام حضور دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، نیز بر اهمیت بینالمللی این نشست افزوده است. هاکان فیدان، وزیر خارجه ترکیه، اجلاس آنکارا را «یکی از مهمترین نشستهای تاریخ ناتو» توصیف کرده و مقامهای ترک تأکید دارند که تصمیمهای مهمی درباره آینده این پیمان در آن اتخاذ خواهد شد.
بازداشت دهها نفر پیش از اجلاس
تدابیر گسترده امنیتی و ممنوعیت برگزاری تجمعات در آستانه اجلاس، بحثها و انتقادهایی را نیز برانگیخته است. استانداری آنکارا محدودیتهایی برای برگزاری تجمعها و فعالیتهای اعتراضی اعمال کرده که حزب کارگر ترکیه (EMEP) با شکایت به دادگاه اداری خواستار لغو آن شده است. همزمان، گروههای ضدجنگ از جمله «پلتفرم کمپین ناتو بیرون برو» و «نه به ناتو و جنگ» برای برگزاری اعتراضات در آنکارا و شهرهای دیگر فراخوان دادهاند.
از سوی دیگر، عملیات نیروهای امنیتی علیه برخی گروههای سوسیالیست و ضد امپریالیست در استانبول و بازداشت شماری از فعالان نیز با انتقاد محافل مخالف روبهرو شده است. مخالفان این اقدامات را مرتبط با آمادهسازی برای اجلاس ناتو میدانند، اما دولت ترکیه تأکید کرده است که این تدابیر صرفاً برای تأمین امنیت نشست بینالمللی اتخاذ شدهاند.
«باید رویکردی مبتنی بر صلح اتخاذ شود»
سیبل اوزون، معاون دبیرکل حزب جنبش کارگری (EHP)، نیز در گفتوگو با ما درباره اجلاس ناتو اظهار نظر کرده است. او گفت اجلاس آنکارا صرفاً یک نشست دیپلماتیک بینالمللی نیست، بلکه بر سیاست خارجی ترکیه، بودجههای دفاعی، اپوزیسیون اجتماعی و حقوق دموکراتیک نیز تأثیر خواهد گذاشت.
سیبل اوزون با انتقاد از سیاستهای جنگطلبانه ناتو در منطقه، گفت همزمان با آمادهسازی برای این اجلاس، فشارها و محدودیتها نیز افزایش یافته است. به گفته او، نیروهای مخالف باید در برابر سیاستهای جنگی و نظامیگری، رویکردی مبتنی بر صلح اتخاذ کنند. وی همچنین تأکید کرد که از زمان اجلاس ناتو در سال ۲۰۰۴ تاکنون، سیاستهای امپریالیستی تغییر چندانی نکرده و در مقابل، نیروهای اجتماعی نیز باید مبارزهای مشترک برای صلح را دنبال کنند.
«حملات علیه مخالفان اجتماعی در حال افزایش است»
سیبل اوزون درباره اهمیت اجلاس آنکارا برای ترکیه گفت: «نشست ناتو در ۷ و ۸ ژوئیه، از نگاه ما بیانگر جایگاه و رابطه حاکمیت ترکیه و دولت حزب عدالت و توسعه با امپریالیسم است.»
او همچنین با اشاره به سیاستهای منطقهای دولت اردوغان افزود: «میبینیم که تمایل دولت حزب عدالت و توسعه برای گسترش نفوذ منطقهای همچنان ادامه دارد. ناتو نیز در خاورمیانه و اوکراین همچنان درگیر سازماندهی جنگها و تنشهای مختلف است. به همین دلیل ما بهعنوان سوسیالیستها معتقدیم که تضادها و بحرانهای ناشی از امپریالیسم همچنان بهشدت ادامه دارد.»
سیبل اوزون در ارزیابی پیامدهای سیاسی اجلاس برای ترکیه نیز گفت: «آمادهسازی کشور برای برگزاری این نشست و همزمان تشدید فشارها علیه مخالفان اجتماعی، نشان میدهد که سرمایهداران ترکیه و نیروهای وابسته به آنها چه رویکردی را در پیش گرفتهاند و در آینده نیز دنبال خواهند کرد.»
«به بهانه آمادهسازی برای ناتو، فضای حقوق دموکراتیک محدودتر میشود»
سیبل اوزون با اشاره به افزایش فشارهای امنیتی همزمان با آمادهسازی برای اجلاس ناتو گفت: «به اتحادیه معلمان خصوصی حمله بسیار شدیدی صورت گرفت و اخیراً نیز شاهد بازداشتها و فشارهایی علیه نیروهای چپ و انقلابی بودهایم. ما این اقدامات را حملهای علیه کسانی میدانیم که در حال سازماندهی اعتراضات و فعالیتهای مخالف ناتو هستند.»
او همچنین به ابعاد اقتصادی این آمادگیها پرداخت و گفت: «میبینیم که ترکیه از نظر فیزیکی نیز در حال آمادهسازی برای اجلاس است. خوابگاههای دانشجویی ساماندهی میشوند و در اطراف فرودگاه اتیمسگوت نیز تغییراتی انجام میشود که حتی میتواند بر ساختار شهری تأثیر بگذارد. برای این اقدامات هزینههای سنگین و برنامهریزی بودجهای گستردهای در نظر گرفته شده است.»
سیبل اوزون با انتقاد از افزایش هزینههای دفاعی افزود: «همزمان با اختصاص بودجههای کلان به حوزه دفاعی، کارگران و زحمتکشان بیش از پیش فقیر میشوند. ما شاهد هستیم که به بهانه آمادگی برای ناتو، فضای حقوق دموکراتیک و امکان شکلگیری اعتراضات و مقاومتهای کارگری روزبهروز محدودتر میشود. به همین دلیل، موضوع ناتو مستقیماً با وضعیت اقتصادی و معیشتی مردم ارتباط دارد.»
«باید در کنار صلح مردم ایستاد»
سیبل اوزون درباره نحوه مواجهه سوسیالیستها و نیروهای مخالف با تهدید جنگ گفت: «تجربه نشان داده است که مداخلات و سیاستهای ناتو در خاورمیانه همواره برای مردم منطقه رنج، ویرانی و خسارت به همراه داشته است. این سیاستها بهویژه برای مردم کورد، علویان و مردم ایران پیامدهایی چون مرگ، کشتار و آوارگی به دنبال داشته است.»
او تأکید کرد: «سوسیالیستها و حتی تمامی نیروهای مخالف باید در برابر سیاستهای جنگطلبانه ناتو و قدرتهای امپریالیستی در کنار صلح بایستند و از صلح میان ملتها دفاع کنند.»
سیبل اوزون همچنین با انتقاد از حمایت برخی جریانها از توسعه صنایع دفاعی ترکیه گفت: «حمایت از گسترش صنایع نظامی و دفاعی ترکیه رویکرد درستی نیست، زیرا این سیاستها در خدمت اهداف امپریالیستی قرار دارند. این بودجه، بودجه مردم نیست و این سیاست دفاعی نیز سیاست ما نیست. اپوزیسیون باید بهطور کامل با آن مخالفت کرده و از سیاست صلح حمایت کند.»
او در ادامه با اشاره به مسئله کوردها افزود: «مردم کورد نیز بخشی از همین شرایط هستند و تلاش میکنند زمینهای برای توافق و همزیستی ایجاد کنند. آنها در چهار بخش کوردستان به دنبال همبستگی با دیگر ملتهای تحت ستم هستند. ما نیز بهعنوان سوسیالیست باید بر چگونگی ساختن سیاستی صلحمحور در برابر امپریالیسم تمرکز کنیم.»
«تناقضهای امپریالیسم از بین نرفته است»
سیبل اوزون در ارزیابی تحولات پس از اجلاس ناتو در استانبول در سال ۲۰۰۴ گفت: «پس از دهه ۱۹۹۰، برخی جریانهای لیبرال چپ تحت تأثیر گفتمان جهانیشدن مدعی بودند که تضادهای امپریالیسم کاهش یافته و روابط وابستگی متقابل جایگزین سلطهگری شده است. آنها معتقد بودند که امپریالیسم اروپا و آمریکا دیگر تهدید بزرگی محسوب نمیشود. اما ما همان زمان تأکید کردیم که تضادهای امپریالیسم از بین نرفته و سرمایهداری همچنان به فقیرتر شدن زحمتکشان منجر میشود. مدت کوتاهی بعد، آمریکا عراق را اشغال کرد و نادرستی آن تحلیلها آشکار شد.»
او با یادآوری جنبش ضدجنگ سال ۲۰۰۴ افزود: «در سال ۲۰۰۴، ما در قالب هماهنگی "نه به جنگ در عراق" مبارزه سختی را پیش بردیم. در آن زمان مردم و زحمتکشان در آنکارا تجمع بزرگی برگزار کردند و مانع تصویب لایحه اول مارس در پارلمان شدند. آن تجربه در تاریخ ثبت شد و امروز نیز میتوان بار دیگر به چنین موفقیتی دست یافت.»