میان سوگ و نمایش؛ زنان در سیاست فرهنگی حکومت در اورمیه
در حالی که خانوادههای اعدامشدگان کورد و آذری در سوگ هستند، از زنان کورد اورمیه برای حضور در یک جشنواره حکومتی با لباس سنتی دعوت شده است؛ اقدامی که با انتقاد فعالان روبهرو شده است.
مرکز خبر- در حالیکه خانوادههای اعدامشدگان کورد و آذری هنوز چشمانتظار تحویل پیکر عزیزان خود هستند، در اورمیه گروهی از چهرههای وابسته و همسو با سپاه پاسداران اقدام به برگزاری جشنوارهای با عنوان «صومای برادوست» کردهاند؛ جشنوارهای که در میانه فضای امنیتی و سرکوب در روژهلات کوردستان، تلاش دارد تصویری عادی و فرهنگی از ساختار حاکم ارائه دهد.
بر اساس گزارشهای رسیده از داخل، برگزارکنندگان این برنامه از زنان کورد خواستهاند با لباس سنتی در این جشنواره شرکت کنند؛ موضوعی که به گفته فعالان مدنی، نشانهای از استفاده ابزاری از زنان و نمادهای فرهنگی برای پوشاندن چهره خشونتبار نهادهای امنیتی است.
جشنوارهای رسمی زیر پرچم نهادهای امنیتی
طبق پوستر منتشرشده، «دومین جشنواره فرهنگی، هنری و ورزشی صومای برادوست» قرار است روزهای پنجشنبه و جمعه ۲۱ و ۲۲ خرداد ۱۴۰۵ در پارک سیران شهر سرو برگزار شود.
در این پوستر، نمادهای جمهوری اسلامی و نام چند نهاد رسمی و وابسته به ساختار حکومتی دیده میشود؛ مسئلهای که بار دیگر انتقادها نسبت به تلاش برای مصادره و بازنمایی کنترلشده فرهنگ کوردی را افزایش داده است.
در متن تبلیغاتی این جشنواره، محورهای فرهنگی، هنری و ورزشی عنوان شده و از تصاویر اماکن تاریخی منطقه مانند قلعه بردوک و گنبد سنگی موانا نیز استفاده شده است. با این حال، فعالان مدنی میگویند این نمایشها در شرایطی برگزار میشود که فضای واقعی منطقه همچنان امنیتی و همراه با سرکوب است.
زنان در مرکز یک نمایش سیاسی
بر اساس اطلاعات رسیده از اورمیه، از زنان کورد خواسته شده با لباس محلی در این مراسم حضور پیدا کنند. به گفته فعالان مدنی، این اقدام در شرایطی انجام میشود که بسیاری از زنان، فعالان فرهنگی و جوانان کورد با فشار، بازداشت و محدودیت مواجهاند.
استفاده از زنان و لباس کوردی در چنین برنامههایی، تلاشی برای ساختن تصویری تزئینی از جامعهای است که در واقعیت با سرکوب و محدودیتهای گسترده روبهروست.
طناب دار و جشن همزمان
این جشنواره در حالی برگزار میشود که طی ماههای گذشته دهها جوان کورد بازداشت یا اعدام شدهاند و خانوادههای آنان همچنان در انتظار تحویل پیکر فرزندانشان هستند.
نامهایی از جوانان اعدامشده و جانباخته در حافظه جمعی مردم اورمیه باقی مانده است؛ در حالیکه به گفته خانوادهها، سیاست عدم تحویل پیکر اعدامشدگان همچنان بهعنوان ابزاری برای فشار روانی بر خانوادهها ادامه دارد.
فعالان میگویند برگزاری جشن و موسیقی در چنین شرایطی، شکاف عمیق میان واقعیت زندگی مردم و تصویر رسمی ارائهشده را آشکار میکند؛ شکافی میان سوگ و نمایش.
«فرهنگ» یا ابزار مشروعیتسازی؟
منتقدان این جشنواره، برگزارکنندگان آن را چهرههایی وابسته به ساختارهای حکومتی معرفی میکنند که در ازای حمایتهای مالی و امنیتی، در پروژههای تبلیغاتی مشارکت دارند.
به گفته آنان، جمهوری اسلامی از یکسو با اعدام، بازداشت و سرکوب فعالان کورد، آذری و سایر گروهها برخورد میکند و از سوی دیگر با برگزاری جشنوارههای فرهنگی، تلاش دارد تصویری عادی و مردمی از وضعیت مناطق ارائه دهد.
فعالان محلی تأکید میکنند فرهنگی که در سایه سرکوب و تهدید شکل بگیرد، نه بازتاب زندگی مردم، بلکه بخشی از پروژه تبلیغاتی قدرت است.
فراخوان برای بایکوت
در شبکههای اجتماعی و میان فعالان مدنی، فراخوانهایی برای عدم مشارکت در این برنامهها منتشر شده است. آنان تأکید میکنند که در شرایطی که خانوادهها هنوز در سوگ هستند و فضای امنیتی ادامه دارد، چنین جشنهایی نمیتواند نماینده واقعی جامعه باشد.
به گفته این فعالان، آنچه در اورمیه در حال برگزاری است بیش از آنکه یک جشن فرهنگی باشد، یک نمایش سیاسی برای بازسازی تصویر قدرت است؛ نمایشی که در آن زنان، فرهنگ و نمادهای محلی به ابزار تبدیل شدهاند.