کوردها در میانه توطئهای بزرگ؛ روایتها، ادعاها و پیامدهای یک معادله پیچیده
تحولات اخیر شمال و شرق سوریه نشاندهنده تلاش قدرتهای منطقهای و جهانی برای بازآرایی توازن قوا بهضرر کوردهاست. ترکیه با بهرهگیری از روابط خود با اخوانالمسلمین و نیروهای نیابتی، نقشی کلیدی در این معادله پیچیده ایفا میکند.
مرکز خبر- در هفتهها و ماههای اخیر، مجموعهای از ادعاها و روایتها درباره تحولات سوریه، نقش ترکیه، اسرائیل، کشورهای اروپایی و بازیگران محلی دستبهدست میشود که یک تصویر کلی را القا میکند: شکلگیری نوعی تفاهم نانوشته یا حتی توافق چندجانبه برای بازچینی توازن قوا در شمال وشرق سوریه و پیرامون آن؛ توازنی که بهزعم این روایتها، نخستین هدفش تضعیف دستاوردهای سیاسی و نظامی کوردها، و در گامهای بعدی، محدودسازی بازیگران دیگری چون حشدالشعبی و جریانهای نزدیک به اخوانالمسلمین است.
در این چارچوب تحلیلی، گفته میشود آنکارا میکوشد با بهرهگیری از روابط تاریخی خود با اخوانالمسلمین و شبکه نیروهای نیابتی وابسته به خود در سوریه، نقشی کلیدی در اجرای این سناریو ایفا کند؛ سناریویی که گفته میشود با چراغ سبز یا همراهی برخی قدرتهای غربی و منطقهای پیش میرود. طبق این ادعاها، ترکیه میخواهد از یکسو پرونده نیروهای کورد و احزاب ملیگرای کورد را در «ترازوی» منافع اسرائیل و آمریکا قرار دهد و از سوی دیگر، در معاملهای بزرگتر، اخوانالمسلمین را نیز بهعنوان برگ چانهزنی به این معادله وارد کند.
در این روایت، نشستهایی در اروپا از جمله در فرانسه بهعنوان بستر هماهنگیهای پشتپرده معرفی میشوند؛ جایی که گفته میشود درباره آینده شمال و شرق سوریه، امنیت اسرائیل، جایگاه ناتو در برابر ایران و نحوه مهار نیروهای نزدیک به تهران بحث شده است. همچنین ادعا میشود که اسرائیل در چنین ترتیبی میتواند موقعیت خود را در مناطقی چون جولان و پیرامون آن تثبیت کند و ناتو نیز به هدف راهبردیاش برای محدودسازی نفوذ ایران در عراق و سوریه نزدیکتر شود.
نکته محوری در این تحلیلها، جایگاه کوردهاست. بر اساس این نگاه، حضور کوردها در معادلات سوریه و عراق طی سالهای اخیر نوعی «بالانس سیاسی» ایجاد کرده که مانع از یکدست شدن صحنه به نفع بلوکهای قدرت منطقهای شده است. بنابراین، تضعیف یا حذف این عامل تعادل، میتواند مسیر را برای بازآرایی گستردهتر موازنه قوا هموار کند.
با این حال، باید تأکید کرد که بخش مهمی از این تصویر بر پایه ادعاها، برداشتها و تحلیلهای غیررسمی است و بسیاری از جزئیات آن از سوی منابع مستقل تأیید نشدهاند. آنچه مسلم است، این است که شمال و شرق سوریه و پیرامون آن به یکی از گرهگاههای اصلی رقابت ژئوپلیتیکی تبدیل شده؛ جایی که منافع ترکیه، آمریکا، روسیه، ایران، اسرائیل و بازیگران محلی بهشدت درهم تنیدهاند و کوردها در قلب این معادله قرار دارند.