تجمع «زنان، عدالت و حقیقت‌یابی» در اعتراض به قتل‌های مشکوک در آمد
فعالان زن در شهر آمد، با برگزاری تجمعی در برابر دادگاه، خواستار روشن‌شدن ابعاد مرگ‌های مشکوک زنان و پاسخ‌گویی عاملان خشونت علیه آنان شدند.
آمد- تجمع اعتراضی «زنان، عدالت و حقیقت‌یابی» که به ابتکار شبکه آمد برای مبارزه با خشونت و قتل زنان برگزار می‌شود، برای پنجمین هفته پیاپی در برابر دادگاه آمد ادامه یافت. در این تجمع، بیانیه‌ای قرائت شد و روایت زنانی بازگو شد که در شرایطی مشکوک جان خود را از دست داده‌اند.
زیلان ایسَن در این بیانیه تأکید کرد که زنان را نمی‌توان به اعداد و آمار تقلیل داد. او قتل‌های نظام‌مند زنان را مصداق «نسل‌کشی» دانست و آن را پیامد نظام مردسالار و سیاست مصونیت عاملان خشونت از مجازات توصیف کرد.
روایت زنانی که مرگشان در هاله‌ای از ابهام است
دختر ۱۶ ساله در رها
جسد دختری ۱۶ ساله با حروف اختصاری «م.ن.ب.»، روز ۲۶ اکتبر در خانه‌اش در محله سلیمانی، واقع در منطقه حلیله شهر رها، با آثار اصابت گلوله پیدا شد. برخی رسانه‌ها پیش از پایان تحقیقات، مرگ او را خودکشی اعلام کردند؛ درحالی‌که به گفته شبکه آمد، بدون بررسی چگونگی دسترسی او به سلاح، اتفاقات پیش از مرگ و احتمال وجود خشونت یا اجبار، نمی‌توان چنین نتیجه‌ای گرفت.
این شبکه همچنین هشدار داد که پنهان‌ماندن اتفاقات داخل خانه با توجیه حفظ حریم خصوصی، شناسایی خشونت علیه زنان و کودکان را دشوار می‌کند.
نسرین جاندان
نسرین جاندان، ۴۵ ساله، روز ۲۵ اکتبر برای چرای دام‌هایش از خانه خارج شد و در منطقه موت در مرسین ناپدید شد. دو روز بعد، جسد او در منطقه‌ای جنگلی پیدا شد.
علت مرگ نسرین هنوز مشخص نیست. شبکه آمد تأکید کرد که بررسی این پرونده نباید به زمان پیدا شدن جسد محدود بماند، بلکه باید اتفاقات دو روز ناپدیدشدن او، شواهد محل حادثه و نتایج کالبدشکافی نیز بررسی شود. به باور این شبکه، مسئولیت نهادهای دولتی در قبال مرگ‌های مشکوک زنان، تنها تعیین علت مرگ نیست و روشن‌شدن تمام ابعاد حادثه و شناسایی مسئولیت‌های احتمالی را نیز شامل می‌شود.
زن ۲۷ ساله در رها
جسد زنی ۲۷ ساله با حروف اختصاری «ه.ب.»، روز ۲۷ اکتبر در شرایطی مشکوک در خانه‌اش در محله ایوبی شهر رها پیدا شد. برخی رسانه‌ها پیش از تکمیل تحقیقات، مرگ او را خودکشی توصیف کردند.
شبکه آمد خواستار بررسی همه شواهد، از جمله اظهارات اولیه و نتایج بررسی محل حادثه شد و بر ضرورت تحقیق درباره احتمال خشونت، تهدید یا فشارهایی که این زن ممکن است پیش‌تر تجربه کرده باشد، تأکید کرد.
آلینا آکدوغان
آلینا آکدوغان، ۲۳ ساله، روز ۲۷ اکتبر با شلیک گلوله همسرش در منطقه ویزی شهر کرکلارالی به قتل رسید. برخی رسانه‌ها این جنایت را با عنوان‌هایی مانند «اختلاف زناشویی» و «تراژدی خانوادگی» بازتاب دادند؛ تعابیری که به گفته شبکه آمد، با معرفی خشونت مرد به‌عنوان نتیجه اختلافی دوطرفه، ماهیت جنایت را کم‌رنگ می‌کند.
این شبکه تأکید کرد که خشونت علیه زنان در زندگی مشترک، مسئله‌ای خصوصی نیست که بتوان آن را با حریم خانواده توجیه کرد، بلکه نقض آشکار حق حیات است. همچنین تلاش عامل قتل برای خودکشی، نباید مانع بررسی کامل ابعاد جنایت و سابقه احتمالی خشونت شود.
گیزم ایسَن گیلدی‌اوغلو
گیزم ایسَن گیلدی‌اوغلو، ۲۵ ساله و ساکن محله دویرک در استان زونگولداک، روز ۲۹ اکتبر از طبقه بالای ساختمان محل سکونتش سقوط کرد و به‌شدت مجروح شد. او پس از انتقال به بیمارستان جان باخت.
هنوز علت و چگونگی سقوط او روشن نشده است. شبکه آمد تأکید کرد که صرف ثبت این حادثه به‌عنوان سقوط از ارتفاع کافی نیست و باید احتمال دخالت فردی دیگر یا ارتباط حادثه با خشونت و فشارهای احتمالی نیز بررسی شود.
آینور ایکیجی
آینور ایکیجی، ۴۹ ساله، مادر دو دختر و خیاطی در آنکارا بود. او در ۳۰ اکتبر ۲۰۲۱، در محل کارش در منطقه باتیکنت، به دست همسر سابقش دوغان یاووز با سلاح گرم به قتل رسید. عامل قتل پس از کشتن او، با همان سلاح خودکشی کرد.
به گفته مدیر مرکز تجاری، همسر سابق آینور برای مدتی طولانی او را تعقیب می‌کرد و آینور برای دورماندن از او حتی تلاش کرده بود نشانی محل سکونتش را پنهان کند. شهادت شاهدان نیز از تلاش چندساله او برای رهایی از تعقیب همسر سابقش حکایت دارد. شبکه آمد خواستار بررسی احتمال تعقیب و تهدیدهای مداوم علیه این زن شد.
الیف کیسن
الیف کیسن، ۱۹ ساله، روز ۳۰ اکتبر در محله ماماک آنکارا با سلاح گرم به دست پدرش، بولنت کیسن، کشته شد.
شبکه آمد این قتل را در چارچوب سلطه ذهنیت مردسالار بر زندگی زنان و مفاهیمی چون «خانواده» و «ناموس» بررسی کرد؛ مفاهیمی که در آن‌ها تصمیم‌های زنان درباره زندگی خود، تابع اختیار خانواده تلقی می‌شود و جایگاه پدر به ابزاری برای محدودکردن آزادی آنان تبدیل می‌شود.
کومسال کایان
کومسال کایان، ۲۰ ساله، روز ۲۷ اکتبر در خانه‌اش در محله نازیلی شهر آیدین، با سلاح گرم به دست نامزد سابقش، فسی دوزینلی، هدف قرار گرفت. او سه روز بعد، در ۳۰ اکتبر، در بیمارستان جان باخت. عامل قتل نیز بازداشت شد.
به گفته مادر کومسال، دخترش حدود شش ماه پیش به رابطه خود پایان داده بود، اما همچنان با تعقیب و تهدیدهای مداوم نامزد سابقش روبه‌رو بود. او پیش‌تر چندین شکایت ثبت کرده و موفق به دریافت حکم‌های حفاظتی علیه این مرد شده بود.
فادیمه دونمز
جسد فادیمه دونمز، ۲۶ ساله، روز ۳۱ اکتبر در شرایطی مشکوک در خانه‌اش در محله نازیلی شهر آیدین پیدا شد. علت مرگ او هنوز مشخص نشده است.
شبکه آمد تأکید کرد که در پرونده‌های مرگ مشکوک زنان، باید روابط نزدیک، احتمال وجود خشونت و مناسبات نابرابر قدرت نیز بررسی شود. احتمال دخالت فردی دیگر، قتل یا خودکشی در پی خشونت، تهدید و فشار باید بر اساس شواهد موجود مورد ارزیابی قرار گیرد.
فاطمه اوزتورک
فاطمه اوزتورک، ۴۹ ساله، روز دوم نوامبر در خانه‌اش در محله ملیک‌غازی شهر قیصریه مرده پیدا شد. کشف جسد او پس از گذشت چند روز، ضرورت بررسی دقیق علت مرگ و شرایط زندگی او در روزهای پایانی عمرش را برجسته می‌کند.
شبکه آمد خواستار بررسی احتمال دخالت فردی دیگر، خودکشی در پی خشونت یا تهدید و همچنین درخواست‌های احتمالی پیشین او برای دریافت کمک شد. این شبکه تأکید کرد که ثبت اولیه مرگ به‌عنوان خودکشی، نباید به کنارگذاشتن سایر احتمالات از روند تحقیقات منجر شود.
شبکه آمد برای مبارزه با خشونت علیه زنان و قتل زنان، خواستار پاسخ‌گوکردن تمام عاملان این جنایت‌ها شد و بر ضرورت بررسی دقیق و همه‌جانبه پرونده‌های قتل زنان تأکید کرد.
«برای تغییر این نظام مصمم هستیم»
پس از قرائت روایت زنان جان‌باخته، مرال دنیز بش‌تاش، سخنگوی کنگره دموکراتیک خلق‌ها (ه.د.ک)، گفت خشونت علیه زنان با گذشت سال‌ها همچنان ادامه دارد و مرزهای زبانی و هویتی نمی‌شناسد. به گفته او، بخش بزرگی از این خشونت‌ها در خانه‌ها و از سوی نزدیکان زنان اعمال می‌شود.
مرال با انتقاد از عملکرد نهادهای رسمی و خروج ترکیه از کنوانسیون استانبول، نظام مردسالار را مسئول تداوم این جنایت‌ها دانست. او همچنین هشدار داد که نادیده‌گرفتن مرگ‌های مشکوک و پنهان‌کردن ابعاد آن‌ها، زمینه تکرار خشونت و شکل‌گیری جنایت‌های بیشتر را فراهم می‌کند.
او در پایان، از مردم خواست به کارزار کنگره دموکراتیک خلق‌ها با عنوان «دفاع از خود، جان‌ها را نجات می‌دهد» بپیوندند و در برابر خشونت و تعرض، متحد و یکپارچه بایستند.