نقش زنان در امنیت، دفاع و سیاست؛ محور مهم کنفرانس قامشلو
امینه اوسی بر لزوم توانمندسازی کامل زنان در همه نهادهای حکومتی و فرآیندهای تصمیمگیری تأکید کرد و خواستار حضور مؤثر آنها در تدوین قانون اساسی سوریه و قوانین مرتبط با حقوقشان شد؛ همچنین بر تقویت نقش زنان در حوزههای حفاظت و دفاع از حقوق زنان تأکید داشت.
اسماء محمد
قامشلو- در یکی از حساسترین و سرنوشتسازترین مقاطع تاریخ معاصر سوریه، که تحولات سیاسی با سرعت پیش میرود و طرحهای بازسازی ساختار دولت و نظام سیاسی در حال شکلگیری است، موضوع زنان به یکی از مسائل کلیدی تبدیل شده که نمیتوان آن را نادیده گرفت یا به تعویق انداخت. در چنین شرایطی، نگرانیها درباره کاهش حضور زنان در مراکز تصمیمگیری و بازگشت الگوهای قدیمی حذف و حاشیهرانی افزایش یافته است.
در همین راستا، روز سهشنبه ۱۷ مارس، کنفرانسی به ابتکار «کنگره ستار» در شهر قامشلو برگزار شد که شمار زیادی از زنان از گروهها و اقشار مختلف را گرد هم آورد. هدف این نشست، بررسی چالشهای پیشروی زنان سوری و یافتن راههایی برای حفظ و تقویت حقوق آنها در شرایط کنونی بود.
این کنفرانس فرصتی برای گفتوگوهای عمیق درباره چگونگی تقویت نقش زنان و تضمین مشارکت واقعی آنها در حوزههای مختلف فراهم کرد؛ بهویژه در شرایطی که نشانههایی از کاهش این نقش در برخی روندهای سیاسی دیده میشود. هدف اصلی، عبور از مرحله حرف و تحلیل به مرحله اقدام و سازماندهی است؛ از طریق تدوین یک برنامه راهبردی که حضور مؤثر زنان در آینده را تضمین کرده و مانع حذف آنها از عرصههای تأثیرگذار شود.
اعلامیه قانون اساسی و ترکیب دولت بازتابدهنده نقش زنان نبود
امینه اوسی، سخنگوی کمیته روابط دیپلماتیک کنگره ستار، گفت هدف اصلی این کنفرانس، سازماندهی فعالیتهای زنان و یکپارچهسازی تلاشها در قالبی منسجم برای مقابله با چالشهای فزاینده است؛ بهویژه در شرایطی که تحولات سریع سوریه باعث شده نقش زنان بیش از پیش به حاشیه رانده شود و حضور آنها در عرصههای سیاسی و نهادی کاهش یابد.
او توضیح داد که در این مرحله، فاصلهای آشکار میان فداکاریهای زنان و میزان حضور واقعی آنها در ساختارهای سیاسی و اداری دیده میشود. به گفته او، تحولات اخیر، بهویژه در زمینه اعلامیه قانون اساسی و ترکیب دولت، نتوانستهاند جایگاه واقعی زنان را منعکس کنند یا مشارکت مؤثر آنها را در تصمیمگیری تضمین کنند؛ مسئلهای که نگرانیهایی درباره آینده زنان ایجاد کرده است.
او افزود که در این کنفرانس، چند محور مهم مورد بحث قرار گرفت که مهمترین آن محور سیاسی بود. در این بخش، درباره شکل آینده سوریه و راههای تضمین حضور واقعی و اثرگذار زنان در سیاست گفتوگو شد؛ حضوری که صرفاً نمادین نباشد، بلکه شامل نقشآفرینی مستقیم در تعیین سیاستها و تصمیمات کلان کشور نیز باشد.
یکی دیگر از موضوعات مهم، تدوین قانون اساسی سوریه بود. شرکتکنندگان تأکید کردند که هر قانون اساسی که بهطور شفاف حقوق زنان را تضمین نکند و اصل برابری واقعی را نهادینه نسازد، ناقص خواهد بود و نمیتواند عدالت را محقق کند.
همچنین درباره قوانین مرتبط با زنان، بهویژه قوانین احوال شخصیه، بحث شد و بر ضرورت بازنگری آنها بر اساس اصول عدالت و برابری تأکید گردید؛ بهگونهای که کرامت و حقوق زنان حفظ شود. در این میان، به تجربه «روژاوا» نیز اشاره شد که طی بیش از ۱۴ سال، الگویی نسبتاً موفق از سازماندهی و قانونگذاری دموکراتیک ارائه داده و میتواند مبنایی برای اصلاح قوانین در سطح کل کشور باشد.
ادغام نهادها از مسائل حساس است
امینه اوسی گفت که موضوع ادغام نهادها نیز یکی از محورهای مهم این کنفرانس بوده است؛ موضوعی حساس در شرایط کنونی.
او افزود که بحثها فقط به مسائل سیاسی و حقوقی محدود نبود، بلکه بهویژه با توجه به چالشهای امنیتی و اجتماعی پیشروی زنان حوزه «دفاع» نیز بهطور جدی بررسی شد. او تأکید کرد که نبود سازوکارهای مؤثر حمایتی، زنان را در معرض خطر قرار داده و مشارکت آنها در جامعه را محدود میکند.
به گفته او، تجربه روژاوا نشان داده که زنان، بهویژه زنان کورد، بدون داشتن نیروهای سازمانیافته نمیتوانند از حقوق و دستاوردهای خود دفاع کنند. به همین دلیل، بر اهمیت حضور «یگانهای مدافع زن» در ساختارهای جدید تأکید شد تا هم بازتابدهنده شرایط و فرهنگ منطقه باشد و هم نقش زنان بهعنوان مدافع حقوقشان تقویت شود.
او همچنین بر لزوم توجه به دیدگاههای این نیروهای زنانه در روندهای سازماندهی تأکید کرد تا جایگاه تاریخی آنها حفظ شود. مشارکت زنان در حوزههای حفاظت و دفاع، تنها جنبه امنیتی ندارد، بلکه نشانهای از یک الگوی دموکراتیک است که حضور زنان را در همه عرصهها تقویت میکند.
در پایان، امینه اوسی گفت که نتایج این کنفرانس بهصورت عملی تدوین خواهد شد و در قالب یک سند جامع شامل پیشنهادها و تصمیمات اصلی منتشر میشود تا بهعنوان نقشه راهی برای سازمانهای زنان در آینده مورد استفاده قرار گیرد. این سند با گروهها و نهادهای مختلف به اشتراک گذاشته خواهد شد تا تلاشها هماهنگ شده و مطالبات زنان در حوزههای سیاسی، حقوقی، قانون اساسی و همچنین حفاظت و دفاع پیگیری شود.
او همچنین خواستار مشارکت گستردهتر زنان از همه گروهها، همراه با سازمانهای جامعه مدنی، فعالان سیاسی و یگانهای مدافع زن شد تا به یک دیدگاه مشترک برسند که بازتابدهنده خواستههای زنان سوریه باشد. به گفته او، مرحله آینده نیازمند کار جمعی، برنامهریزی دقیق و ارادهای جدی است تا زنان بهعنوان شریک اصلی در ساخت آینده سوریه نقشآفرینی کنند و صدای آنها به نیرویی اثرگذار تبدیل شود.