موج تازه اعتراضها در ۲۴ ساعت گذشته: سرکوب خونین در ملکشاهی
در جریان ۲۴ ساعت گذشته اعتراضات سراسری ایران، درگیریهای خشونتبار در شهرستان ملکشاهی(ایلام) و ۱۰ شهر دیگر گزارش شده است؛ نهادهای حقوق بشری از کشتهشدن ۸ تا ۱۰ معترض و دهها مجروح خبر میدهند.
مرکز خبر- روز شنبه ۱۳ دیماه و سحرگاه یکشنبه ۱۴ دی، تجمعات اعتراضی که از هفته گذشته در تهران و چند شهر دیگر آغاز شده بود، بار دیگر تشدید شد و به شهرهای جدیدی گسترش یافت.
در شهرستان ملکشاهی ( استان ایلام) گزارشهای میدانی و سازمانهای مدافع حقوق بشر محلی حاکی است که نیروهای امنیتی با سلاح گرم به معترضان شلیک کردند و دستکم چهار شهروند کورد در این شهرستان جان باختهاند، اسامی و هویت قربانیان توسط منابع محلی منتشر شده است. همزمان، نهادهای حقوق بشری و رسانههای مستقل از کشتهشدن معترضان در شهرهای متعددی خبر دادهاند.
از سوی دیگر، نهادهای محلی و رسانههای مستقل از وقوع تجمعات یا درگیری در شماری از شهرها از جمله ملکشاهی (ایلام)، کرماشان، ایذه، هرسین، مرودشت، فولادشهر، نجفآباد، قشم، اراک و چندین نقطه دیگر خبر دادهاند؛ گزارشها حاکی است که موج جدید شامل همزمانی تجمعات صنفی و سیاسی و واکنش مسلحانه / نیروی انتظامی در برخی نقاط بوده است.
فهرست و گستره شهری که منابع مستقل گزارش کردهاند طی ۲۴ ساعت اخیر متغیر بوده اما ناظران از گسترش سریع جغرافیایی ابراز نگرانی کردهاند.
شمار دقیق کشتهشدگان در ۲۴ ساعت اخیر میان گزارشها اختلاف دارد. خبرگزاریهای حقوق بشری تا این لحظه دستکم هشت کشته در نقاط مختلف کشور را تأیید کردهاند و رسانههای بینالمللی برخی گزارشها را مجموعاً تا حدود ده نفر منتشر کردهاند.
منابع رسمی داخلی آمارهای کمتری گزارش کرده و بعضاً از «عناصر مسلح» یا جانباختگانِ دارای هویت متفاوت سخن گفتهاند. این تناقضها در شرایط فقدان دسترسی مستقل به میدان طبیعی است اما نهادهای محلی بارها درباره کمگویی رسمی هشدار دادهاند.
رسانههای نزدیک به نهادهای امنیتی داخلی گزارش دادهاند که در برخی شهرها از جمله ملکشاهی «عناصر مسلح» یا «مهاجمین» با نیروهای انتظامی درگیر شدهاند و شمار کشتهشدگان را پایینتر اعلام کردهاند؛ سخنان رسمی درباره ضرورت برخورد سخت و تمایزگذاری میان «معترض» و «اغتشاشگر» نیز بهصورت علنی مطرح شده است.
این روایت رسمی در موارد متعددی با گزارشهای میدانی و هویتیابی قربانیان در تضاد قرار گرفته است.
در حالی که معترضان در سرمای طاقتفرسای زمستان در خیابانها به گرانی، فساد، سرکوب و سیاستهای موجود اعتراض میکنند، صداوسیمای جمهوری اسلامی بار دیگر با بیتوجهی به وضعیت بحرانی ایران، تمرکز خود را بر پوشش خبری حمله آمریکا به ونزوئلا قرار داده است.
این رویکرد که پیشتر نیز در اعتراضات گذشته تجربه شده، بهمثابه تلاش برای انکار واقعیت و فرافکنی بحران تلقی میشود.
افزون بر این، صداوسیما با پخش گسترده و افتخارآمیز سخنرانی رهبر جمهوری اسلامی که در آن معترضان را «اغتشاشگر» و «تحریکشده دشمن» خواند، خشم افکار عمومی را برانگیخته است.
درواقع تلفیق مطالبات اقتصادی (نارضایتی از شرایط معیشتی و نوسانات ارزی) و مطالبات سیاسی، همراه با واکنش قاطع و خشونتبار نیروهای امنیتی، احتمال تسری ناآرامیها و طولانی شدن چرخه سرکوب و خشونت را افزایش میدهد. ناظران میگویند فقدان کانالهای مشروع برای بیان مطالبات، انسداد فضای سیاسی و سرکوب مستمر نهادهای مدنی، در کنار بیاعتمادی گسترده مردم نسبت به سازوکارهای رسمی، تنشها را تشدید کرده و امکان بازگشت به شرایط عادی را دشوارتر میسازد.
در چنین شرایطی، هر اعتراضی بالقوه به بحران فراگیر بدل میشود، چراکه هیچ سازوکار نهادمندی برای شنیده شدن صدای معترضان وجود ندارد.
در چنین فضایی، نبود اپوزیسیونی منسجم در داخل ایران و نبود امکان شکلگیری گفتوگوی سیاسی واقعی میان مردم و حاکمیت، باعث شده خیابان به اصلیترین محل بروز نارضایتی بدل شود. این خلأ، همزمان با سرکوب شدید و بیپاسخ ماندن خواستههای ابتدایی مردم، بستر مناسبی برای گسترش رادیکالیسم، ناامیدی جمعی و افزایش فاصله مردم با نهادهای رسمی ایجاد کرده است.
حتی تحلیلگران اقتصادی و سیاسی حکومتی هم پیشتر هشدار دادهاند که اگر حاکمیت به جای اصلاحات ساختاری، صرفاً بر سرکوب و سانسور تکیه کند، کشور با چرخهای مستمر از اعتراض، سرکوب و بیثباتی مواجه خواهد شد.