سایهی جنگ بر اقلیم باشور کوردستان؛ افزایش تلفات و بحران معیشتی
بهره حمهرش میگوید جنگ میان ایران، اسرائیل و آمریکا تأثیر سنگینی بر زندگی مردم اقلیم باشور کوردستان گذاشته و غیرنظامیان را به قربانیان درگیریای تبدیل کرده که توسط قدرتهای بزرگ هدایت میشود؛ قدرتهایی که توجهی به پیامدهای ویرانگر آن ندارند.
هلین احمد
سلیمانیه — با آغاز حملات مشترک آمریکا و اسرائیل به ایران، سپاه پاسداران و گروههای وابسته به آن در عراق حملاتی را علیه کنسولگریها و پایگاههای نظامی آمریکا آغاز کردند. در کنار آن، مقر احزاب کورد روژهلات کوردستان (در داخل باشور کوردستان)، ساختمانهای وزارت پیشمرگه، میادین نفتی، دکلهای مخابراتی، خانههای مسکونی، اماکن عمومی و برخی نهادهای غیردولتی نیز هدف قرار گرفتند.
براساس آمار، در طول ۳۹ روز، در مجموع ۶۸۷ حمله موشکی و پهپادی در عراق انجام شده است؛ بیش از ۱۸۴ حمله توسط سپاه پاسداران و ۲۹۵ حمله توسط گروههای وابسته به آن. از آغاز جنگ تاکنون، ۱۰۷ نفر قربانی شدهاند که ۱۷ نفر کشته و ۹۸ نفر زخمی هستند.
بیشترین حملات در استان هولیر رخ داده (۵۴۶ حمله)، سپس سلیمانیه با ۱۱۳ حمله و دهوک با ۲۵ حمله قرار دارند. حلبچه نیز با ۳ حمله کمترین میزان را داشته است.
این حملات خسارات مادی زیادی هم بهجا گذاشتهاند؛ از جمله آسیب دیدن بیش از ۵۰ خانه مسکونی و بیش از ۳۵ خودروی غیرنظامی. همچنین بهدلیل خطرات امنیتی، مدارس، دانشگاهها و مؤسسات آموزشی تعطیل شدهاند.
قربانیانی بدون نقش
بهره حمهرش، روزنامهنگار و پژوهشگر جامعهشناسی ساکن هولیر، میگوید جنگها را قدرتهای بزرگ آغاز میکنند، اما این مردم عادی هستند که تاوان آن را میدهند: «با شروع جنگ میان ایران، اسرائیل و آمریکا، کوردها بدون اینکه نقشی در این درگیری داشته باشند، در معرض حملات و آسیبهای جدی قرار گرفتند.»
او میافزاید تمرکز حملات بیشتر بر هولیر و اطراف آن بوده و هم غیرنظامیان و هم نیروهای پیشمرگه قربانی شدهاند. در کنار تلفات انسانی، خسارات مالی سنگینی هم به مردم وارد شده است. نبود آتشبس باعث شده غیرنظامیان مستقیماً هدف قرار بگیرند، در حالی که اقلیم باشور کوردستان نقشی در آغاز این جنگ نداشته است.
به گفته او، این حملات زندگی مردم را بیثبات کرده، وضعیت اقتصادی را بدتر کرده و باعث شده دانشآموزان از تحصیل باز بمانند. «بسیاری از حملات کور بودهاند؛ خانههایی را به بهانه نظامی بودن هدف قرار دادهاند، در حالی که در واقع محل زندگی غیرنظامیان بودهاند. حتی یک خانواده کامل قربانی شد و یک زوج جان باختند.»
او همچنین به وضعیت سایر مناطق کوردستان اشاره میکند: «در روژهلات کوردستان، علاوه بر حملات پهپادی، حکومت ایران فعالان کورد، از جمله زنان و جوانان را اعدام میکند. با اینکه خود ما هم زیر حمله هستیم، اما دلمان با کوردهای دیگر بخشها است.»
او تأکید میکند: «در هیچیک از جنگها، حقوق کوردها حفظ نشده؛ کسی برای ما نمیجنگد و از ما دفاع نمیکند.»
به گفته او، این شرایط تأثیر روانی شدیدی بر کودکان و دانشآموزان گذاشته و آنها دائماً با ترس از هدف قرار گرفتن مدارسشان زندگی میکنند.
«کوردها هیچوقت خواهان جنگ نبودهاند»
بهره حمهرش میگوید این جنگ در واقع توسط قدرتهای بزرگ مدیریت میشود: «حکومت اقلیم کوردستان بیشتر تلاش کرده بیطرف بماند، در حالی که دولت عراق کنترل چندانی بر گروههای مسلح وابسته به ایران ندارد. در بسیاری موارد، حملات از داخل عراق به سمت اقلیم انجام شده و مردم نمیدانستند کجا پناه بگیرند؛ همین موضوع ترس و اضطراب را بیشتر کرده است.»
او میگوید این وضعیت باعث گرانی، بدتر شدن شرایط اقتصادی، کمبود کالاهای اساسی، مشکلات مرزی و حتی کمبود سوخت شده و فشار زیادی به مردم وارد کرده است. «ملت کورد هرگز خواهان جنگ نبودهاند. در حالی که نیروهای مسلط بر سرزمینهای کوردها به درگیریها ادامه میدهند، هدف کوردها فقط حفظ سرزمین و دستیابی به حقوق انسانیشان است.»
به باور او، تحلیلها و طرحهای ارائهشده درباره خاورمیانه دقیق نیست، بهویژه در عراق که بهدلیل حضور نیروهای متضاد، ارزیابی واقعی دشوار است. همچنین با وجود مذاکرات، هنوز آتشبس مؤثری حاصل نشده است.
او در پایان میگوید حملات بهشدت اقتصاد منطقه را تحت تأثیر قرار داده، تجارت کاهش یافته و دامنه درگیریها به بیش از ۱۴ کشور کشیده شده است. وجود سلاحهای کشتار جمعی و هستهای نیز خطر جنگ را بیشتر کرده؛ بهخصوص برای مردمی که تجربه تلخی از این سلاحها دارند و هنوز از پیامدهای عملیات انفال و نسلکشی رنج میبرند.
در پایان، او تأکید میکند این شرایط باعث افزایش ترس و نگرانی در میان ملت کورد شده و به همین دلیل حتی توافقهای آتشبس هم احساس امنیت واقعی ایجاد نمیکند.