سقوط جایگاه دانشگاه‌های برتر ایران در رتبه‌بندی جهانی

رتبه‌بندی جهانی QS در سال ۲۰۲۷ نشان می‌دهد جایگاه دانشگاه‌های تهران، صنعتی شریف و صنعتی امیرکبیر نسبت به سال گذشته افت کرده است؛ موضوعی که وضعیت پژوهش و سرمایه‌گذاری علمی در ایران را مطرح می‌کند.

مرکز خبر- بر اساس تازه‌ترین رتبه‌بندی جهانی دانشگاه‌ها که مؤسسه بین‌المللی QS منتشر کرده است، دانشگاه تهران با ۴۵ پله سقوط، از رتبه ۳۲۲ در سال ۲۰۲۶ به جایگاه ۳۶۷ در سال ۲۰۲۷ رسیده است. دانشگاه صنعتی شریف نیز با ۱۵ پله افت، از رتبه ۳۷۵ به جایگاه ۳۹۰ تنزل یافته و دانشگاه صنعتی امیرکبیر با ۲۷ پله سقوط، از رتبه ۴۵۶ به جایگاه ۴۸۳ رسیده است.
افت هم‌زمان جایگاه این سه دانشگاه، تصویری نگران‌کننده از وضعیت دانشگاه‌های مطرح ایران در رقابت علمی بین‌المللی ارائه می‌دهد؛ دانشگاه‌هایی که با وجود برخورداری از سابقه علمی و ظرفیت‌های تخصصی، با مشکلاتی جدی در زمینه تأمین منابع پژوهشی، حفظ نیروهای متخصص و گسترش همکاری‌های علمی روبه‌رو هستند.
مهاجرت استادان، پژوهشگران و دانش‌آموختگان، کاهش سرمایه‌گذاری در تحقیقات دانشگاهی، محدودیت دسترسی به امکانات و تجهیزات پیشرفته و دشواری همکاری با مراکز علمی بین‌المللی، از جمله چالش‌هایی هستند که طی سال‌های اخیر بر فضای دانشگاهی ایران سایه انداخته‌اند. خروج نیروهای متخصص، علاوه بر کاهش ظرفیت انسانی دانشگاه‌ها، تداوم فعالیت‌های پژوهشی و انتقال تجربه به نسل‌های بعدی پژوهشگران را نیز با مشکل مواجه می‌کند.
از سوی دیگر، محدودیت ارتباطات علمی بین‌المللی و کاهش فرصت‌های همکاری مشترک، امکان حضور مؤثرتر دانشگاه‌های ایران در شبکه جهانی پژوهش را محدود کرده است. این وضعیت در شرایطی ادامه دارد که رقابت دانشگاه‌های جهان بیش از پیش به سرمایه‌گذاری در پژوهش، جذب استعدادهای علمی و توسعه ارتباطات بین‌المللی وابسته شده است.
رتبه‌بندی QS دانشگاه‌ها را بر اساس شاخص‌هایی از جمله اعتبار علمی، میزان استناد به پژوهش‌ها، اعتبار نزد کارفرمایان، نسبت استاد به دانشجو و همکاری‌های پژوهشی بین‌المللی ارزیابی می‌کند. افت جایگاه دانشگاه تهران، شریف و امیرکبیر در این رتبه‌بندی، ضرورت بررسی جدی شرایطی را برجسته می‌کند که فعالیت علمی و پژوهشی در دانشگاه‌های ایران را با محدودیت مواجه کرده است.
کاهش جایگاه دانشگاه‌های مطرح ایران در رتبه‌بندی‌های جهانی، صرفاً مسئله‌ای مربوط به اعتبار بین‌المللی چند مؤسسه آموزشی نیست؛ این روند با آینده پژوهش، کیفیت آموزش عالی و توان جامعه برای حفظ و پرورش نیروی متخصص ارتباط دارد.