پنج هفته خیزش؛ سرکوب سیستماتیک معترضان
در طول پنج هفته خیزش سراسری، رژیم ایران با بازداشت گسترده زنان، نوجوانان و فعالان، حقوق اساسی شهروندان را نقض کرده و با بیخبری خانوادهها، وحشت و سرکوب را به ابزار مقابله با اعتراضات سراسری تبدیل کرده است.
مرکز خبر- امروز شنبه ١١ بهمن ١۴٠۴، خیزش دیماه در پنجمین هفته با موجی گسترده از بازداشتها همراه بوده است؛ از زنان و نوجوانان گرفته تا اعضای خانواده زندانیان سیاسی، اساتید دانشگاه و فعالان مدنی، در استانهای مختلف کشور توسط نیروهای امنیتی بازداشت شدهاند. بسیاری از این بازداشتها بدون ارائه حکم قضایی و اطلاعرسانی به خانوادهها انجام شده و شمار زیادی از شهروندان همچنان در بلاتکلیفی به سر میبرند.
روژهلات؛ بازداشتهای خودسرانه و محرومیت خانوادهها از اطلاع
به گزارش خبرگزاری هرانا، یک شهروند اهل مریوان روز چهارشنبه ٨ بهمنماه توسط نیروهای امنیتی و بدون ارائه حکم قضایی بازداشت و سپس به یکی از بازداشتگاههای امنیتی در سنندج منتقل شده است.
بر اساس بخش دیگری از این گزارش، یک جوان ٣۶ ساله اهل ملکشاهی در ۶ بهمنماه، یک شهروند اهل بدره در ۵ بهمنماه و سه شهروند اهل سیروان در روزهای ١ و ٢ بهمنماه، همچنین ١٩ دیماه در تهران، توسط نیروهای امنیتی بازداشت و به مکانهای نامعلومی منتقل شدهاند. تاکنون هیچ اطلاعاتی درباره دلایل بازداشت یا محل نگهداری این افراد منتشر نشده است.
همچنین هرانا در گزارشی جداگانه از آزادی یک شهروند اهل دهلران پس از ١۶ روز بازداشت خبر داده است. طبق این گزارش وی با تودیع وثیقهای سنگین از یکی از بازداشتگاههای امنیتی وابسته به اطلاعات سپاه در دهلران آزاد شده است. او بامداد چهارشنبه ١٧ دیماه در منزل خانوادگی خود توسط نیروهای اطلاعات سپاه بازداشت شده بود.
گزارشها حاکی از آن است که دو نفر از بازداشتشدگان پیشتر نیز به دلیل فعالیتهایشان سابقه بازداشت و برخورد قضایی داشتهاند.
ادامه این بازداشتها بدون ارائه توضیح رسمی و بیاطلاعی خانوادهها از وضعیت و محل نگهداری عزیزانشان، نگرانیها درباره تشدید رویکردهای امنیتی در روژهلات را افزایش داده است.
از بازداشت زنان و نوجوانان تا صدور دهها کیفرخواست قضایی
در ادامه موج برخوردهای امنیتی با اعتراضات سراسری در ایران، گزارشها از استانهای مختلف حاکی از بازداشت شهروندان، از جمله زنان، نوجوانان و اعضای خانواده زندانیان سیاسی است؛ بازداشتهایی که در بسیاری از موارد بدون اعلام اتهام، حکم قضایی و اطلاع از محل نگهداری افراد صورت گرفته و نگرانیها درباره وضعیت بازداشتشدگان را افزایش داده است.
کمپین فعالین بلوچ اعلام کرده است که سه شهروند زن به نامهای پریسا صدیقی، رویا رئیسی و هستی پاکزاد توسط نیروهای امنیتی در شهرهای زاهدان و چابهار بازداشت و به مکان نامعلومی منتقل شدهاند. بر اساس این گزارش، بازداشت این افراد در ارتباط با اعتراضات سراسری اخیر بوده است. هستی پاکزاد شامگاه پنجشنبه ١٨ دیماه در خیابان دانشگاه زاهدان بازداشت شده و پریسا صدیقی و رویا رئیسی نیز در همان تاریخ در شهر چابهار توسط نیروهای امنیتی بازداشت شدهاند. تاکنون اطلاعاتی درباره محل نگهداری و وضعیت این سه شهروند منتشر نشده است.
همچنین گزارش دیگری از بازداشت سه شهروند، از جمله دو نوجوان، در میبد استان یزد خبر میدهد. کمپین فعالین بلوچ هویت این افراد را ١٩، ١٧ و ١۵ ساله، اهل زهک و زاهدان اعلام کرده است. بر اساس این گزارش، این سه نفر در تاریخ ٣٠ دیماه توسط مأموران اداره اطلاعات در میبد بازداشت و به مکان نامعلومی منتقل شدهاند و همچنان در وضعیت بلاتکلیف به سر میبرند.
در همین حال، کانال شورای هماهنگی تشکلهای صنفی فرهنگیان ایران گزارش داده است که دانشآموز ١۶ ساله اهل باغملک، همچنان در بازداشت به سر میبرد. این دانشآموز در تاریخ ١٩ دیماه توسط نیروهای امنیتی در منزل خانوادگی خود بازداشت و پس از آن به کانون اصلاح و تربیت اهواز منتقل شده است.
از سوی دیگر، رسانههای حکومتی نیز از بازداشتهای گسترده خبر دادهاند. به گزارش خبرگزاری صداوسیما، ٨۵ شهروند معترض در استان زنجان بازداشت شدهاند. اداره کل اطلاعات استان زنجان در اطلاعیهای این افراد را «لیدرهای اعتراضات» معرفی کرده و مدعی کشف «سلاح گرم و مواد آتشزا» از آنان شده است. جزئیات بیشتری درباره هویت بازداشتشدگان و محل نگهداری آنها ارائه نشده است.
باشگاه خبرنگاران جوان نیز از بازداشت ١٢ شهروند در منطقه ستارخان تهران خبر داده و ویدیویی از اعترافات شش نفر از این افراد منتشر کرده است؛ اعترافاتی که مشخص نیست تحت چه شرایطی ضبط شدهاند.
در استان یزد نیز فرمانده انتظامی این استان از بازداشت ۴٣ نفر به اتهام «اعلام و انتشار فراخوانهای گسترده در فضای مجازی» خبر داده و اعلام کرده است که این افراد توسط پلیس فتا و سازمان اطلاعات فرماندهی انتظامی استان یزد بازداشت شدهاند. در این گزارش نیز اشارهای به هویت بازداشتشدگان و محل نگهداری آنها نشده است.
همچنین به گزارش هرانا، در تاریخ ۶ بهمنماه، مریم علیپور به همراه برادرش و امالبنین دهقان، مادر یکی از زندانیان سیاسی محکوم به اعدام، هنگام بازگشت از سالن ملاقات زندان اوین توسط نیروهای امنیتی بازداشت شدهاند. با گذشت پنج روز از این بازداشت، همچنان هیچ اطلاعی درباره محل نگهداری، نهاد بازداشتکننده و وضعیت سلامت این سه نفر در دست نیست؛ گفته میشود برادر این زندانی سیاسی پیشتر نیز سابقه محکومیت قضایی داشته است.
همزمان رسانههای رسمی حکومتی از بازداشت ۹ شهروند در استان کهگیلویه و بویراحمد و دو شهروند در رشت در ارتباط با اعتراضات سال ۱۴۰۴ خبر دادند. همچنین بنا بر گزارشها، ولیعا جابیک به همراه یکی دیگر از استادان دانشگاه پارس در تهران توسط نیروهای امنیتی بازداشت شدهاند.
این بازداشتها در شرایطی صورت گرفته که پرونده این زندانی سیاسی و پنج همپرونده دیگر او طی ماههای اخیر با فراز و نشیبهای قضایی همراه بوده است. در تیرماه سال جاری، حکم اعدام این افراد در دیوان عالی کشور نقض و پرونده برای رسیدگی مجدد به شعبه همعرض ارجاع شد، اما در آذرماه، شعبه ٢۶ دادگاه انقلاب تهران قاضی دیگری بار دیگر این شش زندانی سیاسی را به اعدام محکوم کرد.
در ادامه واکنشهای رسمی، معاون اجتماعی دادگستری کل استان کرمان از صدور ١٠۶ کیفرخواست مرتبط با اعتراضات اخیر در این استان خبر داده و اعلام کرده است که این پروندهها در مراحل مختلف رسیدگی قرار دارند. به گفته او، از میان افرادی که به کانون اصلاح و تربیت منتقل شدهاند، ٢٠ نفر همچنان در بازداشت هستند که ١٠ نفر از آنها اتباع خارجیاند. معاون اجتماعی و پیشگیری از وقوع جرم دادگستری کرمان نیز مدعی شده است که بسیاری از متهمان تحت تأثیر فضای مجازی و گسست ارتباط میان والدین، مدارس و جامعه دست به این اقدامات زدهاند؛ با این حال، جزئیاتی درباره هویت بازداشتشدگان و اتهامات آنها ارائه نشده است.
همزمان، کمیسیون آموزش مجلس رژیم ایران نیز تأیید کرده است که در جریان اعتراضات دیماه، تعدادی از دانشآموزان زیر ١٨ سال بازداشت شدهاند. نایبرئیس این کمیسیون نیز با رد اظهارات وزارت آموزشوپرورش تأکید کرده است که بر اساس قانون، تمامی افراد در سن تحصیل، دانشآموز محسوب میشوند.
این اظهارات در حالی مطرح میشود که نهادهای صنفی و حقوق بشری گزارشهای مستقلی درباره کشتهشدن و بازداشت کودکان منتشر کردهاند. شورای هماهنگی تشکلهای صنفی فرهنگیان ایران از انتشار اسامی ١٠٠ دانشآموز جانباخته خبر داده و سازمانهای حقوق بشری نیز کشتهشدن ١١٨ کودک را تأیید کردهاند؛ گزارشهایی که تاکنون از سوی مقامهای جمهوری اسلامی پذیرفته نشده و با تداوم روایت رسمی حکومت درباره اعتراضات همراه بوده است.
از سوی دیگر، ویدئویی تازه نشان میدهد نیروهای نظامی در جریان سرکوب اعتراضات، یک آمبولانس حامل مجروحان را هدف تیراندازی مستقیم قرار دادهاند. حمله به وسایل امدادی و کادر درمان طبق کنوانسیونهای بینالمللی ممنوع است و میتواند مصداق جنایت جنگی باشد. این رخداد در کنار گزارشهای مداخله نیروهای امنیتی در مراکز درمانی، بازداشت مجروحان و محدودسازی خدمات پزشکی، نگرانیها درباره نقض سازمانیافته حقوق بشر در ایران را تشدید کرده است.