تداوم خاموشی اینترنت، تشدید انتقادها از تبعیض دیجیتال
نتبلاکس اعلام کرد قطعی اینترنت در ایران با عبور از ۱۳۹۲ ساعت اختلال، وارد پنجاهونهمین روز شده است؛ وضعیتی که «سایهای از تاریکی دیجیتال» بر نقض گسترده حقوق بشر در ایران انداخته است.
مرکز خبر- وبسایت پایش اینترنت «نتبلاکس» صبح دوشنبه هفتم اردیبهشت گزارش داد که خاموشی و اختلال گسترده اینترنت در ایران پس از ۱۳۹۲ ساعت قطعی یا محدودیت شدید، وارد پنجاهونهمین روز خود شده است. این نهاد بینالمللی تأکید کرده است که این وضعیت، ارتباط ایران با جهان خارج را به شکلی بیسابقه محدود کرده و پیامدهای آن تنها فنی نیست، بلکه به حوزه حقوق بشر نیز گسترش یافته است.
در همین حال، همزمان با ادامه محدودیتها، موضوع دسترسیهای ویژه به اینترنت موسوم به «اینترنت پرو» یا «خط سفید» در فضای سیاسی و رسانهای ایران بحثبرانگیز شده است.
رئیس قوه قضائیه، در نشست اخیر خود در ظاهر با انتقاد از نحوه واگذاری این امتیاز، خواستار بررسی و تحقیق درباره سازوکار آن شد،او با اشاره به گزارشهایی درباره استفاده برخی افراد از این نوع دسترسی که به گفته وی ارتباطی با شغلشان ندارد، از پرداخت مبالغ چند ده میلیون تومانی برای دریافت این خطوط سخن گفت.
اینترنت پرو در ایران بهعنوان سطحی از دسترسی محدود و کنترلشده تعریف میشود که به برخی افراد، مشاغل یا نهادها در ازای ثبت اطلاعات و پرداخت هزینه، امکان اتصال متفاوت به اینترنت را میدهد؛ سازوکاری که ماهیت و معیارهای واگذاری آن بهطور شفاف از سوی نهادهای مسئول اعلام نشده است.
در حالی که وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات بهعنوان متولی اصلی زیرساختهای ارتباطی شناخته میشود، نبود شفافیت در سیاستگذاری و اجرای چنین طرحهایی، انتقادها درباره شکلگیری «اینترنت طبقاتی» را افزایش داده است؛ مدلی که به باور منتقدان، دسترسی به اینترنت را از یک حق عمومی به امتیازی قابل خرید و کنترل تبدیل میکند.
در واکنشی قابل توجه، سازمان نظام پرستاری ایران اعلام کرد که تا زمان فراهم شدن دسترسی عمومی مردم به اینترنت بینالمللی، از پذیرش هرگونه امتیاز ویژه برای اعضای خود خودداری میکند. این سازمان با اشاره به تصمیم شورای عالی و هیئتمدیرههای استانی، تأکید کرده است که جامعه پرستاری حاضر نیست از مزایای محدود و تبعیضآمیز استفاده کند، در حالی که بخش بزرگی از مردم از دسترسی آزاد محروم هستند. این نهاد همچنین تصریح کرده است که پرستاران تنها زمانی از چنین امکاناتی بهره خواهند برد که این حق برای همه شهروندان بهصورت برابر فراهم شود.
مجموعه این تحولات در شرایطی رخ میدهد که همزمان با تشدید محدودیتهای اینترنتی و تداوم خاموشی گسترده، شکاف میان دسترسیهای ویژه و محرومیت عمومی بیش از پیش آشکار شده است؛ شکافی که منتقدان آن را نشانهای از تعمیق سیاستهای تبعیضآمیز در ساختار حکمرانی ارتباطی ایران و گسترش کنترل امنیتی بر حق دسترسی آزاد به اطلاعات میدانند.