هیلین احمد

سلیمانی- موضوع یکپارچه‌سازی و سازمان‌دهی نیروهای پیشمرگه با نهادهای دفاعی عراق بار دیگر به محور گفت‌وگوهای میان اقلیم باشور کوردستان و بغداد تبدیل شده است. این موضوع که سال‌هاست جایگاه ویژه‌ای در دستور کار مذاکرات سیاسی و امنیتی دارد، بخشی از تلاش‌ها برای ایجاد یک نظام دفاعی یکپارچه در چارچوب دولت عراق است. اقدامات کنونی بیشتر در جهت تنظیم و افزایش هماهنگی میان دو نیرو پیش می‌رود، در حالی که هنوز درباره چگونگی و حدود هر توافق آینده گفت‌وگوها ادامه دارد. همچنین تأکید می‌شود که پیشمرگه به‌عنوان نیروی رسمی اقلیم باشور کوردستان، جایگاه قانونی خود را دارد و هرگونه تغییر نیازمند توافق سیاسی و حقوقی است. از سوی دیگر، تحلیلگران سیاسی معتقدند اگر روند یکپارچه‌سازی با موفقیت انجام شود، می‌تواند موجب تقویت همکاری‌های امنیتی و بهبود هماهنگی در مقابله با تهدیدهای امنیتی شود، اما برخی ناظران هشدار می‌دهند که این موضوع به‌طور مستقیم با وضعیت سیاسی و ساختار قانون اساسی عراق مرتبط است و نتیجه مذاکرات همچنان نامشخص است.

 

«زنان پیشمرگه نقش مهمی در معرفی قدرت زنان داشته‌اند»

ناهید احمد رشید، از فرماندهان بازنشسته پیشمرگه و فعال حقوقی، می‌گوید: پس از دهه ۹۰ و شکل‌گیری قدرت سیاسی کوردها در منطقه، آزادی زنان به‌تدریج گسترش یافت. او افزود: پس از آزادی کوردستان، زنان نقش مهمی در کوهستان و شهرها داشتند؛ در کوهستان اسلحه به دست گرفتند و در برابر دشمن مبارزه کردند. زنانی توانمند مانند «هیرو خان» و «آگینا کلینگ» داشتیم که در شهرها و سازمان‌ها فعالیت می‌کردند. برخی از آن‌ها در دوره رژیم بعث شناسایی و مجبور به خروج شدند، اما فعالیت‌های خود را ادامه دادند. زنان در حوزه رسانه و فعالیت‌های نظامی توانستند نقش خود را ایفا کنند و جایگاه خود را در جنبش اتحاد میهنی کوردستان تثبیت کنند.

تاریخ نشان می‌دهد زنان پیشمرگه در کوهستان حضور داشته‌اند و بسیاری از آن‌ها همراه همسرانشان در کوهستان زندگی و فعالیت کرده‌اند. زندگی در آن شرایط برای زنان بسیار سخت بود؛ هم به‌عنوان زن پیشمرگه و هم در کارهای سازمانی فعالیت می‌کردند و در عملیات‌ها نیز به نیروهای پیشمرگه کمک می‌رساندند. پس از آزادی کوردستان در سال ۱۹۹۱، زنانی که در تشکیلات بودند توانستند دوباره خود را بازسازی کنند و رشد یابند. حضور آنان در کمیته‌ها و سازمان‌ها پررنگ شد و همین موضوع باعث شد زنان از نظر سیاسی و اقتصادی در نهادها نقش و اثرگذاری بیشتری داشته باشند. زنان در قیام بزرگ مردم نیز نقش برجسته‌ای ایفا کردند و پس از آزادی کوردستان، سازمان‌های زنان شکل گرفتند. اتحادیه زنان نیز که از دل کوهستان شکل گرفته بود، توانست همه زنان را متحد کند و بر زنان کوردستان تأثیر گسترده‌ای بگذارد.

 

«هدف از به‌دست گرفتن سلاح برای زنان، مانند یک قلم بود»

او در ادامه سخنانش اشاره کرد که در چارچوب این سازمان، زنان برای نخستین‌بار توانستند جایگاه و نقش خود را در سطح سازمان‌دهی، نهادها و حتی پارلمان به‌خوبی نشان دهند. او گفت: در سال ۱۹۹۲، هفت زن عضو پارلمان بودند و نخستین وزیر زن، کافیە سلیمان بود. همچنین چندین وزارت‌خانه را زنان اداره کردند و همین مسئله باعث شد زنان در همه عرصه‌ها پیشرفت قابل توجهی داشته باشند.

پس از سال ۱۹۹۶، با وقوع برخی تغییرات و تحمیل جنگ، در تصمیم‌گیری‌ها آمده بود که «اعضای کمیته‌های مرد باید در مناطق حساس مسلح باشند». در همین زمان، ما گروهی از زنان سلیمانی تصمیم گرفتیم و از طریق مرکز سلیمانی درخواست خود را به رهبر وقت اتحادیه میهنی کوردستان ارائه دادیم تا یک نیروی زنان تشکیل شود. در نهایت تصمیم گرفته شد «نیروی زنان» ایجاد شود و از ما خواسته شد که به نقش زنان اهمیت ویژه داده شود.

در ابتدا ما ۱۸ زن بودیم و در سلیمانی همراه با نیروهای امنیتی آموزش دیدیم. به‌تدریج زنان بیشتری به ما پیوستند و از طریق رسانه‌ها صدای زنان اقلیم باشور کوردستان را منتقل کردیم. در مدت کوتاهی توانستیم «یگان زنان» را تشکیل دهیم. هدف از مسلح شدن زنان فقط دفاع از سرزمین نبود، بلکه هدف این بود که زنان بتوانند موانع زندگی خود را کاهش دهند. هدف ما همچنین حفاظت از دستاوردهایی بود که به دست آورده بودیم؛ از جمله نهادها، دولت و پارلمان.

چندین یگان زن پیشمرگه در منطقه شکل گرفتند و نیروهای زنان نقش مهمی در مقابله با دشمن داشتند. در ماه ژوئیه، به مناطق شارباژیر رفتیم و زنان شهرهای هولیر، رانیه و قلادزه با ما در ارتباط بودند و همین باعث گسترش نیروها شد. به همین دلیل اشغالگران از نیروی زنان می‌ترسیدند، چون آن‌ها نیروهایی شجاع و نترس بودند.

پس از روند آزادسازی عراق، نیروی زنان تنها نیرویی بود که در کنار هزاران مرد در دوره‌های آموزشی افسران شرکت کرد. تعداد پیشمرگه‌های زن به ۱۱ نفر رسید و در سطح عراق رتبه‌های بالایی کسب کردند.

 

«یگان زنان را به یک مدرسه تبدیل کردیم؛ بیش از ۸۰ تا ۹۰ افسر آموزش دادیم»

ناهیده احمد رشید همچنین گفت طبق قانون اساسی عراق، باید از پیشمرگه‌های زن تقدیر شود. او افزود: ما یگان زنان را به یک مرکز آموزشی تبدیل کردیم و بیش از ۸۰ تا ۹۰ افسر تربیت کردیم. این نیرو در آن زمان ساختاری متفاوت داشت و امروز به یک نیروی منظم و پایدار تبدیل شده است.

زمانی که داعش علیه یگان‌های مدافع زنان (ی.پ.ژ) جنگ می‌کرد، یگان زنان ما بیش از ۹ ماه در خطوط جبهه از خاک کوردستان دفاع کرد. در این جنگ، یک افسر زن به نام شهید رنگین، معاون یگان من، به شهادت رسید. او یکی از پیشمرگه‌های وفادار بود.

او افزود: نیروهای داعش می‌گفتند «هر کاری با ما کنید، اما نگذارید به دست زنان کشته شویم، چون فکر می‌کنیم به جهنم می‌رویم و بهشت را با چشم خود نمی‌بینیم». نیروهای پیشمرگه زن توانستند بر دشمن پیروز شوند؛ نیرویی آموزش‌دیده، شجاع و مقاوم.

او همچنین گفت در حوزه نظامی محدودیت‌های زیادی برای زنان وجود دارد، چه در باشور کوردستان و چه در روژاوای کوردستان. اما زنان مقاومت روژاوی کوردستان این محدودیت‌ها را شکستند و به توانایی زنان باور زیادی دارند. در تمام ساختارهایشان، حتی اگر یک مرد حضور داشته باشد، زنان شجاع و آگاه زیادی نیز حضور دارند.

زن موجودی بسیار قدرتمند است که به آزادی و استقلال علاقه دارد و همین باعث می‌شود از خود و جامعه‌اش محافظت کند.

در پایان سخنانش گفت: حکومت اقلیم باشور کوردستان مسئول است و باید به نیروی زنان اهمیت بیشتری داده شود. دولت عراق یک دولت فدرال است و ما یک اقلیم هستیم. ما بخشی از ساختار عراق هستیم و نیروهای پیشمرگه نقش محافظ اقلیم را دارند. این نیرو یک نیروی معتبر بین‌المللی است و حتی آمریکا نیز تاکنون به پیشمرگه‌ها کمک کرده است.

او افزود هدف ما جدایی زن و مرد در نیروها نیست، بلکه برابری آن‌هاست. زنان باید جایگاه و نقش خود را داشته باشند و بر اساس قانون سازمان‌دهی شوند. در آینده نیز هدف این است که نیروی زنان بدون تفاوت، به یک نیروی ملی تبدیل شود، نه یک نیروی جداگانه.