مرکز خبر- در حالی که بیش از هزار و ۷۴۷ روز از محرومیت دختران بالاتر از پایه ششم از آموزش رسمی در افغانستان می‌گذرد، یک زن افغانستانی با راه‌اندازی آموزشگاه آنلاین «شفق» تلاش کرده است روزنه‌ای برای ادامه یادگیری دختران بگشاید؛ ابتکاری که در سایه محدودیت‌های طالبان، امکان آموزش علمی، فرهنگی و مهارتی را برای دختران در ولایت‌های مختلف فراهم کرده است.

 

آموزش آنلاین؛ پاسخی به ممنوعیت تحصیل دختران

همزمان با ادامه ممنوعیت تحصیل دختران در مدارس متوسطه و دانشگاه‌های افغانستان، شماری از فعالان آموزشی تلاش کرده‌اند با استفاده از بسترهای مجازی، مانع قطع کامل روند آموزش شوند. یکی از این ابتکارها، آموزشگاه آنلاین «شفق» است که با هدف فراهم کردن فرصت یادگیری برای دختران محروم از آموزش رسمی فعالیت می‌کند.

این آموزشگاه به ابتکار صفیه ناب، فعال حوزه آموزش، پس از بسته شدن درهای مدارس و دانشگاه‌ها به روی دختران راه‌اندازی شد. او می‌گوید تصمیم گرفت به جای پذیرش توقف آموزش، مسیر تازه‌ای برای ادامه یادگیری دختران پیدا کند.

به گفته او، محرومیت گسترده دختران از حق آموزش، مهم‌ترین انگیزه ایجاد این مرکز بوده است؛ مرکزی که اکنون با بهره‌گیری از شبکه‌های اجتماعی، دخترانی از ولایت‌های مختلف افغانستان را در کلاس‌های مجازی گرد هم آورده و امکان ادامه تحصیل و مهارت‌آموزی را برای آنان فراهم کرده است.

 

از زبان‌های خارجی تا مهارت‌های زندگی

صفیه ناب می‌گوید فعالیت آموزشگاه «شفق» تنها به آموزش دروس کلاسیک محدود نیست، بلکه بر اساس نیازهای دختران طراحی شده است.

به گفته او، کلاس‌هایی در زمینه مهارت‌های زندگی، روان‌شناسی، داستان‌نویسی، ترجمه، تفسیر قرآن کریم، آموزش زبان‌های خارجی و دیگر مهارت‌های علمی، فرهنگی و حرفه‌ای در این مرکز برگزار می‌شود تا هر دانش‌آموز بتواند متناسب با علاقه و نیاز خود مسیر آموزشی‌اش را انتخاب کند.

او معتقد است در شرایط کنونی افغانستان، آموزش تنها به معنای فراگیری کتاب‌های درسی نیست، بلکه یادگیری هر مهارتی می‌تواند زمینه‌ای برای رشد فردی، استقلال و ساختن آینده باشد.

به گفته بنیان‌گذار «شفق»، هدف این آموزشگاه تنها انتقال دانش نیست، بلکه حفظ انگیزه، امید و اعتمادبه‌نفس دخترانی است که طی سال‌های اخیر با محدودیت‌های گسترده آموزشی و اجتماعی روبه‌رو شده‌اند.

او تأکید می‌کند بسیاری از دختران پس از محروم شدن از تحصیل، احساس کرده‌اند آینده آنان متوقف شده است، اما استمرار یادگیری می‌تواند این احساس را تغییر دهد و آنان را برای آینده آماده نگه دارد.

«هدف ما فقط آموزش نیست؛ می‌خواهیم دختران باور کنند که هنوز می‌توانند برای آینده خود تصمیم بگیرند، استعدادهایشان را پرورش دهند و برای ایفای نقش در جامعه آماده شوند.«

 

«فرصت‌ها به دنبال ما نمی‌آیند»

صفیه ناب بر اهمیت اراده و پشتکار در مسیر یادگیری تأکید می‌کند و می‌گوید محدودیت‌ها هرچند واقعیتی تلخ هستند، اما نباید به پایان مسیر آموزش تبدیل شوند.

او دخترانی را که امروز با وجود تمام موانع به یادگیری ادامه می‌دهند، «سرمایه اصلی آینده افغانستان» می‌داند و می‌گوید:

«فرصت‌ها به دنبال ما نمی‌آیند؛ ما باید به دنبال فرصت‌ها برویم. هرچند مسیر یادگیری دشوار است، اما همین دشواری‌ها ارزش رسیدن به هدف را بیشتر می‌کند.«

 

آموزش آنلاین؛ فراتر از کلاس درس

دخترانی که در کلاس‌های «شفق» حضور دارند، می‌گویند این آموزشگاه تنها جایگزینی برای کلاس‌های حضوری نبوده، بلکه به آنان کمک کرده است امید خود را نسبت به آینده حفظ کنند.

مدینه حیدری، یکی از دانش‌آموزان این آموزشگاه که اکنون در برخی بخش‌ها با آموزگاران نیز همکاری می‌کند، می‌گوید پیش از آشنایی با «شفق»، فرصت چندانی برای ادامه یادگیری و رشد فردی نداشت.

به گفته او، محرومیت از آموزش رسمی باعث شده بود تصور کند مسیر پیشرفت برایش بسته شده است، اما حضور در کلاس‌های این مرکز، نگاهش را نسبت به توانایی‌های خود تغییر داده است.

حیدری می‌گوید حضور در کلاس‌های داستان‌نویسی و ترجمه قرآن تنها باعث افزایش دانش او نشده، بلکه شیوه اندیشیدن، نوشتن و بیان دیدگاه‌هایش را نیز متحول کرده است.

او می‌افزاید مهم‌ترین دستاوردش از حضور در این آموزشگاه، افزایش اعتمادبه‌نفس و باور به توانایی‌های شخصی بوده است.

 

توجه به سلامت روان دختران

یکی از ویژگی‌های آموزشگاه «شفق»، توجه همزمان به آموزش علمی و سلامت روان دانش‌آموزان است.

فهیمه سادات، مدرس روان‌شناسی و مهارت‌های زندگی در این مرکز، می‌گوید دختران افغانستان طی سال‌های اخیر با فشارهای شدید روانی، اضطراب، احساس ناامیدی، کاهش اعتمادبه‌نفس و نگرانی نسبت به آینده روبه‌رو بوده‌اند.

او معتقد است به همین دلیل آموزش مهارت‌های زندگی امروز به اندازه آموزش علمی اهمیت دارد.

به گفته سادات، در این کلاس‌ها موضوعاتی مانند خودآگاهی، مدیریت استرس، کنترل احساسات، برقراری ارتباط مؤثر، تصمیم‌گیری و حل مسئله آموزش داده می‌شود تا دختران بتوانند در شرایط دشوار، توانایی مدیریت مشکلات را در خود تقویت کنند.

او تأکید می‌کند بسیاری از دختران هنگام مواجهه با بحران‌ها بیش از آنکه به راه‌حل فکر کنند، احساس درماندگی می‌کنند و آموزش این مهارت‌ها می‌تواند نگاه آنان را نسبت به مشکلات تغییر دهد.

به گفته این مدرس، یکی از دانش‌آموزان پس از شرکت در کلاس‌های روان‌شناسی توانسته رفتار خود با فرزندانش را تغییر دهد و خشم خود را بهتر کنترل کند؛ تجربه‌ای که نشان می‌دهد آموزش می‌تواند فراتر از انتقال اطلاعات، کیفیت زندگی افراد را نیز دگرگون سازد.

 

آموزش آنلاین؛ راهکاری برای جلوگیری از گسست آموزشی

کارشناسان حوزه آموزش نیز معتقدند آموزش آنلاین، اگرچه نمی‌تواند جایگزین کامل مدارس و دانشگاه‌ها باشد، اما در شرایط کنونی یکی از معدود راه‌های حفظ ارتباط دختران با روند یادگیری است.

مریم ایماق، از کارشناسان مسائل آموزشی، می‌گوید دسترسی به منابع آموزشی، کتاب‌ها، ویدئوهای آموزشی و کلاس‌های مجازی سبب شده است بسیاری از دختران همچنان از فضای علمی فاصله نگیرند.

او تأکید می‌کند استمرار آموزش، حتی به شکل آنلاین، علاوه بر افزایش دانش و مهارت، انگیزه یادگیری و امید به آینده را نیز در میان دختران حفظ می‌کند.

به باور ایماق، دخترانی که امروز از فرصت‌های آموزشی موجود استفاده کنند، در آینده آمادگی بیشتری برای ادامه تحصیل، ورود به بازار کار و ایفای نقش در جامعه خواهند داشت.

وی همچنین نقش مراکز آموزشی آنلاینی مانند «شفق» را در جبران بخشی از خلأ ایجادشده در نظام آموزشی افغانستان مهم ارزیابی کرده و خواستار گسترش چنین ابتکارهایی شده است.

 

بیش از چهار سال محرومیت از آموزش

اکنون هزار و ۷۴۷ روز از زمانی می‌گذرد که طالبان دختران بالاتر از پایه ششم را از حضور در مدارس و دانشگاه‌ها منع کرده‌اند؛ تصمیمی که آموزش میلیون‌ها دختر افغانستانی را متوقف کرده و با انتقاد گسترده نهادهای بین‌المللی روبه‌رو شده است.

کارشناسان و سازمان‌های بین‌المللی بارها هشدار داده‌اند که ادامه این محرومیت، پیامدهایی فراتر از حوزه آموزش خواهد داشت و آینده اجتماعی، اقتصادی و حرفه‌ای نسل جدید دختران افغانستان را با خطر جدی مواجه می‌کند.

در چنین شرایطی، آموزشگاه‌هایی مانند «شفق» هرچند نمی‌توانند جایگزین نظام آموزشی رسمی شوند، اما برای هزاران دختر افغانستانی به روزنه‌ای برای حفظ دانش، تقویت مهارت‌ها و زنده نگه داشتن امید به آینده تبدیل شده‌اند؛ روزنه‌ای که در سایه محدودیت‌های گسترده، همچنان روشن مانده است.