نقش محوری زنان در نظام «کمون» شمالشرق سوریه؛ از مشارکت اجتماعی تا تصمیمگیری جمعی
مسئولان محلی و فعالان زن در شهر قامشلو با تأکید بر نقش نظام «کمون» در تقویت مشارکت اجتماعی، این ساختار را الگویی مؤثر برای حمایت از حقوق زنان و گسترش تصمیمگیری جمعی در جامعه دانستند.
نغم چاچان
قامشلو- نظام «کمون» بهعنوان یکی از ساختارهای اجتماعی در شمال و شرق سوریه، از سوی فعالان محلی بهعنوان مسیری مؤثر برای ساختن زندگی آزاد و مبتنی بر کرامت انسانی معرفی میشود؛ ساختاری که بهویژه در زمینه حمایت از حقوق زنان و افزایش نقش آنان در جامعه، جایگاه ویژهای یافته است.
به گفته مسئولان محلی، زمانی که افراد احساس کنند صدایشان شنیده میشود و مشارکتشان تأثیرگذار است، کمونها به فضایی روزمره برای ابتکار عمل، هماهنگی و حل مسائل مشترک تبدیل میشوند. در این میان، زنان با حضور فعال در بحثها و فرآیندهای تصمیمگیری، نقشی محوری در تقویت اعتماد اجتماعی و ترویج فرهنگ همکاری ایفا میکنند.
غالیه احمد، رئیس شورای تل معروف، با اشاره به اهمیت مشارکت زنان در این ساختار، گفت: نظام کمون میتواند به یک شیوه زندگی تبدیل شود. وی تأکید کرد حضور مؤثر زنان، به این نظام بُعدی عملی بخشیده و آن را به یکی از ارکان حرکت بهسوی آزادی اجتماعی تبدیل کرده است.
او با بیان اینکه زنان در کنار مردان مسئولیتهای مهمی در چارچوب کمون بر عهده دارند، افزود: «در گذشته نقش زنان عمدتاً به امور خانگی محدود بود، اما امروز شاهد مشارکت فعال آنان در نهادها و کمون هستیم و زنان در تمامی کمیتههای تشکیلشده جایگاهی روشن و اثرگذار دارند.»
رئیس شورای تل معروف همچنین به اصل «ریاست مشترک» در نظام کمون اشاره کرد و گفت: «حل بسیاری از مسائل بدون حضور زنان ممکن نیست، چرا که آنان درک عمیقتری از این موضوعات دارند. ریاست کمون تنها بر عهده یک فرد نیست، بلکه زن و مرد بهصورت مشترک این مسئولیت را بر عهده دارند.» به گفته وی، حذف نقش زنان به بازتولید ساختارهای مردسالارانه منجر میشود، در حالی که نظام ریاست مشترک زمینه مطالبهگری و حضور فعال زنان در عرصه عمومی را فراهم کرده است.
غالیه احمد درباره ارتباط اداره خودمدیریتی با کمون نیز اظهار داشت: بر اساس فراخوان عبدالله اوجالان، اعضای اداره خودمدیریتی هر هفته با حضور در کمون، به بررسی مشکلات، ارائه پیشنهادها و بازسازی و تقویت این ساختارها در روستاها و شهرها میپردازند.
وی با تأکید بر دیدگاههای عبدالله اوجالان درباره آزادی زنان گفت: «بر اساس این دیدگاه، آزادی جامعه بدون آزادی زنان محقق نمیشود. امروز زنان در کمون به سطح بالایی از آگاهی و مشارکت رسیدهاند و نقش خود را بهطور ملموس توسعه دادهاند.» او تصمیمگیری جمعی را شرط اثربخشی دانست و افزود: تصمیماتی که بدون مشارکت اعضای جامعه گرفته شوند، فاقد کارایی خواهند بود.
غالیه احمد همچنین از تلاشها برای گسترش کمون در مناطق مختلف خبر داد و گفت: «کمون هسته اصلی جامعه است. به همین دلیل در حال راهاندازی کمونهای ویژه زنان هستیم تا آنان بتوانند درباره مسائل خود گفتوگو کرده و راهحلهای جمعی ارائه دهند؛ اقدامی که به تقویت نقش زنان در زندگی اجتماعی کمک میکند.»
در همین زمینه، زکیه محمد، عضو شورای عدالت زنان در تل معروف، با اشاره به فعالیتهای آموزشی این شورا گفت: «در گذشته تلاشهای زنان کمتر دیده میشد، اما امروز با تکیه بر این ساختارها، زنان به تصمیمگیرندگان اصلی تبدیل شدهاند.» وی افزود: برگزاری کارگاهها و دورههای آموزشی برای افزایش آگاهی زنان نسبت به حقوق خود و مقابله با خشونت، از جمله برنامههای مستمر این شورا است.