مرکز خبر- بر اساس گزارش «شبکه اسناد حقوق بشر بلوچستان»، روز دوشنبه ۲۸ اردیبهشت‌ماه ۱۴۰۵، نیروهای نظامی با یورش به منزل یکی از بستگان خانواده رخشانی در شهرستان هیرمند، چند تن از اعضای این خانواده را بازداشت کردند.

در میان بازداشت‌شدگان، «کلثوم رخشانی» ۲۳ ساله، فرزند عوض، به همراه دو فرزند خردسالش، «سارا رخشانی» حدود یک‌ونیم ساله و «بی‌بی‌عایشه رخشانی» ۴ ساله، حضور داشتند. این خانواده اهل منطقه شیرآباد زاهدان معرفی شده‌اند.

گزارش‌ها حاکی است که نیروهای نظامی بدون ارائه حکم قضایی یا توضیح رسمی درباره علت بازداشت، این زن و کودکانش را بازداشت و سپس به افغانستان منتقل کرده‌اند.

 

رد مرز بدون روند قضایی

منابع حقوق بشری می‌گویند کلثوم رخشانی از جمله شهروندان بلوچ فاقد شناسنامه بوده و همین مسئله بهانه‌ای برای بازداشت و اخراج او شده است. با این حال، فعالان حقوق بشر تأکید می‌کنند که اخراج اجباری افراد، به‌ویژه زنان و کودکان، بدون طی مراحل قانونی و بدون دسترسی به روند دادرسی، مصداق اقدام فراقضایی و نقض حقوق بنیادین شهروندان است. به گفته این منابع، خانواده کلثوم رخشانی تا زمان رد مرز شدن او و کودکانش، هیچ اطلاعی از محل نگهداری یا روند انتقال آنان نداشته‌اند.

 

بازداشت معترضان به برخورد نیروهای نظامی

هم‌زمان با بازداشت کلثوم رخشانی و فرزندانش، دو شهروند بلوچ دیگر نیز که نسبت به این اقدام اعتراض کرده بودند، توسط نیروهای نظامی بازداشت شدند.

تا زمان تنظیم این گزارش، از وضعیت، محل نگهداری و سرنوشت این دو بازداشت‌شده اطلاعی منتشر نشده و خانواده‌های آنان نسبت به احتمال ناپدیدسازی قهری و تداوم بازداشت ابراز نگرانی کرده‌اند.

 

افزایش فشار بر بلوچ‌های فاقد شناسنامه

این رخداد در شرایطی گزارش می‌شود که طی سال‌های اخیر، موضوع بازداشت و رد مرز شهروندان بلوچ فاقد مدارک هویتی به یکی از بحران‌های انسانی در استان سیستان‌ و بلوچستان تبدیل شده است.

براساس گزارش سالانه ۲۰۲۵ «شبکه اسناد حقوق بشر بلوچستان»، دست‌کم ۲۹۳ شهروند بلوچ در شهرهای مختلف ایران بازداشت شده‌اند که از این میان، ۲۵ نفر کودک و ۷ نفر زن بوده‌اند.

این گزارش همچنین نشان می‌دهد که  ۳۶ شهروند بلوچ فاقد شناسنامه، از جمله پنج کودک، به افغانستان رد مرز شده‌اند. در بخش دیگری از این گزارش آمده است که در ۲۱ مورد، نیروهای نظامی با یورش به منازل شهروندان بلوچ، افراد را به بهانه نداشتن مدارک هویتی بازداشت و به اردوگاه‌های ویژه اتباع خارجی منتقل کرده‌اند.

 

نگرانی از تشدید برخوردهای امنیتی

فعالان بلوچ و نهادهای حقوق بشری هشدار می‌دهند که تداوم چنین اقداماتی، به‌ویژه علیه زنان و کودکان، نه‌تنها وضعیت انسانی در مناطق محروم بلوچستان را بحرانی‌تر می‌کند، بلکه به گسترش بی‌هویتی، محرومیت اجتماعی و ناامنی در میان خانواده‌های بلوچ دامن می‌زند.

آن‌ها می‌گویند بسیاری از شهروندان بلوچ فاقد شناسنامه، متولد ایران هستند اما به دلیل مشکلات اداری، تبعیض ساختاری و موانع حقوقی، از دریافت مدارک هویتی محروم مانده‌اند و همین مسئله آنان را در معرض بازداشت، اخراج اجباری و محرومیت از ابتدایی‌ترین حقوق شهروندی قرار داده است.