مرگ مشکوک سوگند صیادی؛ از هشدار درباره تهدید جانی تا بازداشت پدر و مدیر مدرسه
دانشآموز ۱۶ ساله کرماشانی پیش از مرگ، از مسئولان مدرسه خواسته بود او را به پدرش نسپارند؛ اکنون با وجود اعلام نظر پزشکی قانونی درباره علت فوت، روایتهای متعارض درباره چگونگی وقوع حادثه و مسئولیت نهادهای مرتبط همچنان ادامه دارد.
مرکز خبر - مرگ سوگند صیادی، دانشآموز ۱۶ ساله اهل گیلانغرب و ساکن کرماشان، در روز یکشنبه ۲۴ آبان ۱۴۰۵، به یکی از پروندههای خبرساز خشونت علیه زنان و کودکان در ایران تبدیل شده است. انتشار روایتهایی درباره هشدار این نوجوان به مسئولان مدرسه مبنی بر اینکه در صورت بازگشت به خانه جانش در خطر است، در کنار گزارشهای مربوط به ضربوشتم او و مرگ پس از خروج از مدرسه همراه پدرش، موجی از واکنشها را در میان نهادهای حقوق بشری، تشکلهای صنفی فرهنگیان و کاربران شبکههای اجتماعی برانگیخته است.
سوگند، بنا بر گزارشهای منتشرشده، اهل روستای علیرضاوندی از توابع شهرستان گیلانغرب و ساکن محله کیانشهر کرماشان بود. سازمانهای حقوق بشری گزارش دادهاند که او در روزهای پیش از مرگ با پدرش دچار اختلاف شده بود و مسئولان مدرسه نیز از موضوعی مرتبط با زندگی خصوصی و عاطفی او مطلع شده بودند. با این حال، درباره جزئیات این موضوع و آنچه در مدرسه رخ داده، روایتهای متفاوتی منتشر شده است.
روایت آموزشوپرورش و ابهام درباره مسئولیت مدرسه
در واکنش به انتشار گزارشها درباره نقش مسئولان مدرسه، ادارهکل آموزشوپرورش استان کرماشان روایت متفاوتی از آخرین حضور سوگند در مدرسه ارائه کرده است.
بر اساس توضیحات این ادارهکل، پدر سوگند روز شنبه ۲۳ آبان ۱۴۰۵، حدود ساعت ۸:۳۰ صبح، به مدرسه مراجعه کرده و خواستار دریافت پرونده تحصیلی دخترش با هدف انتقال او به شهرستان گیلانغرب شده است. آموزشوپرورش اعلام کرده که پدر، مشکلات شغلی و خانوادگی را دلیل این درخواست عنوان کرده و پس از طی مراحل اداری، پرونده تحصیلی حدود ساعت ۹ صبح تحویل داده شده است.
طبق همین روایت، سوگند و پدرش ساعت ۹:۰۵ صبح مدرسه را ترک کردهاند و حادثه مرگ او در ساعات بعد و خارج از محیط مدرسه رخ داده است. آموزشوپرورش همچنین اعلام کرده است که علت حادثه در دست بررسی مراجع ذیصلاح قرار دارد.
در نتیجه، یکی از محورهای اصلی تحقیقات باید روشنکردن علت مراجعه پدر به مدرسه، گفتوگوهای احتمالی میان سوگند و کادر مدرسه، محتوای هشدارهای احتمالی این دانشآموز و نحوه تصمیمگیری مسئولان درباره تحویل او به پدرش باشد.
بازداشت پدر و مدیر مدرسه
حمیدرضا کریمی، دادستان عمومی و انقلاب مرکز استان کرماشان، روز سهشنبه ۲۶ آبان از بازداشت پدر سوگند و مدیر مدرسه خبر داد.
به گفته دادستان، در پی مرگ این دانشآموز پرونده قضایی تشکیل شده و با توجه به شواهد و مستندات موجود، پدر او به اتهاماتی از جمله ضربوجرح و «فعلاً قتل» بازداشت شده است. مدیر مدرسه نیز به دلیل اتهام قصور و سهلانگاری مرتبط با موضوع بازداشت شده است.
کریمی تأکید کرده است که تحقیقات برای روشنشدن ابعاد مختلف پرونده ادامه دارد و فرضیههای مختلف، از جمله قتل و خودکشی، در دست بررسی است.
او همچنین گفته است تا پیش از تکمیل تحقیقات و اعلام نتایج بررسیهای کارشناسی نمیتوان درباره علت قطعی مرگ اظهارنظر کرد.
بازداشت این دو نفر به معنای اثبات اتهامات مطرحشده نیست و تعیین مسئولیت کیفری آنان به نتیجه تحقیقات و رسیدگی قضایی بستگی دارد.
پزشکی قانونی چه چیزی را تأیید کرده است؟
در تازهترین توضیحات رسمی درباره وضعیت جسمانی سوگند، مدیرکل پزشکی قانونی استان کرماشان اعلام کرده است که در بررسی پیکر این دانشآموز، صدمات متعددی از جمله شکستگی دست و پا، شکستگی جمجمه و شکستگی دندان مشاهده شده است.
به گفته او، علت فوت بر اساس بررسیهای پزشکی قانونی، صدمات متعدد ناشی از سقوط از ارتفاع اعلام شده است. با این حال، مقام پزشکی قانونی تأکید کرده که تعیین علت پزشکی مرگ با مشخصکردن چگونگی وقوع حادثه و عامل ایجادکننده صدمات یکسان نیست.
به بیان دیگر، اعلام اینکه مرگ بر اثر صدمات ناشی از سقوط از ارتفاع رخ داده، بهتنهایی مشخص نمیکند سقوط چگونه اتفاق افتاده است؛ آیا سوگند از ارتفاع به پایین پرتاب شده، خود سقوط کرده یا عامل دیگری در وقوع آن نقش داشته است. پاسخ به این پرسشها به بررسی صحنه، اظهارات شاهدان، مستندات و تحقیقات قضایی وابسته است.
بنابراین، گزارش پزشکی قانونی بخشی از ابهام درباره علت جسمانی مرگ را روشن کرده، اما بهتنهایی فرضیه قتل یا خودکشی و نقش اشخاص مرتبط را تعیین نمیکند.
اورژانس اجتماعی از هیچ تماس یا گزارشی خبر نداده است
یکی دیگر از ابعاد بحثبرانگیز این پرونده، نبود گزارش ثبتشده درباره درخواست کمک یا مداخله نهادهای حمایتی پیش از مرگ سوگند است.
مجید درویشی، مدیرکل بهزیستی استان کرماشان، در گفتوگو با خبرآنلاین اعلام کرده است که پیش از رسانهایشدن این حادثه، هیچ گزارشی درباره قرارگرفتن سوگند در معرض خشونت به اورژانس اجتماعی نرسیده و هیچ تماسی از طریق سامانههای ۱۲۳ یا ۱۴۸۰ برای درخواست مداخله حمایتی درباره او ثبت نشده است.
او در پاسخ به پرسشی درباره اینکه آیا مدرسه برای دریافت خدمات حمایتی و پیشگیری از خشونت احتمالی با اورژانس اجتماعی تماس گرفته بود، گفته است: «خیر، کسی با ما تماس نگرفت.»
همچنین مجتبی لشگری، سخنگوی سازمان اورژانس کشور، به خبرآنلاین گفته است که در روز حادثه برای انتقال پیکر سوگند تماسی با اورژانس برقرار نشده و ظاهراً پیکر او با خودروی شخصی به مراکز درمانی منتقل شده است.
این اظهارات نشان میدهد که دستکم در سامانههای مورد اشاره بهزیستی، پیش از مرگ سوگند گزارشی ثبت نشده است.
واکنش فرهنگیان؛ مدرسه نباید به ابزار کنترل زندگی خصوصی دانشآموزان تبدیل شود
شورای هماهنگی تشکلهای صنفی فرهنگیان ایران روز ۲۵ آبان با انتشار بیانیهای با عنوان «سوگند صیادی؛ از مدرسه تا مسلخ خشونت و مرگ»، عملکرد مسئولان مدرسه را مورد انتقاد قرار داد و خواستار پاسخگویی وزارت آموزشوپرورش شد.
این شورا در بیانیه خود مدعی شد که مسئولان مدرسه با وجود آگاهی از ترس سوگند و هشدار او درباره احتمال کشتهشدن به دست پدرش، با خانواده تماس گرفتهاند و او را بدون فراهمکردن حمایت لازم در معرض خطر قرار دادهاند.
شورای هماهنگی، مدرسه را نهادی دانست که باید محیطی امن برای رشد و بلوغ عاطفی دانشآموزان باشد و با انتقاد از مداخله در زندگی خصوصی آنان، خواستار پایاندادن به رویکردهای امنیتی و انضباطی در برخورد با مسائل شخصی دانشآموزان شد.
این تشکل صنفی همچنین خواستار استفاده از مشاوران متخصص در امور نوجوانان، ایجاد تشکلهای مستقل دانشآموزی، تقویت نهادهای حمایتی و پاسخگویی وزارت آموزشوپرورش، ادارهکل آموزشوپرورش کرمانشاه و کادر اجرایی مدرسه شد.
کارزار درخواست مجازات پدر سوگند
در ادامه واکنشهای عمومی، کارزاری با عنوان «درخواست مجازات قاطع و بازدارنده برای پدر سوگند صیادی» در وبسایت کارزار راهاندازی شده است.
بر اساس اطلاعات منتشرشده در صفحه این کارزار، این درخواست در ۲۶ آبان ۱۴۰۵ و از سوی عموم مردم آغاز شده و نویسنده آن محمدعلی طیبی معرفی شده است. در متن کارزار، به روایت هشدار سوگند در مدرسه و نگرانی او از بازگشت به خانه اشاره شده و از مردم خواسته شده است برای پیگیری پرونده و درخواست مجازات پدر او به کارزار بپیوندند.
راهاندازی این کارزار در شرایطی صورت گرفته که تحقیقات قضایی همچنان ادامه دارد و هنوز حکم قطعی درباره اتهامات مطرحشده صادر نشده است.
آمار قتلهای موسوم به ناموسی و ضرورت بررسی زمینههای خشونت
پرونده سوگند بار دیگر توجهها را به خشونت خانوادگی و قتلهای موسوم به ناموسی در ایران جلب کرده است. کمپین توقف قتلهای ناموسی اعلام کرده که از ابتدای مهر تا اواسط آبان ۱۴۰۵ بیش از ۵۰ مورد قتل ناموسی را مستندسازی و گزارش کرده است.
این رقم، آماری است که خود کمپین بر اساس موارد گردآوری و منتشرشده اعلام کرده و نباید آن را آمار رسمی یا برآوردی جامع از شمار واقعی قتلهای ناموسی در کشور دانست. نبود نظام شفاف و منظم برای ثبت و انتشار عمومی آمار خشونتهای مرگبار علیه زنان و دختران، ارزیابی دقیق ابعاد این پدیده را دشوار میکند.