نمایشگاه «إسقاط» در یمن؛ پیوند هنر و روانشناسی برای بازسازی امید در تعز
در شهری که سالها با بحران و جنگ دستوپنجه نرم کرده، برگزاری نمایشگاه «إسقاط» در تعز یمن تلاشی متفاوت برای احیای امید و سلامت روانی است؛ رویدادی هنری که با تکیه بر مفاهیم روانشناسی، مخاطبان را به تأمل در درون خود و تجربهای عمیق از هنر دعوت میکند.
رانيا عبد الله
یمن- شرکتکنندگان در این نمایشگاه تأکید کردند که تجربه نمایشگاه «إسقاط» حالوهوایی متفاوت از آنچه در رویدادهای هنری سنتی به آن عادت داشتند، داشته است. آنها بر این باورند که برگزاری چنین برنامههایی نشاندهنده آغاز یک جنبش فرهنگی و هنری است که امید را به شهر تعز بازمیگرداند.
شهر تعز در جنوبغربی یمن، روز چهارشنبه اول آوریل شاهد افتتاح نمایشگاه «إسقاط» بود؛ تجربهای منحصربهفرد میان هنر و آگاهی انسانی. این نمایشگاه با ارائه دیدگاهی بصری و تعاملی مبتنی بر روانشناسی بالینی، توانست تصاویر سیاهوسفید را به بستری برای تأمل عمیق تبدیل کند و بازدیدکنندگان را به کشف ابعاد بیان فردی از طریق تضاد نور و سایه ترغیب نماید.
این نمایشگاه که به مدت دو روز برگزار میشود، تجربهای متفاوت است که میان فضای خلاق «الساقیه» (وابسته به مؤسسه بُن کست برای فرهنگ) و هنرمند منی الذبحانی شکل گرفته است. فضای نمایشگاه از هماهنگی بصری چشمگیری برخوردار بود و حاضران با پوشیدن طیفهایی از رنگهای سیاه و سفید، به دعوت برگزارکنندگان پاسخ دادند و خود به بخشی زنده از فضای هنری نمایشگاه تبدیل شدند.
فضایی امن
مدیر پروژه، آلاء حافظ، توضیح داد که ایده اصلی نمایشگاه بر مفهوم «إسقاط» در روانشناسی استوار است؛ مفهومی که به گرایش انسان برای فرافکنی احساسات و تجربیات درونی به محیط بیرونی اشاره دارد. هنرمند منی الذبحانی این مفهوم انتزاعی را به تجربهای بصری و ملموس تبدیل کرده تا بازدیدکننده بتواند خود و بازتابهای شخصیاش را در تصاویر ببیند، نه اینکه صرفاً یک تماشاگر منفعل باشد. او افزود: «عمداً تصاویر سیاهوسفید انتخاب شدهاند تا از هرگونه آشفتگی بصری جلوگیری شود و فضایی گستردهتر برای تأمل عمیق فراهم گردد. این انتخاب به هر بازدیدکننده فرصت میدهد آثار را به شیوه خود تفسیر کرده و معنای شخصیاش را به آنها بیفزاید.»
او همچنین درباره طراحی تجربه و تعامل مخاطبان گفت که منی الذبحانی تجربهای کامل خلق کرده که فراتر از یک اثر هنری ساده است و تمام فضای نمایشگاه، نورپردازی ملایم تا الزام به پوشش سیاهوسفید، با دقت طراحی شده تا حس آرامش و تمرکز ایجاد کند و بازدیدکننده احساس کند در فضایی امن قرار دارد که میتواند در آن از شتاب روزمره فاصله بگیرد و بهصورت عاطفی و روانی عمیق با آثار ارتباط برقرار کند.
چالشها
در مورد چالشها، آلاء حافظ گفت: «بزرگترین چالش ما نگرانی از میزان پذیرش این ایده از سوی مخاطبان بود، چرا که این نمایشگاه بر رویکردی روانشناختی و غیرمتعارف استوار است که ممکن است برای همه آشنا نباشد. اما نتیجه کاملاً برعکس انتظار ما بود؛ ما شاهد تعامل واقعی و توانایی چشمگیر مخاطبان در پیوند دادن آثار با تجربیات شخصیشان بودیم. این استقبال و سطح آگاهی به ما اطمینان داد که مخاطبان تشنه تجربههای عمیقتر هنری هستند، اگر این تجربهها بهصورت صادقانه و سنجیده ارائه شوند.»
تجربهای انسانی و منحصربهفرد
منی الذبحانی، هنرمند و متخصص روانشناسی بالینی، توضیح داد که بسیاری از مشکلاتی که مردم در زندگی با آن روبهرو هستند، ناشی از خطاها یا تحریفهای شناختی است؛ این تحریفها مجموعهای از افکار نادرست هستند که باعث میشوند افراد دیگران را قضاوت کرده یا مسائل را به شکل نادرستی تفسیر کنند. او گفت: «فرآیند فرافکنی به فرد کمک میکند درک کند آنچه در دیگران میبیند، اغلب بازتاب افکار و احساسات درونی خود اوست. این نمایشگاه بر همین مفهوم بنا شده است؛ یک نمایشگاه هنری-روانشناختی که به کاوش در عمق درون بازدیدکنندگان میپردازد و تحریفهای شناختی را بهطور غیرمستقیم مطرح میکند. همچنین تصاویر با استفاده از مرکب چینی به شیوهای متفاوت ارائه شدهاند که بُعدی تأملی به تجربه میبخشد.»
او درباره ویژگی متمایز نمایشگاه افزود که تصاویر ارائهشده از سه قاره، کشورهای مختلف و شهرهای گوناگون یمن انتخاب شدهاند و همگی زیبایی و تجربهای بصری متفاوت را به نمایش میگذارند.
وی همچنین گفت: «مشارکت در این نمایشگاه تجربهای استثنایی و انسانی بود. این نمایشگاه فضایی شبیه جلسات تأملی یا رواندرمانی فراهم کرد که به افراد اجازه میدهد بهطور عمیق با آثار ارتباط برقرار کنند. علاوه بر نمایش عکسها، دفترچهها و قلمهایی نیز در اختیار بازدیدکنندگان قرار داده شد تا احساسات و برداشتهای خود را ثبت کنند.»
او افزود: «بازدیدکننده با اثر هنری وارد گفتوگویی شخصی میشود، افکار و احساساتش را مینویسد و در مرحلهای بعد، جلسهای برای به اشتراک گذاشتن این تجربیات برگزار خواهد شد.»
آغاز یک بهبودی واقعی
شرکتکنندگان نیز تجربه خود را همراه با شگفتی و احساس رهایی بیان کردند. امیره الشرجبی، یکی از بازدیدکنندگان، گفت: «از برگزاری چنین نمایشگاههای هنری-روانشناختی بسیار خوشحالم. احساسی که هنگام ورود به انسان دست میدهد، نوعی آرامش روانی است. نشانههایی از امید برای شکلگیری یک حرکت فرهنگی و هنری در شهر تعز دیده میشود و امیدوارم این آغاز یک روند بهبودی واقعی باشد.»