۴۰۳ هزار زندانی در ترکیه؛ بیش از ۱,۴۰۰ بیمار در زندانها
تا ۷ آوریل ۲۰۲۵، ۴۰۳,۰۶۰ زندانی در ترکیه هستند که دستکم ۱,۴۱۲ نفر از آنان بیمارند و بسیاری نیازمند مراقبت ویژه هستند.
مَمهان هلبین زَیدان
وان- بر اساس دادههای سازمانهای حقوق بشری و کانونهای وکلا، تا تاریخ ۷ آوریل ۲۰۲۵ در زندانهای ترکیه ۴۰۳ هزار و ۶۰ زندانی بازداشتشده و محکوم حضور دارند.
طبق برآوردهای موجود، دستکم هزار و ۴۱۲ زندانی بیمار در زندانهای ترکیه هستند که ۱۶۱ نفر آنان زن و هزار و ۲۵۱ نفر مرد هستند. بنا بر گزارش وضعیت منتشرشده از سوی انجمن حقوق بشر، ۳۳۵ زندانی در وضعیت «بیماری شدید» قرار دارند. از این میان، ۲۳۰ نفر قادر به ادامه زندگی بهتنهایی نیستند و ۱۰۵ نفر نیازمند حمایت و مراقبت هستند. همچنین ۱۸۸ زندانی به دلیل بیماریهایشان نیاز به نظارت و کنترل دائمی دارند.
لیلا کاپلان کرتی از انجمن وکلای آزادی (ÖHD) و کمیسیون زندان کانون وکلای وان، اعلام کرد که زندانیان سیاسی با نقضهای چندجانبه حقوق خود مواجهاند. او با جلب توجه به وضعیت زنان زندانی سیاسی گفت: «زنان زندانی دو برابر بیشتر در معرض نقض حقوق قرار دارند.»
وی با اشاره به دیدارشان با زندانیان در زندان پاتنوس اظهار داشت که موارد نقض حقوق همچنان ادامه دارد و عملاً تمامی حقوق اساسی در قبال زندانیان سیاسی به حالت تعلیق درآمده است. او همچنین گفت گزارشهای «قابلتحمل بودن حبس» که از سوی سازمان پزشکی قانونی صادر میشود، زندانیان را به سوی مرگ سوق میدهد.
لیلا کاپلان با تأکید بر اینکه حتی ابتداییترین حقوق زندانیان نیز تأمین نمیشود، از اعمال شکنجه روانی علیه آنان خبر داد.
«در فروشگاههای زندان، کالاهای مخصوص زنان وجود ندارد»
او با اشاره به اینکه کالاهای عرضهشده در فروشگاههای زندان عمدتاً مختص مردان است، گفت: «نگاه مردسالارانه همانگونه که در جامعه وجود دارد، در زندانها نیز حاکم است. اقلام ویژه زنان بسیار محدود است و معمولاً کالاهای مربوط به مردان وارد میشود. زنان زندانی از این موضوع بسیار ناراضیاند. با وجود طرح مداوم این مسئله، هنوز راهحلی برای آن پیدا نشده است. موچین و دئودورانت مخصوص زنان وارد نمیشود. علاوه بر این، قیمتها در فروشگاه زندان بسیار بالاست و با وجود هزینههای زیاد، زندانیان به کالاهای مورد نیاز خود دسترسی ندارند. همچنین نوار بهداشتیهایی که عرضه میشود، تنها یک نوع و یک برند خاص است.»
«بازرسی عریان، شکنجه است»
لیلا کاپلان اظهار داشت که زندانیان تازهوارد مجبور به بازرسی عریان میشوند و این روش را نوعی «شکنجه» دانست. او گفت: «بازرسی عریان شکنجه است. حتی اگر زندانی به این بازرسی رضایت دهد، این اقدام مشروع نمیشود. هرچند مقامات میگویند چنین چیزی انجام نمیشود، اما این رویه در زندانها وجود دارد.»
«باید برای زندانیان بیمار اقدام شود»
او با اشاره به فراخوان «صلح و جامعه دموکراتیک» که از سوی عبدالله اوجالان در ۲۷ فوریه ۲۰۲۵ مطرح شد، تأکید کرد که پس از این فراخوان، دولت باید فوراً گامهایی بردارد که در رأس آن آزادی زندانیان بیمار قرار دارد.
لیلا کاپلان گفت: «بیش از یک سال از این روند گذشته است و در این مدت باید گامهای متقابل برداشته میشد. از سوی کوردها اقداماتی صورت گرفته و اکنون نگاهها به اقدامات دولت است. باید گامهای روشن برداشته شود و این اقدامات باید از زندانها آغاز شود. وضعیت زندانیان باید با اصلاحات قانونی سامان یابد. اما به دلیل برداشته نشدن گامهای لازم، این روند از نگاه ما و زندانیان در حالت تعلیق مانده است. در اولویت باید آزادی بدون قید و شرط زندانیان بیمار باشد، زیرا زندان هر روز آنان را به مرگ نزدیکتر میکند.»
«ایمان خود به روند را حفظ کردهاند»
لیلا کاپلان همچنین مشاهدات خود از زنان زندانی را در جریان بازدیدها بیان کرد و گفت که آنان روحیه خوبی دارند و روند را مثبت ارزیابی میکنند. او افزود: «میگویند ایمان خود را به این روند حفظ کردهاند. تلاش میکنند مناسبتهایی مانند ۸ مارس، روز جهانی زن، را در شرایط زندان گرامی بدارند. اما سال گذشته به دلیل برگزاری مراسم ۸ مارس، برای بسیاری از زنان زندانی حکم انضباطی صادر شد. ما بهعنوان وکیل اعتراض کردیم و موفق شدیم این احکام را لغو کنیم. با این حال، هر بار که برای برگزاری مراسم یا فعالیتی تلاش میکنند، با محدودیتهای زندان مواجه میشوند.»
«وضعیت سلامتی فِلم اِکر»
او درباره وضعیت سلامتی زندانی زنی به نام فلم اکر در زندان وان گفت که شرایط او وخیم است. به گفته وی، این زندانی سال گذشته عمل جراحی شده و غذای زندان برای او بسیار سنگین است. در جریان انتقال به بیمارستان با مشکلات جدی مواجه میشود، در سلولهای انفرادی غیربهداشتی نگهداری میشود و معاینه با دستبند به او تحمیل میشود. همچنین انتقال او به درمانگاه زندان با تأخیرهای طولانی انجام میشود و دردهایش جدی گرفته نمیشود؛ بهگونهای که زمانی به درمانگاه منتقل میشود که درد فروکش کرده است. در زمینه دارو نیز مشکلات جدی وجود دارد و تنها داروهای محدود و مشخصی در اختیارش قرار میگیرد.
خطر بیماری سل همچنان ادامه دارد
لیلا کاپلان همچنین اعلام کرد که زنان زندانی در زندان بسته نوع T وان در ۱۵ فوریه به دلیل ظن ابتلا به سل قرنطینه شدند. به گفته او، زندانیای به نام یوکسل سُمبول به قرنطینه منتقل شده و برای جلوگیری از گسترش بیماری، از تمامی بند آزمایش گرفته شده است. همچنین نسبت به احتمال ابتلای یک زندانی دیگر نیز تردید وجود دارد. او در پایان تأکید کرد: «زندانیان بیمار وجود دارند، اما شرایط زندانها خود عاملی برای تشدید بیماریهاست.»