نگاهی به سال ۲۰۲۵؛ سالی برای جستوجوی صلح و دفاع از بدن و هویت زنان
فریده ارالپ، سال ۲۰۲۵ را سالی ارزیابی میکند که در آن زنان هم در برابر سیاستهای فقر و خشونت و هم در برابر رژیم سرکوب به مبارزه ادامه دادند و میگوید: «زنان، هم در ترکیه و هم در سراسر جهان، به مبارزه علیه پدرسالاری، جنگ و نابرابری ادامه خواهند داد.»
الیف آکگول
استانبول-سال ۲۰۲۵ بهعنوان سالی ارزیابی شد که در آن زنان، علاوه بر خشونت مردانه، با مسائل ساختاری ناشی از عملنکردن دولت به مسئولیتهایش مواجه بودند. اجرا نشدن سازوکارهای پیشگیری از خشونت، سیاستهای مصونیت از مجازات، فقر و اجرای برنامههای موسوم به «سال خانواده» شرایط زندگی زنان را دشوارتر کرد؛ در حالی که قتلهای زنان، سرکوبها، رژیم قیمومیت (کاییم) و عملیات قضایی بهعنوان موانع اصلی در برابر برابری و جستوجوی صلح برجسته شدند. با این همه، تأکید شد که زنان به مبارزه برای دفاع از کار، بدن و هویت خود ادامه دادهاند.
در گفتوگویی که درباره سال ۲۰۲۵ با فریده ارالپ، فمینیست، انجام شد، او در موضوعات متعددی از شرایط زندگی زنان و سیاستهای اقتصادی گرفته تا خشونت و روند صلح، کارنامه این سال را بررسی کرد. اعلام «سال خانواده»، فقر، نظام عدالت و رویههای زندان از جمله محورهای اصلی دستور کار زنان در سراسر ۲۰۲۵ بودند. فریده ارالپ با یادآوری اعلام ۲۰۲۵ بهعنوان «سال خانواده» گفت: «۲۰۲۵ واقعاً سالی بود که در آن زندگیها، کارها و بدنهای زنان در چارچوب خانواده له شدند، استثمار شدند و این وضعیت بهدست دولت و حکومت حمایت شد.»
«سالی بود که زنان بهطور مشکوک کشته شدند»
فریده ارالپ با اشاره به اینکه این وضعیت را بهروشنی در قتلهای زنان میبینند، گفت: «آمار قطعی در دست نداریم، اما بر اساس پایش رسانهها میبینیم که در سال ۲۰۲۵ نزدیک به ۳۰۰ زن کشته شدهاند. افزون بر این، تعداد مرگهای مشکوک زنان حتی از قتلهای ثبتشده زنان بیشتر است. در واقع میتوان گفت ۲۰۲۵ سالی بود که زنان بهشکل مشکوکی جان خود را از دست دادند.» او تأکید کرد که بخش قابلتوجهی از این مرگهای مشکوک پنهان میشود و افزود: «ما میدانیم که پشت این مرگهای مشکوک، همانند پرونده قتل روژین کابایش، در واقع قتلهای زنانی قرار دارد که سرپوش گذاشته شدهاند.»
فریده ارالپ همزمان به پیامهایی که دولت به زنان میداد اشاره کرد و گفت: «در حالی که این اتفاقها میافتاد، دولت و حکومت به زنان چه میگفتند؟ میگفتند تشکیل خانواده بدهید، به شما کمکهزینه کودک و کمکهزینه زایمان میدهیم. بیشتر زایمان کنید، سه فرزند بیاورید. ما مشکل جمعیت داریم و بار این مشکل را هم شما زنان به دوش بکشید. این پیامها ویژگی بارز آن سال بود.»
«زنان بیگزینه میشوند»
فریده ارالپ با پرداختن به اثر شرایط اقتصادی بر زنان گفت: «۲۰۲۵ سالی بود که زنان فقیرتر شدند و در دل فقر، در معرض خشونت قرار گرفتند، سرکوب و استثمار شدند و به خانهها محدود شدند.» او با یادآوری اینکه حداقل دستمزد پایینتر از خط فقر است افزود: «بر اساس همه پژوهشها میدانیم که اساساً فقط یکسوم زنان شاغلاند و از هر پنج زن فقط یک نفر شغل تماموقتِ ثبتشده دارد.» به همین دلیل، به گفته او، تأکید میکنند که «حداقل دستمزد یک مسئله فمینیستی است»، زیرا محرومکردن زنان از استقلال اقتصادی، آنان را در برابر خشونت بیگزینه میکند.
زنان بهطور گسترده هدف قرار گرفتند
فریده ارالپ تأکید کرد که ۲۰۲۵ همچنین سالی بود که زنان و افراد الجیبیتیپلاس بهطور گسترده هدف قرار گرفتند و گفت: «در چارچوب سال خانواده حتی موجودیت الجیبیتیپلاسها تلاش شد جرم جلوه داده شود.» او یادآور شد که از یکسو حملات جنسیتزده علیه زنان سیاستمدار افزایش یافت و از سوی دیگر، طرحهایی که هدفشان آزادی آزارگران کودک بود به دستور کار آمد. او افزود: «در عین حال، سالی را گذراندیم که پوشش یا ترانه یک گروه موسیقی، یا عشقِ مبتنی بر رضایت میان دو بزرگسال میتوانست بهعنوان بیاخلاقی تلقی شود؛ سالی که در آن این فشار و خشونت بهمثابه اخلاق جا زده شد.»
فریده ارالپ همچنین ۲۰۲۵ را از نظر مبارزه حقوقی سالی تعیینکننده دانست. او با اشاره به پرونده سراپ آوجی گفت این رأی «این واقعیت را که خشونت سیستماتیک همیشه قابل اثبات با ادله کلاسیک نیست، از سوی دادگاه پذیرفت» و آن را «دستاوردی نمادین در مبارزه با عدالت مردانه» توصیف کرد.
جستوجوی صلح، قیمومیتها و مطالبات زنان
فریده ارالپ گفت ۲۰۲۵ همچنین سالی بود که جستوجوی صلح در آن مطرح شد: «این سال، سالِ جستوجوی صلح هم بود. میتوان نامهای مختلفی بر آن گذاشت، اما پس از سالی صحبت میکنیم که روندی برای حل دموکراتیک مسئله کوردها و یک فرایندِ حلوفصل در دستور کار بود.» او افزود این روند هنوز مبهم است و گفت: «هنوز روشن نیست چارچوب حقوقی مشخص این روند چه خواهد بود.»
با وجود این جستوجوی صلح، فریده ارالپ به وضعیت موجود اشاره کرد و گفت: «۲۰۲۵ سالی هم بود که در آن نتوانستیم گامهای ملموسی از سوی حکومت برای صلح ببینیم.» او با اشاره به انتصاب قیمها گفت: «در سال ۲۰۲۵ همچنان بیش از ۱۰ شهرداری با قیم اداره میشوند و میبینیم که در این شهرداریها فعالیتها، سیاستها و خدمات مرتبط با زنان از میان برداشته شده است.»
«صلح را از طریق زنان تحریک میکنند»
فریده ارالپ با ارزیابی وضعیت زندانها گفت: «۲۰۲۵ سالی بود که زندانها لبریز شدند؛ پر از کسانی که حق خود را مطالبه میکردند، جوانان، زنان، شهرداران، سیاستمداران و روزنامهنگاران.» او سپس مطالبات زنان را چنین برشمرد: «خواستار لغو قانون مبارزه با تروریسم شدیم. خواستار آزادی زندانیان سیاسی شدیم. خواستار آزادی زندانیان بیمار شدیم.» او تأکید کرد که همزمان با روند صلح، باید با خشونت جنسی نیز روبهرو شد و گفت: «در چارچوب روند صلح، خواستار مواجهه با خشونت جنسی هم شدیم.» او با اشاره به پیوند میان جنگ، ملیگرایی و خشونت جنسیتی افزود: «هر وقت که عدهای میخواهند جنگ را تحریک کنند، نخست سراغ یک زن سیاستمدار نمادین میروند و این کار را از طریق زنبودگی او انجام میدهند.»
فریده ارالپ سال ۲۰۲۵ را «سالی که از کارمان، بدنمان و هویتمان دفاع کردیم» توصیف کرد و گفت زنان، هم در ترکیه و هم در جهان، به مبارزه علیه پدرسالاری، جنگ و نابرابری ادامه خواهند داد.
