مرکز خبر-طی پنج روز گذشته خیزشِ اعتراضی که از اعتراضات بازاریان و سقوط شدید ارزش ریال در تهران آغاز شد، به سرعت به شهرهای میانی و نوار روژهلات کوردستان کشیده شده است. منابع مستقل، شبکه‌های حقوق بشری و گروه‌های محلی، ویدئوها و گواهی‌هایی منتشر کرده‌اند که تجمعات گسترده، برخورد نیروهای حکومتی و در مواردی استفاده از سلاح گرم را در شهرهای مختلف نشان می‌دهد؛ برخی گزارش‌ها از کشته‌‌شدن معترضان در استان لرستان از جمله شهر کوهدشت و استان‌های همجوار خبر داده‌اند.

گزارش‌های منابع مستقل و اپوزیسیون و گزارش‌های ویدئوییِ منتشرشده در شبکه‌های اجتماعی حاکی است که از بامداد دوم ژانویه ۲۰۲۶ (۱۲ دی ۱۴۰۴) اعتراضات و اعتصاب‌ها در ده‌ها شهر ایران ادامه یافته و به سرعت از تهران به استان‌ها گسترش یافته‌اند؛ از تهران(محدوده‌های بازار و دانشگاه‌ها) تا استان فارس(فسا و شیراز)، اصفهان(از جمله فولادشهر)، استان لرستان(کوهدشت، ازنا، لردگان، دورود و خرم‌آباد)، استان خوزستان(اهواز و دزفول)، استان کرماشان(شهر کرماشان و اسلام‌آباد غرب/شاباد)، استان ایلام(ایلام و شهرستان‌های همجوار)، همچنین گزارش‌هایی از تجمع‌ها یا اعتصاب‌ها در تبریز، همدان، اراک، نجف‌آباد، یاسوج و چند مرکز شهری دیگر منتشر شده. فهرستی که رسانه‌های مستقل آن را با ویدئو، تصاویر و شهادت شاهدان محلی مستندسازی کرده‌اند و نشان می‌دهد موج اعتراضی اکنون فراتر از چند مرکز بزرگ به شهرستان‌ها و مراکز استانی رسیده است.

در ساعات پایانی بامداد حدود ساعت ۳ صبح جمعه ۱۲ دی‌ماه شبکه  OSINT فایتوکس نقشه‌ای از پنج روز نخست موج تازه اعتراضات منتشر کرده که حاکی از وقوع تجمعات در ۷۲ شهر ایران است؛ برخی نقاط از روز آغازین درگیر بوده‌اند و دست‌کم ۱۵ شهر تنها در روز چهارم به موج پیوسته‌اند، نشانه‌ای از تسری سریع خشم اقتصادی و اجتماعی به شهرستان‌ها.

نقشه فایتوکس، گردآورنده فوری ویدئوها و گزارش‌های میدانی در شبکه‌های اجتماعی، تصویری کلان از نحوه انتشار تظاهرات پنج روز گذشته ارائه می‌دهد؛ شهرها با دو رنگ کدگذاری شده‌اند. قرمز برای شهرهایی که از آغاز تظاهرات(یکشنبه ۷ دی) تاکنون شاهد اعتراض بوده‌اند و نارنجی برای ۱۵ شهری که تنها امروز(پنج‌شنبه ۱۱ دی) به خیزش پیوسته‌اند. این نقشه، هرچند بر اساس داده‌های جمع‌سپاری‌شده تهیه شده و نیازمند تأیید میدانی تک‌به‌تکِ نقاط است، اما الگوی جغرافیایی واضحی را پیش چشم می‌گذارد؛ موج اعتراضی از مراکز شهری به شهرستان‌ها و مناطق حاشیه‌ای سرریز شده است.

فهرست کامل ۷۲ شهر نشان‌دهنده دامنه جغرافیاییِ بی‌سابقه این موج است. شیراز، اصفهان، ملارد، کرج، زاهدان، کرماشان، تهران، مشهد، شوش، همدان، درگهان، نجف‌آباد، یزد، گرگان، کرمان، اراک، نورآباد، فولادشهر، ارومیه، ایذه، ملایر، شهرکرد، کازرون، فارسان، اهواز، سبزوار، فسا، دهلران، اسدآباد، رامهرمز، شیروان، اسلامشهر، زنجان، ساوه، دزفول، اسلام‌آباد غرب (شاباد)، کوهدشت، مارلیک، ممسنی، نهاوند، دورود، یاسوج، الیگودرز، خرم‌آباد، رشت، جونقان، بابل، جزیره کیش، لالی، باغ‌ملک، لردگان، مرودشت، جوی‌آباد، بندر گناوه، جهرم، هرسین، قم، کوار، ایلام، ازنا، وکیل‌آباد، معالی‌آباد، فیروزآباد، نیشابور، چهارباغ، بندرعباس، رباط‌کریم، پردیس، اسفراین، قزوین و آبدانان.

موج اولیه اعتراضات اخیر از بازار بزرگ تهران و صنوف تجاری شروع شد؛ سپس کارگران، بازنشستگان و دانشجویان به آن پیوستند. این ترکیبِ صنفی-دانشجویی باعث شد مطالبات اقتصادیِ روزمره در خیلی از شهرها سریعاً شکل سیاسی به خود بگیرد.

ضعف پوشش رسمی و قطع یا محدودسازی دسترسی سبب شده شهروندان خود ویدئوها و تصاویر را در شبکه‌های اجتماعی و کانال‌های مستقل منتشر کنند؛ این محتوای کاربرمحور نقشی تعیین‌کننده در انتقال الگوی اعتراض از شهری به شهر دیگر داشته است.

استان‌هایی با ترکیب‌های قومی و محرومیتِ تاریخی (بخش‌هایی از لرستان، کرماشان، خوزستان و ایلام) به‌سرعت وارد موج اعتراض شدند؛ در این مناطق سابقه بی‌اعتمادی و تجارب پیشین از سرکوب سرعت و شدتِ واکنش مردم را افزایش داده است. تحلیل‌گران مستقل تاکید دارند به تفاوت سطح سرکوب در مرکز ایران و شهرهای پیرامون مانند روژهلات کوردستان و اهواز یا بلوچستان، مسئله‌ای که با این وجود در جنبش‌های اخیر مانع اعتراض این مناطق نشده است.

اما آنچه تاکنون درباره تلفات و بازداشت‌ها قابل گفتن است؛ گزارش‌هایی از شلیک مستقیم نیروهای امنیتی، مجروحان و کشته‌شدن دست‌کم چند نفر در شهرهایی مانند کوهدشت و شهرهای دیگر منتشر شده؛ حقوق‌دانان و نهادهای حقوق بشری محلی این موارد را مستند می‌کنند اما در بسیاری نقطه‌ها اطلاعات رسمی و مستقل پزشکی-حقوقی برای تأیید نهایی قربانیان هنوز در دسترس نیست. همچنین گزارش‌های متعددی از بازداشت‌ها و بازداشت هدفمند فعالان محلی و دانشجویان آمده است. در عین حال رسانه‌های مستقل درباره شمار دقیق کشته‌ها و بازداشتی‌ها هشدار داده‌اند که ارقام اولیه پراکنده و گاهی متضاد است.

به گزارش سازمان‌های حقوق‌بشری تا شامگاه چهارشنبه ١٠ دی ماه ۱۴۰۴، نگار قنبری، هلنا رستمی، الناز کاری، معصومه نوری، فاطمه هاشم پور و آیدا (نام خانوادگی نامشخص) در تهران بازداشت شده و به بند زنان زندان اوین منتقل شدند. همچنین هویت دستکم ۲۹ شهروند معترض بازداشتی دیگر در شهرهای اسفراین، دهلران، درە شهر، ایذە، باغ‌ملک، یاسوج و کرماشان توسط سازمان‌های حقوق‌بشری کوردستانی تایید شده که در میان آنها دو کودک و هفت زن هم دیده می‌شود. علی قویدل، اکبر درویشی، عارف درویشی، محمد هواسی، سپهر صالحی، امیر رئوفی، احسان ملکی، میلاد کیادی، فرزاد شکری، ابوالفضل شادفر ، شریف آزاد، ببیژن کریمیان، شایان اصل‌مرز، محمد حسنوند، سلمان میرزایی، متین کوشکباغی ، نعمت حیدری، شاپور البرزی، آرمان سلیمانی، پوریا کی‌شمس ، حسام محمدی ،  پژمان پگاه ، راضیه خواهش ، نگار قنبری، هلنا رستمی، الناز کاری، معصومه نوری، فاطمه هاشم‌پور و آیدا (نام خانوادگی نامشخص) از این لیست بازداشتی هستند که تا شامگاه جمعه ۱۲ دی‌ماه منتشر شده است. بنابر منابع میدان شمار بازداشت‌شدگان بیشتر از این اسامی هستند و همین امر نگرانی نسبت به وضعیت آنها را در نزد افکار عمومی و خانواده‌های آنها با توجه به سابقه سرکوب حکومت بیشتر می‌کند.

در گزارش‌های میدانی از بیشتر شهرهای ایران، وضعیت امنیتی حاکم بر اکثر شهرها مخصوصا در ساعات میانی روز و اوایل شب، شدید گزارش شده و شهروندان از رژه موتوری یگان‌های سرکوب با سلاح جنگی به قصد ایجاد رعب و وحشت خبر می‌دهند. در سوی مقابل رسانه‌ها و حساب‌های اشخاص و جریان‌های مختلف در شبکه‌های اجتماعی پیام‌هایی مبنی بر فراخوان برای اعتراض و تجمع دست به دست می‌شود. در سطح احزاب، سه حزب کوردی هم از خیزش مردمی ایران حمایت کرده و بر لزوم تغییرات دموکراتیک تاکید کرده‌اند.